بازبینی قضایی تصمیمات مراجع تصمیم‌گیر درخصوص تردید در تابعیت

حقانی, سعید

doi:10.22106/jlj.2023.557097.4905

بازبینی قضایی تصمیمات مراجع تصمیم‌گیر درخصوص تردید در تابعیت

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

سعید حقانی

استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.22106/jlj.2023.557097.4905

چکیده

ماده 45 اصلاحی قانون ثبت احوال احراز تابعیت اشخاصی که تابعیت ایشان مورد تردید است را بر عهدۀ «شورای تأمین شهرستان» قرار داده است. دیوان‌عالی کشور طی دو رأی وحدت‌رویه 658 مورخ 20/01/1381 و 748 مورخ 24/01/1395 به تردیدها درخصوص بازبینی‌پذیری تصمیمات و اقدامات شورای تأمین شهرستان و اداره ثبت احوال در حوزۀ تابعیت پایان داده و با قاطعیت قابلیت بازبینی قضایی این موضوعات را تأیید کرده است. با این حال این پرسش که مرجع صالح برای این بازبینی دادگاه‌های عمومی هستند یا شعب دیوان عدالت اداری، در ابهام قرار دارد. یافتۀ این پژوهش، با بهره‌گیری از روش تحلیلی، آن است که تنها در ارتباط با مواردی که هیئت حل اختلاف ثبت احوال نظر بر ابطال شناسنامه شخص می‌دهد (دعاوی اعتراضی دارندگان تابعیت مشکوک) صلاحیت رسیدگی با دادگاه‌های عمومی دادگستری بوده و در سایر موارد شعب دیوان عدالت اداری صلاحیت رسیدگی به موضوع را دارند.

کلیدواژه‌ها

شورای تأمین شهرستان

فاقدین سند سجلی

دارندگان تابعیت مشکوک

بازبینی قضایی تابعیت

موضوعات

حقوق بین الملل خصوصی

عنوان مقاله English

An analysis of precedent law on judicial competence to review administrative decisions regarding Iranian nationality documents

نویسنده English

Saeed haghani

Assistant Professor, Department of Private Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran

چکیده English

Abstract:

Personal Status registration Code endows ‘Provincial Security Council’ to decide on the Iranian nationality of those whose nationality is under question. The general assembly of the Iranian Supreme Court, in its binding judgments no 658 and 748, made an end to uncertainties regarding judicial review of Provincial Security Councils’ decisions on Iranian nationality. The General assembly finds that the applicant might subject such administrative decisions to judicial review. Nonetheless, there is room to enquire about the competent judicial body to proceed with such judicial review. In the final analysis, I believe that a distinction should be made between cases of requests for Iranian ID and cases in which an already existing Iranian ID is subjected to the annulment process (i.e. suspected holders of Iranian nationality documents). While the Court of Administrative Justice would more appropriately handle the first category, civil courts of the first instance are the competent court to deal with the second category

کلیدواژه‌ها English

Provincial Security Council

Applicant without Iranian ID

Suspected holders of Iranian ID

Judicial review of nationality

منابع و مآخذ:

الف) فارسی؛

اداره کل وحدت رویه و نشر مذاکرات هیات عمومی دیوانعالی کشور (1392)، مذاکرات و آراء هیات عمومی دیوان عالی کشور، ج 8 (سال 1381)، اداره کل وحدت رویه و نشر مذاکرات هیات عمومی دیوانعالی کشور، چ. 3.

اداره کل وحدت رویه و نشر مذاکرات هیات عمومی دیوانعالی کشور(1397)، مذاکرات و آراء هیات عمومی دیوانعالی کشور، ج. 22 (سال 1395-1)، اداره ی کل وحدت رویه و نشر مذاکرات هیات عمومی دیوانعالی کشور، چ. 1.

ارفع نیا، بهشید (1395)، حقوق بینالملل خصوصی، ج 1، انتشارات بهتاب، چ. 17.

اشجعی، حسن (1395)، صلاحیت دولت پیرامون تابعیت مشکوک افراد در نظام حقوق عمومی ایران، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق دانشگاه علامه طباطبایی.

امینی، مهدی و زهرا امینی (1398)، «تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان غیرایرانی»، نشریه حقوق خصوصی، د. 16، ش. 2.

توکلی مقدم، محمدحسین و رضا معبودی نیشابوری (1395)، «ابطال سند سجلی ناشی از رد تابعیت و اعتراض به آن»، وکیل مدافع، ش. 15.

جعفری تبار، حسن (1396)، دیو در شیشه: در فلسفه رویه قضایی، نگاه معاصر، چ. 1.

حیدری، مسعود (1344)، «تابعیت در حقوق ایران: شرح و بحث انتقادی راجع به اعمال نظام خاک در ایران»، نشریه حقوق امروز، ش. 17.

خرازی، محمد و دیگران (1393)، مجموعه نظریههای مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه در امور مدنی: از سال 1362 تا 1392، ج 1 (آیین دادرسی و اجرای احکام مدنی)، انتشارات روزنامه ی رسمی کشور، چ. 1.

رفیعی، محمدرضا (1400)، «چالش های نهاد آراء وحدت رویه»، مجله حقوقی دادگستری، د. 85، ش. 114.

رمضان زاده بادلی، امالبنین و حسن حسینی مقدم (1401)، «نقدی بر رای وحدت رویه شماره 788 دیوانعالی کشور در سایه نقض استقلال حقوق تجارت دربرابر حقوق مدنی»، مجله حقوقی دادگستری، د. 86، ش. 118.

سلجوقی، محمود(1387)، حقوق بینالملل خصوصی، انتشارات میزان، چ. 6، ج. 1.

سهرابی، محمد (1396)، حقوق بینالملل خصوصی، گنج دانش، چ. 2.

شریعت باقری، محمدجواد (1396)، حقوق بین الملل خصوصی، انتشارات میزان، چ. 2.

عبدالله، نظامالدین (1396)، شرح قانون مدنی افغانستان: حقوق بینالملل خصوصی، انتشارات سعید، چ. 9.

فدوی، سلیمان (1388)، «نگاهی جدید به بندهای اول تا پنجم ماده 976 قانون مدنی ایران»، ماهنامه کانون، س. 51، د. 2، ش. 97.

قاسمی، غلامعلی و محمد بافهم (1399)، «نقد و بررسی تحولات قانون ایران درخصوص تابعیت افراد متولد از مادران ایرانی (از قانون مدنی 1307 تا قانون 1398)، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، د. 5، ش. 1.

کاتوزیان، ناصر (1381)، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، انتشارات میزان، چ. 6.

مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی، روزنامه ی رسمی جمهوری اسلامی ایران، ش 21626، مورخ 26/02/1398.

ناصح، ولی محمد (1397)، حقوق بینالملل خصوصی، انتشارات سعید، چ. 4.

نصیری، محمد (1386)، حقوق بینالملل خصوصی، انتشارات آگاه، چ. 16.

نصیری، مرتضی (1370)، حقوق چندملیتی، انتشارات دانش امروز، چ. 1.

ب) فرانسوی و انگلیسی؛

Fulchiron, Hugues (2012), 'Droit à une nationalité, droit à la nationalité, droit à sa nationalité (variations sur le thème de l'évolution contemporaine des rapports entre individu et nationalité)', in: Le droit entre la tradition et la modernité, Paris: Dalloz.

Gutmann, Daniel (2007), Droit international privé, Paris: Dalloz, 5^ème éd.

Leurent, Bruno (1985), 'Problèmes soulevés par les demandes des doubles nationaux devant le Tribunal des différends irano-américains (suite et fin), Rev. Cr. Dr. Int. Pr.

Pataut, Etienne (2014), La nationalité en déclin, Odile Jacob.

Prabhat, Devyani (2018), Britishness, belonging and citizenship, Bristol: Policy press.