نظریۀ تحول غیرارادی خواسته در پرتو انتقال موضوع دعوا

صباغی, عبدالوحید; نهرینی, فریدون; آذربایجانی, علیرضا

doi:10.22106/jlj.2021.539387.4426

نظریۀ تحول غیرارادی خواسته در پرتو انتقال موضوع دعوا

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

عبدالوحید صباغی ¹

فریدون نهرینی ²

علیرضا آذربایجانی ³

¹ قاضی دادگستری و دانشجوی دکتری حقوق خصوصی پردیس کیش دانشگاه تهران

² دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران،‌ تهران، ایران

³ استادیار بازنشستۀ گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه تهران (پردیس فارابی)، تهران، ایران

10.22106/jlj.2021.539387.4426

چکیده

اصل تغییرناپذیری عناصر دعوا مانع از تصرفات بدون ضابطه در ارکان دعواست. ایجاد هرگونه تحول در خواسته، مقید به شرایط منصوص در مادۀ ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی است. این ملاحظات در راستای اصل تناظر و حراست از حقوق خوانده در برابر هرگونه غافل‌گیری است، اما وقتی خوانده بدون رعایت اصل حسن‌نیت، در جریان رسیدگی اقدام به انتقال موضوع دعوا می‌نماید و منتقل‌الیه را ذی‌نفع در دعوا نموده و هم باعث ایجاد سند جدیدی ناشی از این انتقال گردیده و ظاهراً ایرادی بر دادخواست عارض نموده، دادگاه نباید با مشارالیه هم نظر و با برخوردی منفعلانه، اقدام به صدور قرار نماید، زیرا وظیفۀ حراست از قانون در درجۀ اول با خودِ قانون و بعد از آن وظیفۀ دادگاه است و سکوت، ابهام یا اجمال قانون، نباید دستاویزِ طرفی گردد که خود را در معرض محکومیت یافته و با این اقدام قصد نموده دعوا را از قابلیت استماع خارج و رسیدگی به پرونده را عقیم نماید. این پژوهش با روش تحلیلی توصیفی منتج به این نتیجه می‌گردد که با بذل توجه به این دو تغییرِ طاری در ارکان دعوا، می‌توان خلأ مزبور را مرتفع و به دادرس این توانایی را اعطا نمود تا ضمن توجه به عملِ حقوقی مزبور، هم‌زمان با دعوت از منتقل‌الیه به دادرسی، ایجاد تحول در خواسته را نیز از آثار انتقال دعوا قلمداد و به‌موازات رسیدگی به خواستۀ مندرج در دادخواست، قهراً در منطوق رأی نسبت به خواستۀ جدید و همچنین راجع به سند متعلق به قائم مقام نیز نفیاً یا اثباتاً تصمیم بگیرد، زیرا اذن پذیرش قاعدۀ انتقال دعوا و اصل قائم‌مقامی، باعث تسری لوازم آن به دادرسی است که ازجمله لوازم، سند اخیر ایجاد شده در جریان رسیدگی به دعواست که به‌تبع فراخواندن قائم‌مقام به دادرسی، راجع به این سند نیز اتخاذ تصمیم می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

دعوای مدنی

خواستۀ دعوا

تحول غیرارادی

قائم مقام

موضوعات

آیین دادرسی مدنی

عنوان مقاله English

The theory of involuntary transformation in the light of the transfer of the subject matter of the dispute in civil proceedings

نویسندگان English

Abdolvahid Sabaghi ¹

fereydoon nahreyni ²

alireza Azarbayejani ³

¹ Judge of Justice

² Associate Professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran

³ Retired Assistant Professor, Department of Private Law, Faculty of Law, University of Tehran (Farabi Campus), Tehran, Iran

چکیده English

Abstract

The principle of immutability of the elements of litigation prevents unregulated seizures of the elements of litigation. Any change in the claim is subject to the conditions set forth in Article 98 of the Code of Civil Procedure. These considerations are in line with the principle of compliance and protection of the defendant's rights against any surprises, The subject of the lawsuit and the transferee is the beneficiary in the lawsuit and has caused the creation of a new document resulting from this transfer and apparently has challenged the petition. The protection of the law is primarily the duty of the law and then the court, and the silence, ambiguity or conciseness of the law should not be used as a pretext by a party who has found himself convicted and intends to exclude the case from the hearing and hear the case. Sterilize the case. This research with a descriptive analytical method leads to the conclusion that by paying attention to these two changes in the elements of litigation, the gap can be filled and the judge can be given the ability to pay attention to the legal action. , At the same time as inviting the transferee to the trial, make a change in the request It is also considered as one of the effects of transferring the lawsuit and in parallel with considering the request stated in the petition, forcibly decides in the voting session on the new request and also on the document belonging to the deputy, either negatively or positively, because The authority extends its contents to the proceedings, including the recent document created during the hearing of the case, which, following the summoning of the deputy to the proceedings, a decision is also made regarding this document.

کلیدواژه‌ها English

civil litigation

litigation request

involuntary transformation

deputy

منابع فارسی و عربی :

کتابها

- ابوالوفا، احمد (1988)، نظریة الدفوع فی قانون المرافعات، الطبعه الثانیه، بالاسکندریه، منشاءالمعارف

- ابوالوفا، احمد (1980)، نظریة الاحکام فی قانون المرافعات، بالاسکندریه، منشاء المعارف

- احمدی، نعمت(1377)، آیین دادرسی مدنی، چاپ سوم، تهران، انتشارات اطلس

- افتخار جهرمی گودرز و السان مصطفی(1396)، آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، چاپ اول، تهران، نشر میزان

- انصاری، باقر (1392)، نقش قاضی در تحول نظام قضایی، چاپ دوم، میزان

- جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1391)، الفارق دایره المعارف عمومی حقوقی، چاپ دوم، تهران، گنج دانش

- جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1384)، دانشنامه حقوقی، جلد سوم، چاپ چهارم، تهران، امیرکبیر

- حیاتی، علی عباس (1390)، کلیات آیین دادرسی مدنی، تهران، نشرمیزان

- داج، محمود(1391)، محشای قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی، چاپ اول، نشر رسول

- ریموند، مارتین (1395)، ترجمه اسماعیل شایگان، اصول راهبردی دادرسی مدنی، چاپ اول، تهران، میزان

- شعاریان، ابراهیم (1394)، انتقال قرارداد، نظریه عمومی، عقود معین، چاپ اول، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر

- شمس، عبدالله (1382)، آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته سه جلدی، جلد اول، چاپ پنجم، تهران، نشرمیزان

- شهیدی، موسی (1382)، مجموعه موازین قضایی محکمه عالی انتظامی قضات، تهران، انتشارات رهام

- صدرزاده افشار، سیدمحسن (1382)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، چاپ اول، تهران، جهاد دانشگاهی

- عسکری، غلام حسین (1381)، آیین دادرسی مدنی، جلد اول، قم، انتشارات دارالکتاب

- کریم زاده، احمد (1394)، نظارت انتظامی درنظام قضایی، جلدم دوم، تهران، جنگل

- کاتوزیان، ناصر (1385)، حقوق مدنی نظریه عمومی تعهدات، چاپ سوم، تهران، میزان

- کاتوزیان، ناصر (1377)، فلسفه حقوق، جلد دوم، چاپ اول، شرکت سهامی انتشار

- کِلی، جان موریس (1388)، ترجمه راسخ، محمد، تاریخ مختصر تئوری حقوقی در غرب، چاپ دوم ، تهران، انتشارات طرح نو

- غمامی مجید و محسنی حسن (1390)، آیین دادرسی مدنی فراملی، چاپ اول، تهران، شرکت سهامی انتشار

- نبیل اسماعیل، عمر (2011)، قانون اصول المحاکمات المدنیه، الطبعه الثانیه،بیروت، منشورات الحلبی الحقوقیه

- واحدی، قدرت اله (1396)، بایسته های آیین دادرسی مدنی، چاپ هشتم، تهران، نشر میزان

- متین دفتری، احمد (1342)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، جلد دوم، چاپ دوم، تهران، مولف

- متین، احمد (1381)، مجموعه رویه قضایی(مجلات حقوقی و کیفری)، جلد دوم، تهران، رهام

- مجموعه رویه قضایی 1342 تا 1350، دوره پنج جلدی ،تهران، انتشارات کیهان

- مجموعه کامل قوانین و مقررات حقوقی 1400، انتشارات مجمع علمی و فرهنگی مجد

- محسنی، حسن (1389)، اداره جریان دادرسی مدنی بر پایه همکاری و در چارچوب اصول دادرسی، چاپ اول، شرکت سهامی انتشار

- مدنی، سید جلال الدین (1376)، آیین دادرسی مدنی، چاپ اول، پایدار

- معاونت آموزش قوه قضاییه، (1387)، رویه قضایی ایران در ارتباط با دادگاههای عمومی حقوقی، جلد پنجم، چاپ اول، تهران، جنگل

- معاونت آموزش قوه قضاییه، (1387)، رویه قضایی ایران در ارتباط با دادگاههای عمومی حقوقی، جلد چهارم، چاپ اول، تهران، جنگل

- معاونت آموزش قوه قضاییه، (1382)، مجموعه نشست های قضایی دوره ۱۴ جلدی، جلد نهم، تهران، جنگل

- مهاجری، علی (1396)، آیین قضاوت مدنی در محاکم ایران، تهران، فکرسازان

مقاله ها:

- السان مصطفی و محمودی نصیبه (1397)، «مطالعه تطبیقی اصل تغییرناپذیری دعوای حقوقی ایران و آمریکا»، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره 9، شماره 2

- جلیلوند یحیی و امینی عیسی (1387)، «دو نقد بر رای شعبه 14 دادگاه تجدیدنظر استان تهران»، مجله کانون وکلا، پاییز و زمستان، شماره 202 و 203

- حسنی، محمد مهدی (1394)، «استثنا بر استثنا،نقدی بر ماده واحده الحاق یک تبصره به ماده 1 لایحه قانونی نحوه خرید و تملک»، فصلنامه داخلی کانون وکلای دادگستری خراسان،شماره 14

- خدابخشی، عبدالله (1399)، «جستاری بر ماده ۴۹۲ قانون آیین دادرسی مدنی؛ گریز از اطلاق گرایی و رسیدن به انصاف»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۸۵ ، شماره ۱۱۳

- غمامی، مجید (1377)، «آزادی گزینش طرف قرارداد»، مطالعات حقوقی و سیاسی، مجله تحصیلات تکمیلی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره ۱

- غمامی مجید و محسنی حسن (1391)، «اصل ابتکار عمل خصوصی اصحاب دعوا در دادرسی مدنی و استثناء ها و قید های آن»، فصلنامه حقوق ،مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی ،دوره ۴۲ ،شماره ۱

- غمامی مجید و محسنی حسن (1385)، «اصول تضمین کننده ی عملکرد دموکراتیک در دادرسی و اصول مربوط به ویژگیهای دادرسی مدنی»، مجله حقوق و علوم سیاسی، شماره ۷۴

-فرحزادی علی اکبر و میرنژاد سید رسول (1400)، «اصل ترمیم دادرسی در حقوق دادرسی مدنی»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۸۵، شماره ۱۱۵

- فضائلی، مصطفی(1393)، «جایگاه اصول دادرسی عادلانه در حقوق بشر و دکترین قضایی اسلام»، فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب،سال اول، شماره اول

- محسنی، حسن (1389)، «فن اداره جریان دادرسی مدنی :سازماندهی دادرسی در قالب اصول دادرسی»، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی ،دوره ۴۰، شماره ۴

- محسنی، حسن (1387)، «عدالت آیینی، پژوهشی پیرامون نظریه های دادرسی عادلانه مدنی»، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی،دوره 38 ، شماره 1

- محمدی، عبدالعلی (1371)، «اصل آزادی انتقال قرارداد»، مجله تحقیقات حقوقی آزاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، پیش شماره ۲

- هرمزی، خیراله (1392)، «تغییر عناصر دعوا، شرحی بر ماده 98 قانون آیین دادرسی مدنی»، پژوهشهای حقوق خصوصی، سال دوم، شماره سوم

پایان نامه:

- صباغی، عبدالوحید (1394)، دخل وتصرف در ارکان و عناصر دعوای حقوقی، پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته حقوق خصوصی، شیراز، دانشکده حقوق دانشگاه شیراز

- ظهیری موخر زارع ،مصطفی(1396)، قائم مقامی در دعاوی، پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته حقوق خصوصی، کاشان، دانشکده علوم انسانی دانشگاه کاشان

- فاتحی، زینب(1391)، تحلیل انتقادی مفهوم قائم مقامی در حقوق ایران و فقه امامیه، پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته حقوق خصوصی ،اصفهان ،دانشکده علوم اداری و اقتصاد گروه حقوق دانشگاه اصفهان

- فرهنگی، فهیمه (1393)، بررسی مفهوم مالکیت دعوا آثار و نحوه انتقال آن، پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته حقوق خصوصی، خوراسگان ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان

- محمدزاده منفرد، مریم(1394)، انتقال دعوای مدنی، پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته حقوق خصوصی، تهران، ،دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران

منبع لاتین: