مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

باز پژوهی نظریه غیر قابل اسقاط بودن شرط نتیجه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران
2 استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد تبریز ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تبریز ، ایران
چکیده
مطابق قسمت اخیر ماده 244 قانون مدنی: «شرط نتیجه قابل اسقاط نیست». اکثریت علمای حقوق نیز برای تبیین این حکم اظهار داشته‌اند، در مواردی که شرط نتیجه به نفس انشاء تشکیل شود، به لحاظ تحقق شرط، امکان اسقاط آن قابل تصور نیست و در صورتی که تحقق شرط یاد شده به جهتی از جهات ممتنع گردد، اساساً ًشرطی تشکیل نشده است تا از اسقاط آن صحبت شود؛ با وجود این، این کاوش بین علمای حقوق قاعده بر نداشته و بررسی‌های فقهی نیز گویای این امر است که از نظر فقهای عظام، امکان اسقاط شرط نتیجه مقدور نمی‌باشد.
این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی، ضمن بررسی نظریات علمای حقوق و فقهای عظام، از جمله با احتجاج به مکانیسم‌های حقوقی تعلیق و توقیت، قسمت اخیر ماده 244 قانون یاد شده مشعر بر غیر قابل اسقاط بودن شرط نتیجه را، ناظر به اندراج شرط مزبور در غالب موارد دانسته و با ارائه تحلیل‌های نوین، قابلیت اسقاط شرط یادشده را در سلسله مواردی استنتاج و اصلاح مقرره فوق را به قانون‌گذار پیشنهاد می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Theoretical Research of Irrevocability of the Condition of Corollary

نویسندگان English

Sajad Elmi 1
Ali Gharibe 2
Ismaeil Saghiri 2
1 PhD student of Private Law Department, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
2 Assistant Professor, Department of Law, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
چکیده English

In the last part of Article 244 of the Civil Code, the legislator stipulates: "... the condition of corollary cannot be revocable" therefore, in order to explain the aforementioned ruling the majority of law scholars have stated that in cases where the condition of corollary is formed by the creation itself, in terms of the fulfillment of the condition, the possibility of its revocation is unthinkable, and in the event that the fulfillment of the mentioned condition is impossible for some reason, basically no condition has been formed to talk about its revocation, however, this research has not been accepted by jurists. Jurisprudential studies also indicate that according to great jurists, it is not possible to revoke the condition of corollary. Therefore, this research with a descriptive-analytical method, while examining the theories of law scholars and great jurists, including arguing the legal mechanisms of suspension and timing, viewing the registration of the said condition, considers the last part of Article 244 of the aforementioned law indicating the irrevocability of the condition of corollary in most cases and by presenting new analyses infers the possibility of revocability of the said condition in a series of cases.

کلیدواژه‌ها English

condition
condition of corollary
revocation of condition
jurisprudence
civil code
فهرست منابع
الف. فارسی
* افتخاری، جواد (1382)، کلیات عقود و حقوق تعهدات، چاپ نخست، تهران: میزان.
* امامی، سید حسن (1390)، حقوق مدنی، جلد نخست، چاپ سی و دوم، تهران: اسلامیه.
* امامی، اسداله (1398)، کلیات حقوق تعهدات، چاپ نخست، تهران: میزان.
* امینی، عیسی (1401)، حقوق قراردادها، انعقاد، آثار و انحلال، چاپ نخست، تهران: گنج دانش.
* باقری، عباس و شیری، جمشید و سخنور، مهدی (1394)، «نگاهی متفاوت به قابلیت امکان اعمال عقود تشریفاتی در قالب شرط نتیجه»، آموزههای فقه مدنی، دوره 7، شماره 11.
* بهرامی احمدی، حمید (1386)، کلیات عقود و قراردادها: حقوق مدنی 3، چاپ دوم، تهران: میزان.
* پایانی، احمد (1392)، ترجمه و توضیح مکاسب، تصحیح و تحقیق: محمد مسعود عباسی، جلد دهم، چاپ سوم، قم: دارالعلم.
* جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1391)، مجموعه محشی قانون مدنی، تهران: گنج دانش.
* جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1388)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد نخست، چاپ چهارم، تهران: گنج دانش.
* حائری شاهباغ، سید علی (1387)، شرح قانون مدنی، جلد نخست،  چاپ سوم، تهران: گنج دانش.
* رهپیک، حسن (1398)، حقوق مدنی: حقوق قراردادها، چاپ نخست، تهران: خرسندی.
* ساردوئینسب، محمد و آقابابائی دهکردی، پیمان (1398)، «ماهیت و اعتبار شرط تعدیل ثمن به وسیله پرداخت مابهالتفاوت در زمان پرداخت آخرین قسط»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 83، شماره 108.
* شیروی، عبدالحسین (1396)، حقوق قرارادادها، انعقاد، آثار و انحلال، چاپ نخست، تهران: سمت.
* شهیدی، مهدی (1391)، شروط ضمن عقد، چاپ سوم، تهران: مجد.
* شهیدی، مهدی (1388)، تشکیل قراردادها و تعهدات، چاپ هفتم، تهران: مجد.
* شهابی خراسانی، محمود (1390)، قواعد فقه (خلاصه تقریر درس)، چاپ پنجم، تهران: دانشگاه تهران.
* صدیقیان، عبدالله و جعفری ندوشن، جواد (1394)، «قلمرو نفوذ شرط فاسخ»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 79، شماره 89.
* صفایی، سید حسین (1385)، دوره مقدماتی حقوق مدنی:  قواعد عمومی  قراردادها، جلد دوم، چاپ چهارم، تهران: میزان.
* عدل، منصور (1389)، حقوق مدنی، چاپ نخست، تهران: خرسندی.
* قاسمزاده، سید مرتضی و رهپیک، حسن و کیایی، عبدالله (1390)، تفسیر قانون مدنی: اسناد، آراء و اندیشههای حقوقی، چاپ پنجم، تهران: سمت.
* قاسمزاده، سید مرتضی (1389)، اصول قراردادها و تعهدات، چاپ چهاردهم،  تهران: دادگستر.
* کاتوزیان، ناصر (1388)، قواعد عمومی قراردادها، جلد نخست، چاپ هشتم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* کاتوزیان، ناصر (1387)، قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، چاپ پنجم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* محقق داماد، سید مصطفی (1390الف)، نظریه عمومی شروط و التزامات در حقوق اسلامی، چاپ دوم، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
* محقق داماد، سید مصطفی (1390ب)، قواعد فقه بخش مدنی 2، چاپ یازدهم، تهران: سمت.
* محقق داماد، سید مصطفی (1395)، بررسی فقهی حقوق خانواده، چاپ هجدهم، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
* مظفر، محمدرضا (1386)، اصول فقه، جلد دوم، برگردان: محسن غرویان، چاپ ششم، قم: دارالفکر.
ب. عربی
* انصاری، مرتضی (1432ق)، کتاب المکاسب، جلد ششم، چاپ هجدهم، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
* ایروانی نجفی، میرزاعلی (1384)، حاشیه المکاسب، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: کیا.
* اصفهانی، شیخ محمدحسین (1419ق)، حاشیه کتاب المکاسب، جلد پنجم، چاپ نخست، بیجا: بینا.
* بجنوردی، سید محمدحسن (1430ق)، القواعد الفقهیه، جلد سوم، چاپ چهارم،  قم: دلیل ما.
* خراسانی، محمدکاظم (1434ق)، کفایه الاصول، جلد نخست، چاپ چهارم،  قم: ظهور.
* خوئی، سید ابوالقاسم (1410ق)، محاضرات فی اصول فقه، جلد پنجم، چاپ پنجم، قم: صدر.
* سبحانی، جعفر (1414ق)، المختار فی احکام الخیار، چاپ نخست، قم: موسسه الامام الصادق (ع).
* شهیدی تبریزی، میرفتاح (بیتا)، هدایت الطالب الی اسرار المکاسب، جلد سوم، چاپ نخست، قم: دارالکتاب.
* طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم (1429ق)، حاشیه کتاب المکاسب، جلد سوم، چاپ دوم، قم: موسسه طیبه لاحیاء التراث.
* قمی، ابوالقاسم (1363)، قوانین الاصول، چاپ نخست، تهران: علمیه اسلامیه.
* مراغی، میرعبدالفتاح (1417ق)، العناوین الفقهیه، جلد دوم، چاپ دوم، قم: موسسه نشر الاسلامی.
* موسوی خمینی، روحالله (1392)، کتاب البیع، جلد پنجم، چاپ چهارم، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
* نراقی، احمد (1409ق)، عوائد الایام، چاپ دوم، قم: مکتبه بصیری.
دوره 87، شماره 124
زمستان 1402
صفحه 243-260

  • تاریخ دریافت 05 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 07 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 26 دی 1402
  • تاریخ اولین انتشار 26 دی 1402
  • تاریخ انتشار 01 دی 1402