مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

مطالعه تطبیقی حق حبس تصرف

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه حقوق، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی ، شیراز، ایران
2 استادیار گروه حقوق، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی ، شیراز، ایران (نویسنده مسئول و عهده دار مکاتبات)
3 استادیار گروه حقوق، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی ، شیراز، ایران
چکیده
حق حبس در حقوق ایران با در نظر گرفتن ماده 377 قانون مدنی تشریح می‌شود. این ماده ذیل مبحث تسلیم در عقد بیع آمده و حقوق‌دانان عمدتاً در مبحث مربوط به حق حبس، تنها به این ماده پرداخته‌اند، اما نگاهی به دیگر مقررات و بررسی فقهی موضوع و تطبیق آن با حقوق خارجی، نشان می‌دهد که در حقوق ایران دو نوع حق حبس شامل«حق حبس متعادل» (در مواردی که تعادل بین عوضین وجود دارد) و «حق حبس تصرف» (حق قانونی برای بستانکار جهت نگه داشتن اموال مدیون) قابل شناسائی است؛ در حالی که بررسی حق حبس متعادل در آثار نویسندگان حقوقی، مجالی برای بررسی مستقل حق حبس تصرف باقی نگذاشته و این نوع حق حبس با تصویب قانون راجع به بدهی واردین به مهمان‌خانه‌ها و پانسیون‌ها به سال ۱۳۱۲ به حقوق ایران وارد شده است. این مقاله به روش توصیفی تحلیلی و با مطالعه تطبیقی، در پی شناسایی حق حبس تصرف به عنوان نهادی مستقل در حقوق ایران است. یافته تحقیق، تعریف جامع از حق حبس تحت عنوان حق قانونی برای شخص در اموال دیگران است تا بدهی و تعهد مربوط به آن‌ها انجام شود. این تعریف علاوه بر در برگرفتن انواع حق حبس، با عبور از دیدگاه سنتی راه را برای استفاده از انواع دیگر حق حبس از جمله «حق حبس دریایی» که خود گونه‌ای از حق حبس تصرف است، هموار می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Comparative Study of the Possessory Lien

نویسندگان English

mohammad mojtaba rodijani 1
Hekmatullah Askari 2
Behnam Ensafi Azar 3
1 Doctoral student of Law Department, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
2 Assistant Professor, Department of Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
3 Assistant Professor, Department of Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
چکیده English

The right of lien in Iranian law has been explained by jurists, considering Article 377 of the Civil Code. This article is included in the submission of the contract of sale and the jurists mainly deal with this article only in the topic of the right of lien. However, attention to other regulations, jurisprudential analysis, and comparison with foreign laws demonstrate two types of liens can be identified in Iranian law: 1) equitable lien (in cases where there is a balance between the parties), 2) possessory lien (the legal right for a creditor to preserve the property of the debtor). This is while the review of the equitable lien in the works of legal writers did not leave room for an independent review of the lien of possession, even though this type of right of lien has been present in Iranian law since 1/6/1312 (1933) with the approval of the law on the debt of immigrants to guest houses and boarding houses. This article, through the descriptive-analytical method (library study), seeks to identify possessory lien as an independent institution in Iranian law with a comparative study.
For this purpose, a comprehensive definition of the right of lien is provided in the present research: "The right of Lien is the legal right for a person that is settled in the property of others until the fulfillment of their debt and obligation." This definition, in addition to including various types of the right of lien by passing the traditional point of view, also opens the way for the use of other types of right of lien, including maritime lien, which is itself one of the type of the right of lien in possession, in Iranian law.

کلیدواژه‌ها English

right of lien
contract
equitable lien
possessory lien
the compulsion for submission
  •                                               

    فارسی

    • امینی، اعظم و محمد حسن حائری و حسین ناصری مقدم (1396) ، «بررسی فقهی حقوقی موجدات و مسقطات حق حبس در عقود معاوضی»، فصلنامه جستارهای فقهی و اصولی، سال سوم، شماره 9.
    • اندرز،داود (1402)، «حق حبس در معاملات از منظر فقه و حقوق»،  فصلنامه مطالعات فقه اقتصادی، دوره 5، شماره 3.
    • باقر زاده، احد(1383)، « اجرای حق حبس در تعهدات متقارن و غیر متقارن»، تهران: ماهنامه دادرسی سازمان قضائی نیروهای مسلح، شماره47 .
    • جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1401)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد نهم، چاپ اول، تهران: گنج دانش.
    • جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1400)، مجموعه محشی قانون مدنی، چاپ هشتم، تهران: گنج دانش.
    • جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1401)، حقوق تعهدات، چاپ هفتم، تهران: گنج دانش.
    • حسنی، حسن(1389)، حقوق تجارت، چاپ هفتم، تهران: نشر میزان.
    •  حاتمی،علی اصغر و محمد مجتبی رودیجانی(1385) ، « تعهدات طبیعی»، سمنان، مجله دانشکده علوم انسانی، سال پنجم، شماره14.
    • رمضانی نوری، محمود (1375)، فرهنگ حقوقی مدین، چاپ دوم، تهران: انتشارات مدین.
    • رعدی،کامبیز( 1378)، توثیق اسناد تجاری، شیراز، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز.
    • سکوتی نسیمی، رضا( 1377)، « حق حبس در کنوانسیون بیع بین المللی 1980 ومطالعه تطبیقی آن در حقوق ایران»،تبریز: نشریه ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، سال41، شماره 169.
    • سواد کوهی، فتح الله(1354)، رهن قضائی، چاپ اول، تهران: انتشارات نقش جهان.
    • شهبازی، محمد حسین  و میثم اکبری دهنو و هانی حاجیان (1402) ، «مطالعه تطبیقی عدم النفع در فقه و قوانین آیین دادرسی مدنی ایران»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 87، شماره 121
    • شهیدی، مهدی(1402)، عقود معین، جلد اول، چاپ بیست و نهم، تهران: انتشارات مجد.
    • عبادی ، توحید و علیرضا لطفی و ابراهیم نوشادی (1401)، «بررسی تطبیقی حق حبس در فقه، حقوق ایران و کانادا»، فصلنامه مطالعات میان رشته ای فقه، سال اول، شماره 9.
    • عسکری، جعفر و مرتضی نجف آبادی فراهانی و مصطفی مصطفایی (1398)، «مطالعه تطبیقی ایراد عدم اجرا در نظام رومی – ژرمنی (فرانسه، آلمان، سوئیس)، کنوانسیون بیع بین المللی و قابلیت پذیرش آن در حقوق ایران»، فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب ، سال ششم، شماره 1.
    • علی احمدی، حسین (1375)، اجرای تعهد قراردادی، چاپ اول، ورامین: انتشارات برهمند.
    • فتوحی راد، رضا و محمد عابدی و عبداله خدابخشی (1400) ، «حق حبس در اجرای تعهدات متقابل»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 51، شماره 4.
    • قاسم زاده، سید مرتضی (1401)، اصول قراردادها و تعهدات، چاپ شانزدهم، تهران: نشر دادگستر.
    • کاتوزیان، ناصر( 1402)، قواعد عمومی قراردادها،جلد هفتم، چاپ چهارم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
    • کاتوزیان، ناصر( 1402)، حقوق مدنی(معاملات معوض و تملیکی)، چاپ هفتم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
    • کاتوزیان، ناصر( 1339)، «حق حبس و تسلیم منفعت در اجاره اشخاص»، تهران، مجله حقوقی وزارت دادگستری، سال دوم، شماره های3و4.
    • کیائی، عبدالله( 1376)، التزامات بایع و مشتری قبل وبعد از تسلیم مورد معامله، چاپ اول، تهران: ققنوس.
    •  مجموعه قوانین سال 1312( 1312)، تهران: روزنامه رسمی دادگستری.
    • محمصائی، صبحی( 1347)، قوانین فقه اسلامی، ترجمه: جمال الدین محلاتی،جلد دوم، بی چا، تهران: انتشارات فاروس.
    • مظفر، محمد رضا( 1401)، اصول فقه، ترجمه:محسن غرویان وعلی شیروانی، جلد دوم، چاپ بیستم، قم: انتشارات دارالفکر.
    • موسوی، سید عباس و اکبر اصانلو (1401)، «انتفای عقد به سبب عدم امکان اجرای موضوع آن در حقوق ایران و فرانسه»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 86، شماره 120
    • میری، حمید و حسین کاویار و محمد حسین تقی پور درزی نقیبی(1401) ، «حق حبس، شرایط و آثار آن در حقوق ایران و انگلستان»، حقوق اسلامی ، سال نوزدهم، شماره 72.

    عربی 

    • الانصاری، مرتضی)1382(، کتاب المکاسب، جلد سوم، چاپ دوم، تهران :انتشارات آرموس.
    • ابوبکر، محمد(2003)، القانون المدنی الاردنی، چاپ اول ، عمان(اردن): الدار العلمیة الدولیة.
    • ابن عابدین، محمد امین (1415ه )، حاشیة الرد المحتار، جلد پنجم، بی چا، بیروت: دارالفکر.
    • ادوارد عطیه، باتریک(1993)، بیع البضائع الانجلیزی، ترجمه: هنری، چاپ  اول، ریاض، بیروت: دارالجیل.
    • الروحانی، سید محمد صادق) 1418ه (، منهاج الفقاهة، جلد ششم، چاپ چهارم، نجف: علمیه.
    •  السنهوری، عبد الرزاق احمد(1998)، الوسیط فی الشرح القانون المدنی الجدید، جلد دوم، چاپ دوم ، بیروت: منشورات الحلبی الحقوقیة.
    • الطباطبائی الیزدی، سید محمد کاظم( 1417ه )، العروة الوثقی، جلد دوم، چاپ اول، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
    • الطباطبائی الحکیم، سید محسن( 1404ه )، مستمسک العروة الوثقی، جلد دوازدهم، چاپ چهارم، قم: منشورات مکتبة آیت الله المرعشی النجفی.
    •  الطوسی، محمد بن الحسن( 1407ه )، الخلاف، جلد سوم، بی چا، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
    •  علامه حلی، ابی منصور جمال الدین( 1416ه )، تذکرة الفقهاء، جلد اول، چاپ اول، قم: مؤسسه آل البیت.
    •  علامه حلی، ابی منصور جمال الدین(1376)، تبصرة المتعلمین، ترجمه: ابوالحسن شعرانی، چاپ اول، تهران: انتشارات اسلامیه.
    •  الکاسانی الحنفی، علاء الدین ابوبکر( 1409ه )، بدائع الصنایع، جلد دوم، چاپ اول، بی جا، بی نا.
    •  الکرکی، علی ابن الحسین( 1410ه )، جامع المقاصد فی الشرح القواعد، جلد پنجم، چاپ اول، قم: مؤسسة آل البیت.
    •  ناصیف، الیاس( 1994)، موسوعة العقود المدنیة والتجاریة، جلد پنجم، چاپ دوم، بیروت: بی نا.
    •  النجفی الخوانساری و منیة الطالب موسی بن محمد ( 1418ه )، تقریرات میرزای نائینی، جلد اول، چاپ اول، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.

    انگلیسی      

                                                                       

    ·        A.garner, Bryan( 2019), Blaks Law Dictionary, 11th edition, Dallas: Thomson west.

    ·        Ashfield, Ewan (2012), Sale of Goods, 8th edition, London: Oxford university press.

    ·        Chapaman, F.A.R(1989), Fundamentals of Canadian law, 5th edition, Toronto: Mcgrawill.

    ·        Collin,P.H( 2013), Law Dictionary, 6th edition, Dehli: Universal book stall.

    ·        Geoffrey, Morse (2019), Company Law ,13thedition, London: Sweet and Maxwell.

    ·        Judge, Stephen (2015), Business Law, 10th edition, London: Macmillan law masters.

    ·        Kulshreshtha, V.D(2007), Business Law, 7th edition, Dehli: Vikas publishing house.

    ·         M.Walker,David( 2012) ,Principles of Scottish Private Law, 8th edition, London: Oxford university press.

    ·        Stathoulos, Michel (2018), Contract Law in Hellas, 10th edition, Athens: Kluwer law.

    ·        Storey, I.R(2007), Conveyancing, 6th edition, London: Butterworths.

    ·        Treitel, G.H(2019), The Law of Contract, 15th edition, London: Sweet and Maxwell.

      

دوره 87، شماره 124
زمستان 1402
صفحه 261-288

  • تاریخ دریافت 26 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 21 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 02 دی 1402
  • تاریخ اولین انتشار 02 دی 1402
  • تاریخ انتشار 01 دی 1402