مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

تحلیل قاعده نفاذ رأی کیفری در دادرسی مدنی؛ از تبعیت مطلق تا تأثیر استدلالی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری حقوق خصوصی، استاد مدعو دانشگاه یزد (مربی،
2 دکتری حقوق خصوصی، وکیل پایه یک دادگستری
3 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه میبد، معاون قضایی دادگستری شهرستان یزد
10.22106/jlj.2025.2064028.6329
چکیده
در ماده ۱۸قانون آیین دادرســی کیفری به تأثیرپذیــری آرای قضایی مدنی از احکام کیفری به ویژه در حوزه جرایم علیه اموال تصریح شــده اســت که از آن تحت عنوان «قاعده نفاذ امر کیفری در دعوای مدنی» یاد می شود. پذیرش مطلق این قاعده بدون ارائه معیارهای روشــن، موجب چالش های عملی در نظام قضایی شده اســت. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی به بررسی ضوابط این قاعده و دامنه اعمال آن پرداخته و یافته ها حاکی از آن اســت که اجرای این قاعده مستلزم بررسی ارتباط میان دو شــاخه اصلی نظام حقوقی کیفری و مدنی، تشریح عناصر و مفاهیم مشترک حقوق مدنی و کیفری، توجه به مسائل مرتبط با دادرسی مانند تحلیل میزان اتقــان تحقیقات کیفری، ضوابط صدور قرار اناطــه و توجه به تفاوت احکام برائت و محکومیت در امور کیفری اســت. ملاحظه این ضوابط ما را به این نتیجه رهنمون می سازد که ضرورت تعیین محدوده تبعیت در قانون وجود دارد و دادرس مدنی باید بتواند در موارد خاص، رأی کیفری را صرفا به مثابه یک قرینه ارزیابی کند؛ نه آن که الزام قطعی در پذیرش آن داشته باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of the Influence of Civil Judges on Final Criminal Decisions (Crimes Against Property)

نویسندگان English

mahdiye sadeghian 1
ALI ZIAOLESLAMI 2
MEHDI SADEGHIRAD 3
1 PhD in Private Law, Visiting Professor, Yazd University (Instructor,
2 PhD in private law, lawyer
3 PhD student in private law at Meybod University, Deputy Judicial Officer of Yazd City Justice Department
چکیده English

The influence of civil judicial decisions on criminal judgments, especially in the field of crimes against property, is stipulated in Article 18 of the Code of Criminal Procedure, which is referred to as the rule of enforcement of criminal orders in civil litigation. The absolute acceptance of this rule without providing clear criteria has caused practical challenges in the judicial system. The present study uses a descriptive-analytical method to examine the criteria of this rule and the scope of its application, and its findings indicate that the implementation of this rule requires examining the relationship between the two main branches of the criminal and civil legal systems, explaining the common elements and concepts of civil and criminal law, paying attention to issues related to theproceedings, such as analysing the level of accuracy of criminal investigations, the criteria for issuing Enate, and paying attention to the difference between acquittal and conviction judgments in criminal matters. Considering these criteria leads us to the conclusion that there is a need to determine the scope of compliance in the law and that the civil judge should be able to evaluate the criminal verdict in specific cases merely as a clue, rather than having a definite obligation to accept it.

کلیدواژه‌ها English

Enate
acquittal
influence
rule of compliance
laws creating rights
conviction
فهرست منابع
* ابراهیــمزاده، مهدی (« ،)۱39۸نفاذ امر کیفــری در امر حقوقی»، همایش علمی پژوهشی فقه و حقوق اسلامی.
* آشوری، محمد ( ،)۱3۸3آیین دادرسی کیفری، جلد نخست، تهران: سمت.
* پوراســتاد، مجید (« ،)۱3۸9پیدایش و چالش قاعده منع تحصیل دلیل»، فصلنامه حقوق دانشگاه تهران، دوره ،4شماره .40
* جعفری لنگرودی، محمدجعفر ( ،)۱3۸6ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.
* جعفــری لنگرودی، محمدجعفر ( ،)۱395الفارق (دائرهالمعارف عمومیحقوق)، جلد چهارم، تهران: گنج دانش.
* حیدری، سیروس و فروغی، فضلالله و اعراب شیبانی، محمدرضا (« ،)۱39۸مبانی و شــرایط حجیت آرای کیفری در دعاوی مدنی»، دانش حقوق مدنی، سال هشتم، شماره ( 2پیاپی .)۱6
* خدابخشــی، عبدالله ( ،)۱3۸4اســتقلال و پیوند حقوق مدنی و کیفری، تهران: فکرسازان.
* خدابخشــی، عبدالله (« ،)۱390قلمرو قــرارداد و حقوق کیفری»، مجله حقوقی دادگستری، سال ،۷5شماره .۷6
* خدابخشــی، عبدالله ( ،)۱392تمایز بنیادین حقوق مدنی و حقوق کیفری، تهران: شهردانش.
* خدابخشــی، عبــدالله ( ،)۱393حقوق داوری و دعــاوی مربوط به آن در رویه قضایی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* دهقانی فیروزآبادی، حسین ( ،)۱399حسن نیت در دادرسی مدنی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* رحیمــی، علــی ( ،)۱399تأثیر امر مختوم کیفــری در تعامل با دعاوی حقوقی (با نگاهی به رویه قضایی ایران)، پایاننامه برای دریافت درجه کارشناســی ارشد، کردستان: دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه کردستان
* روســتایی، مهرانگیز و رحمانیان، حامد (« ،)۱400مدنیسازی حقوق کیفری در پرتو قانون کاهش مجازات حبس تعزیری»، مجله حقوقی دادگســتری، دوره 8، شماره 113
*زراعت، عباس ( ،)۱3۸4قانون مجازات اســلامی در نظم حقوقی کنونی، تهران: ققنوس.
* شــمس، عبدالله ( ،)۱3۸5آیین دادرسی مدنی (دوره پیشرفته)، جلد سوم، تهران: دراک.
* شمس، عبدالله ( ،)۱390آیین دادرسی مدنی (دوره بنیادین)، جلد نخست، تهران: دراک.
* شــمس، عبدالله (« ،)۱393ســبب، امور موضوعی و توصیف آنها در دعوای مدنی»، مجله تحقیقات حقوقی، دوره ،۱۷شماره .65
* صالحی، سید مهدی (« ،)۱395اصول جلوگیری از صدور آراء متعارض»، ماهنامه دادرسی، سال بیستم، شماره .۱۱5
* عزیزیانــی، مجید (« ،)۱40۱تأثیرات متقابل آرای حقوقی و کیفری؛ از تئوری تا رویه قضایی»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ،۸6شماره .۱۱۷
* عسگری توانی، علی و محسنی، حسن و مهدوی ثابت، محمدعلی و امینی، منصور (« ،)۱399اعتبار قضیه قضاوت شــده کیفری در مدنی در حقوق ایران و فرانسه»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ،۸4شماره .۱۱2
* عسگری توانی، علی و محسنی، حسن و مهدوی ثابت، محمدعلی و امینی، منصور (« ،)۱40۱توقف دعوای حقوقی به علت طرح دعوای کیفری، حقوق اســلامی»، سال نوزدهم، شماره .۷2
* علی آبادی، عبدالحســین ( ،)۱3۸4موازین قضایی هیــأت عمومی دیوان عالی کشور، جلد نخست، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* غمامی، مجید و اشــراق آرانــی، مجتبی (« ،)۱3۸9تفکیــک امر حکمی از امر موضوعی در دادرسی مدنی؛ تبیین نظریه عمومی»، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره ،40شماره .2
* کاتوزیان، ناصر ( ،)۱3۸3اعتبار امر قضاوت شده در دعوای مدنی، تهران: میزان. 
*کاتوزیان، ناصر ( ،)۱400دوره مقدماتی حقــوق مدنی (اموال و مالکیت)، تهران: میزان
*کریمی، عباس ( ،)۱396ادله اثبات دعوا، تهران: میزان.
* گلدوزیان، ایرج ( ،)۱3۸۸بایستههای حقوق جزای اختصاصی ( ،)1-2-3تهران: میزان.
* گلدوزیان، ایرج ( ،)۱396بایستههای حقوق جزای عمومی، تهران: میزان.
* مهدویراد، محمدصادق و حبیبی، محمود و شاهسوندی، اسماعیل و مشهدیزاده،
*علیرضا (« ،)۱402مطالعه تطبیقی اعاده دادرســی در نظام حقوقی ایران و مصر»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ،۸۷شماره .۱23
* محسنی، حسن و شکوهی مشهدی، بهنام (« ،)۱399درنگی بر چند علت صدور رأی متعارض با نگاهی تطبیقی در حقوق ایران و فرانســه»، پژوهشــنامه حقوق تطبیقی، دوره ،4شماره .2
* محمدی، امیر و مرادی قلعه، ســهیلا و حیــدری، محمدمهدی (« ،)۱40۱اصول حاکم بر تحصیل دلیل در حقوق کیفری ایران»، تمدن حقوقی، دوره ،5شماره .۱3
* میرمحمدصادقی، حســین و رحمتی، علی (« ،)۱395ارتباط جرایم علیه اموال با مفاهیم حقوق مدنی»، آموزههای حقوق کیفری، دوره ،۱3شماره .۱۱
* میرمحمدصادقی، حسین ( ،)۱40۱حقوق جزای عمومی ،2تهران: دادگستر.
* نجارزادگان سرابی، زهرا و صادقی، هادی و ناظمی آشنی، محمدحسین (،)۱400 «تحصیل دلیل در اجتهاد قضایی»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ،۸6شماره .۱۱۸
* نصیری، ماهور و شهابی، شــهاب ( ،)۱395الزام مرجع داوری به رعایت قواعد موجد حق، تهران: مجد
دوره 90، شماره 134
تابستان 1405
صفحه 41-81

  • تاریخ دریافت 02 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 22 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 06 مهر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405