مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

کیفرشناسی جرایم اقتصادی در نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
اصول و معیارهایی بر رفتار مجرمانه مترتب است که واقعیت حقوقی آن را از منظر شکلی و ماهوی مشخص کرده و به‌تبع آن، در تعیین کیفر و نگاه کیفرشناختی بر آن تأثیر می‌گذارد. جرائم اقتصادی نیز در پرتو همین دیدگاه، متجلی از ضوابطی است که رفتار منتسب به ‌آن را جرم ‌انگاری کرده و در عرصه جرم به آن مصداق خارجی می‌بخشد. پژوهش حاضر با تمرکز بر تحلیل کیفرشناسی جرائم اقتصادی، درصدد است انواع مجازات در این حوزه را بررسی کند و در پرتو هدف مذکور، با روشی توصیفی و تحلیلی به ‌این پرسش اصلی پاسخ دهد که در بازخورد با جرائم اقتصادی، کدام‌یک از دو رویکرد پیامدگرایی به ‌عنوان نتیجه مطلوب و یا جنبه ناپیامدگرا و سزامحور به ‌صورت مطلق در مجازات باید مورد نظر قانون‌گذار باشد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد با اتخاذ رویکردی موسع و تنویعی به مجازات، نسبت به جرائم اقتصادی آن‌چه غلبه دارد، تفوق سزاگرایی است. این باور آن‌جا توسعه می‌یابد که قانون‌گذار افزون بر جرائم مالی و شلاق، از حبس‌های موقت و طولانی‌مدت در گفتمان کیفری جرم اقتصادی بهره جسته و مجازات اعدام با مبنایی دینی و در قالب مجازات حد و در شاکله تعزیر، پیش‌بینی شده است. نتیجه این اندیشه غالب در خصوص جرائم اقتصادی، اتخاذ رویکرد ناپیامدگرا جهت دست‌یازی به عدالت برای جامعه است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Penology of Economic Crimes in the Legal System of Iran

نویسندگان English

mehrdad Ahmadzadeh Zolpirani 1
Yasaman Khadjehnoori 2
ali najafi tavana 3
1 Ph.D. Student in Criminal Law, Department of Criminal Law and Criminology, Central Tehran Branch, Islamic Azad university, Tehran, Iran
2 Assistant Professor،Department of Criminal Law and Criminology, Central Tehran Branch, Islamic Azad university, Tehran, Iran), (Corresponding Author )
3 (Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Central Tehran Branch, Islamic Azad university, Tehran, Iran).
چکیده English

There are principles and criteria related to criminal behavior, which determine its legal reality in terms of form and substance, and consequently affect the determination of punishment and the penological view of it. In the light of this perspective, economic crimes are also a manifestation of the rules that both criminalize the behavior attributed to it and give it an external example in the field of crime.The current research, focusing on the penological analysis of economic crimes, tries to investigate the types of punishments in this area as a final goal and in the light of the aforementioned goal, with a descriptive and analytical method, answer the main question that in dealing with economic crimes, which of the two approaches of consequentialism as the desired result or the non-consequentialist and retributivists aspect should be considered by the legislator in an absolute way in punishment? The results research show that by adopting a broad and diverse approach to punishment, what prevails over economic crimes is the superiority of retributivism.This belief is developed where, in addition to financial crimes and whipping, the legislator has used temporary and long term imprisonment without fear in the criminal discourse of economic crime and the judicial system has also approved this method in implementation. However, the punishment in this area is execution penalty, which with a religious basis and in the form of punishment and in the shape of Ta'zir, removes the economic criminal from the scene of accountability as a corrupt person, or against the economic system.The result of this prevailing thought regarding economic crimes is to adopt a non-consequentialist approach to achieve justice for the society.

کلیدواژه‌ها English

Penology
execution
economic crime
organization
retributivists approach
consequentialism approach
منابع
فارسی
§      آقاجانی، مهدی، محمود میرخلیلی و احمد حاجی ده آبادی (1400)، «آسیب شناسی سیاست کیفری ایران در پرتو نظریه قوچ قربانی»، نشریه مطالعات حقوق معاصر، سال12، شماره23.
§      برزگری، فروغ، اصغر عباسی، مهدی اسماعیلی و حسن حاجی تبار فیروزجائی (1401)، «بررسی بنیادهای کیفری تشدیدی در قلمرو جرایم اقتصادی»، مطالعات فقه اسلامی، دوره4، شماره1 (12).
§      بست، ژان میشل (1377)، جامعه شناسی جنایت، ترجمه فریدون وحیدا، چاپ دوم، مشهد: انتشارات به نشر وابسته به آستان قدس رضوی.
§      توسلی زاده، توران (1392)، پیشگیری از جرائم اقتصادی، چاپ اول، تهران: انتشارات جنگل.
§      حدادزاده نیری، محمدرضا، محمدجعفر حبیب زاده و محمد فرجیها (1399)، «واکاوی اثربخشی اعدام در جرایم مواد مخدر در پرتو تئوریهای تحلیل اقتصادی جرم»، فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، دوره 8، شماره31.
§      حسنی، جعفر و نسرین مهرا (1394)، «نقدی بر مفهوم «جرم اقتصادی» در قانون مجازات اسلامی (مصوب 1392)»، فصلنامه مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، دوره2، شماره های2 و3.
§      حطمی، ایمان، بتول پاکزاد، مجتبی فرح بخش و حسن خسروی (1398)، «تحلیل علل جرایم اقتصادی ایران در پرتو نظریه های جرم شناسی اقتصادی»، فصلنامه مطالعات راهبردی ناجا، سال4، شماره11.
§      شمس ناتری، محمد ابراهیم (1392)، اصل برائت و موارد عدول از آن در حقوق کیفری، علوم جنایی (مجموعه مقالات در تجلیل از دکتر محمد آشوری)، ویرایش پنجم، تهران: انتشارات سمت.
§      شمس ناتری، محمدابراهیم (1387)، بررسی تطبیقی مجازات اعدام، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
§      عینی نجف آبادی، محسن (1373)، مبنا و ماهیت تعزیر، پایان نامه برای دریافت درجۀ کارشناسی ارشد، تهران: دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس تهران.
§      مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی (1382)، مشروح مذاکرات، دوره ششم، جلسه 346.
§      مهدیان، محسن و محمدرضا کریمیان (1396)، «مصادیق افساد فی الارض در ارتباط با جرایم اقتصادی در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و سایر قوانین»، سومین کنفرانس ملی علوم انسانی.
§   مهرا، نسرین، مجید قورچی بیگی و عباس مؤذن (1396)، «تحلیل تطبیقی الگوهای کیفردهی در نظام کیفری ایران و انگلستان»، فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، سال6، شماره20.
§      نجفی توانا، علی و ایوب میلکی (1386)، «شلاق؛ در پرتو اندیشه های کیفری»، تحقیقات حقوقی آزاد، پیش شماره2.
§      نشاسته ریز، سهراب، محمود مالمیر و مسعود حیدری (1400)، «از «جهانی شدن» تا کاربستِ «سیاست جنایی دشمن مدار» در رسیدگی به جرایم اقتصادی»، مجله حقوق پزشکی ویژه نامه نوآوری حقوقی.
§      هاشمی، حسین (1381)، مجمع تشخیص مصلحت نظام (تحلیل مبانی فقهی و حقوقی)، قم: مرکز مطالعات پژوهش های اسلامی.
§      هالوی، گابریل (1393)، کیفردهی آموزه ای مدرن، ترجمه علی شجاعی، تهران: انتشارات دادگستر.
انگلیسی
§  Russell, Christopher (2005), “Time and Punishment”, University of Tulsa College of Law, Ohio State Law Journal, Vol66, N 2
§  Zamir, Eyal and Barak Medina (2008), “Law, Morality, and Economics: Integrating Moral Constraints with Economic Analysis of Law”, California Law Review, Vol 96, No2.
دوره 88، شماره 126
تابستان 1403
صفحه 311-335

  • تاریخ دریافت 05 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 09 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 10 آذر 1403
  • تاریخ اولین انتشار 10 آذر 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403