مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

چالش های قضایی جنبه عمومی قتل عمد در فرایند رسیدگی کیفری ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه علوم قضایی
2 دانشیار دانشگاه شیراز
چکیده
در نظام تقنینی ایران برخلاف سایر نظام‌های حقوقی؛ سیاست کیفری واحدی در خصوص جنبه عمومی قتل عمد مشاهده نمی‌شود. آشفتگی حاصل از سیاست جنایی تقنینی و رویکردهای دوگانه آن، رویه قضایی را با چالش مواجه نموده است. حق بزه‌دیده بر تعیین کیفر در قتل عمدی و غلبه جنبه ‌‌خصوصی آن، جنبه عمومی را به حاشیه کشانده است، به نحوی‌که در تصمیمات مقام‌های تعقیب و تحقیق در دادسرا و دادگاه کیفری یک غالبا به جنبه خصوصی قتل عمد و تقاضای قصاص ولی‌دم توجه شده است و در مواردی‌که از حیث جنبه عمومی اقدام یا مجازاتی تعیین می‌شود، در شیوه تحقیقات جنایی، رسیدگی، صدور حکم و اصول حاکم بر آن‌ها، واجد اشکالاتی از حیث رعایت اصول دادرسی منصفانه، حقوق دفاعی متهم و حقوق جامعه، می‌باشد. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی و جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز به روش کتابخانه‌ای و با تکیه‌بر پرونده‌های قتل عمد موجود در نظام عدالت کیفری ایران، به برشماری چالش‌های موجود در رویه قضایی مبادرت کرده است و ضمن تاکیدبر لزوم سیاست‌گذاری جنایی منسجم به منظور حفظ حقوق جامعه، بر آن است که به تبیین دوگانگی نظام تقنینی و نقش آن در شکل‌گیری رویه قضایی موجود از طریق بیان جلوه‌های آن، پرداخته و راهکارهای برون رفت از وضعیت موجود، تا زمان اتخاذ سیاست قانونی یکپارچه، با رویکردی مبتنی‌بر دادرسی عادلانه، ارائه نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Judicial challenges of the general aspect of intentional homicide in Iran's criminal proceedings

نویسندگان English

saeed ghaedi 1
fazlolah foroughi 2
1 university of judicial sciences
2 shiraz university
چکیده English

Unlike other legal units in Iran's judicial system, there is no single criminal policy regarding the general aspect of intentional homicide .The confusion resulting from the legislative criminal policy and its dual approaches have challenged the judicial procedure. The victim's right to determine the punishment in intentional homicide and the predominance of
its private aspect has pushed its public aspect to the sidelines in such a way that in the
prosecution and investigation decisions in the prosecutor's office and the criminal court one،
often focuses on the private aspect of intentional homicide and demanding retribution has been
noted. And in cases where an action or punishment is determined in terms of the general aspect, in the way of criminal investigation, settlement, issuing judgment and the principles governing them, there are problems in terms of observing the principles of fair proceedings, the defense rights of the accused and the rights of the society.The current research has attempted to enumerate the challenges in the judicial procedure by using analytical-descriptive and collecting the desired information in the library method and relying on the cases of intentional homicide in the criminal justice system of Iran . And while emphasizing the necessity of concrete criminal policy in order to Key protect the rights of the society, it is to explain the duality of the deterministic system and its role in the formation of the existing judicial procedure through the expression of its effects and solutions to overcome the existing situation. Until the adoption of an integrated legal policy with an approach based on fair proceedings .

کلیدواژه‌ها English

Judicial challenges
public aspect
intentional homicide
legislative criminal policy
judicial procedure
منابع
فارسی
آخوندی، محمود (1389)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ پانزدهم، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
آخوندی، محمود (1388)، آیین دادرسی کیفری، جلد ششم، چاپ دوم، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
آقایی‌نیا، حسین (1393)، جرایم علیه اشخاص، چاپ سیزدهم، تهران: نشرمیزان.
احمدزاده، رسول و تام، مجتبی (1399)، ملاحظاتی درباره قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، چاپ اول، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.
اسدی‌نیا، شهناز (1399)، «جلوه‌های اصل سرعت در آیین دادرسی کیفری نوین ایران»، فصلنامه مطالعات حقوق، بهار، شماره 4.
اکبری، عباسعلی (1393)، «جستاری در آسیب شناسی سیاست جنایی حاکم بر جرایم مواد مخدر»، فصلنامه سلامت اجتماعی و اعتیاد، دوره 1، شماره 2.
الهی‌منش، محمدرضا و مرادی اوجقاز، محسن (1392)، جرایم علیه اشخاص، چاپ اول، تهران: انتشارات مجد.
بیگی، جمال (1399)، «ابهام‌ها و چالش‌های قانونی کیفر معاونت در قتل عمدی و تبیین راهکارهای فقهی و حقوقی»، فصلنامه جستارهای فقهی و حقوقی، سال ششم، شماره 20.
توجهی، عبدالعلی و قربانی قلجلو، مهدی (1399)، «ممنوعیت محاکمه و مجازات مجدد در حقوق کیفری ایران و تعارض‌های آن با اسناد بین المللی»، مجله حقوقی بین‌المللی، سال 28، شماره 45.
حاجی‌ده‌آبادی، احمد (1401)، جرایم علیه اشخاص(قتل)، چاپ سوم، تهران: نشرمیزان.
حسینی، سید محمد (1393)، سیاست جنایی در اسلام و در جمهوری اسلامی ایران، چاپ سوم، تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
خالقی، علی (1395)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ سی و دوم، تهران: انتشارات شهر دانش.
رحمدل، منصور (1385)، «جنبه عمومی قتل عمد»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 70، شماره‌ی 54.
رسولی، اسحاق، شهرام ابراهیمی و فضل‌الله فروغی (1400)، «چالش‌های قضایی و اجرایی زندان‌زدایی در سیاست جنایی ایران»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 86، شماره 119.
زراعت، عباس (1392)، حقوق جزای اختصاصی 1، چاپ سوم، تهران: انتشارات فکرسازان.
سبزواری نژاد، حجت (1391)، «نظام تعویق کیفر: از نظر تا عمل (مطالعه تطبیقی)»، پژوهش‌نامه اندیشه‌های حقوقی، دوره 1، شماره 2.
صبوری پور، مهدی (1397)، «نظام‌مند سازی کیفرگزینی تعزیری در حقوق ایران»، مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، دوره 48، شماره 1.
طهماسبی، جواد (1398)، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ چهارم، تهران: نشرمیزان.
عباچی، مریم (1392)، جرم‌های مبتنی‌بر نفرت، تازه‌های علوم جنایی (مجموعه مقاله‌ها)، چاپ دوم، تهران: نشرمیزان.
عزیزی، حسین (1397)، «بررسی تاثیرات حضور اتباع بیگانه در امنیت کشور با تاکید بر اتباع افغانی»، مجله جغرافیا و روابط انسانی، دوره 1، شماره 3.
عزیز محمدی، نورالله (1393)، تحقیقات قضایی در قتل، چاپ دوم، تهران: انتشارات بهنامی.
فرح بخش، مجتبی (1392)، جرم‌انگاری فایده‌گرایانه، چاپ اول، تهران: نشرمیزان.
قائدی، سعید (1396)، حدود تفکیک مقام تعقیب از مقام تحقیق با تاکید‌بر قانون آیین دادرسی کیفری 1392، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز.
قائدی، سعید (1402)، چالش‌های قضایی ارتکاب قتل عمد توسط اتباع افغان و راهکارهای آن، فصلنامه تمدن حقوقی، دوره 6، شماره 16.
کاتینگهام، جان (1384)، «فلسفه مجازات»، ترجمه محسن برهانی و ابراهیم باطنی، مجله فقه و حقوق، سال  اول.
گلدوست جویباری، رجب و قلی پور جمنانی، فرامرز (1394)، «عدول از اصل تفکیک مقام تعقیب از مقام تحقیق در قانون آیین دادرسی کیفری 1392»، مجله حقوقی دادگستری، سال 79، شماره 92.
لازرژ، کریستین (1396)، درآمدی‌بر سیاست جنایی، برگردان علی حسین نجفی ابرندآبادی، چاپ ششم، تهران: نشرمیزان.
یوسفی، ایمان (1395)، آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: نشر میزان.
محسنی، فرید (1396)، جرم شناسی، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
محسنی، فرید و رحیمیان، رضا (1398)، «از کیفرگذاری تقنینی تا کیفرگزینی قضایی؛ مدل‌ها و معیارها (با تاکید بر رویه قضایی ایران)»، مجله حقوق دادگستری، دوره 83، شماره 107.
موذن زادگان، حسنعلی و جهانی، بهزاد (1400)، «ساختار اجرای احکام کیفری ایران در پرتو اصل استقلال قضایی»، مجله پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، دوره 9، شماره 18.
موذن‌زادگان، حسنعلی و رهدارپور، حامد (1397)، «اصل شفافیت قانون و جایگاه آن در رویه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر و حقوق کیفری ایران»، فصلنامه‌ دیدگاه‌های حقوق قضایی، بهار، شماره 81.
مهرا، نسرین (1398)، «رهنمودهای تعیین مجازات در انگلستان و ولز»، فصلنامه حقوق دانشگاه تهران، دوره 40، شماره 3.
میرمحمدصادقی، حسین (1394)، جرایم علیه اشخاص، چاپ بیستم، تهران: نشرمیزان.
می‌ری، دلماس مارتی (1398)، نظام‌های بزرگ سیاست جنایی، برگردان علی حسین نجفی ابرند آبادی، چاپ چهارم، تهران: نشرمیزان.
نوربها، رضا (1379)، «سیاست جنایی سرگردان»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 25.
انگلیسی
Hauhart, Robert (2009). Sentencing Guidelines: Lessons from Pennsylvania, Contemporary Sociology, Vol. 38, No. 6, 533-535.
Morley, Andrew (2014). Minnesota Sentencing Guidelines Commission: An analysis of sentence fairness and prison population, Celebrating Scholarship & Creativity Day, Paper 5.
Rakoff, Jed (2013). Why the Federal Sentencing Guidelines Should Be Scrapped, Federal Sentencing Reporter, Vol. 26, No. 1, 6-9.
دوره 87، شماره 124
زمستان 1402
صفحه 137-180

  • تاریخ دریافت 09 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 24 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 01 بهمن 1402
  • تاریخ اولین انتشار 01 بهمن 1402
  • تاریخ انتشار 01 دی 1402