مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

ملاک‌های دخیل در جرم‌انگاری رفتارها و تعیین مجازات با رویکردی به برخی از آموزه‌های علوی (در قلمرو تعزیرات)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه شهید مطهری ـ تهران
2 دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه شاهد
چکیده
بخشی از آموزه‌های امام علی (ع) ناظر بر مؤلفه‌های سیاست جنایی و متضمن اندیشه‌ها و تدابیری خاص در مقابله با پدیده مجرمانه می‌باشد. ابزار جرم‌انگاری رفتارها و تعیین مجازات در قوانین برای کاهش یا کنترل پدیده مجرمانه یکی از این مؤلفه‌ها می‌باشد. در این مقاله بر طبق منابع کتابخانه‌ای و با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی ملاک‌های دخیل در جرم‌انگاری رفتارها و تعیین مجازات در قبال ارتکاب رفتارهای جرم‌انگاری ‌شده مبتنی بر برخی از آموزه‌های امام علی (ع) پرداخته شده است. این پژوهش نشان می‌دهد که رفتارهای ناسازگار با مقاصد پنج‌گانه جان، مال، نسب، عقل و دین از میزان سرزنش‌پذیری بالایی برخوردار می‌باشند. از این‌رو، ضرورت مداخله کیفری در چنین مواردی غیر قابل انکار است و از آن‌جا که مقاصد مذکور جزء مصالح ضروری تلقی می‌شوند، جرم‌انگاری رفتارهای ناسازگار با آن در پرتو اصول جرم‌انگاری، راهکاری برای کاهش و کنترل بزه‌کاری محسوب می‌شود. همچنین، با عنایت به این‌که جرم‌انگاری و متعاقب آن وضع مجازات در پرتوی خیرخواهی است، اگر روش‌های دیگری غیر از مجازات برای مقابله با بزهکاری وجود داشته باشد، تمسک جستن به مجازات صائب به نظر نمی‌آید و به‌کارگیری مجازات کارکرد حداقلی دارد و به عنوان آخرین ابزار و متناسب با جرم مورد استفاده واقع می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Criteria interfering criminalization of behaviors and determination of punishment under some Alvia teachings (In scope of punishment below the full amount prescribed by law)

نویسندگان English

leila goli 1
abdolali tavajohi 2
1 Motahari univercity- Tehran
2 professor associate of faculty of criminalogiy at shahed univercity
چکیده English

Part of IMAM Ali is teachings provide for elements of criminal policy and contain ideas and special measures against criminal phenomena.
One of this elements is, criminalization behaviors and determination of punishment for reducing and control of criminal phenomena.
In this article according to resources of the books we showed and used descriptive and analytical methods for considering criteria interfering behaviors criminalized in Alavia teachings.
This research was shown that unsociable behaviors against five objectives: life, money, descent, wisdom and religion, has a reprimand ability, so interfering is necessity penal in these cases are undeniable, thus these aforesaid objectives are so essential policy, criminalization of incompatible and adverse behavior against five objects is way for reducing and controlling crimes on the light of criminalization rulers.
Besides if there are other methods against crime excepting punishment, resorting to punishment is not correct and punishment has minimum use and is last way for using.

کلیدواژه‌ها English

criminalization behaviors"
punishment"
crime "
five objective"
essential policy"
moderation in punishment"
"
benevolence"
منابع
1ـ فارسی
استفانی، گاستون، بولوک، برنار و لواسور، ژرژ (1377ش)، حقوق جزای عمومی، ترجمه: حسن دادبان، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
آمدی، عبدالواحد بن محمد (1378ش)، تصنیف غررالحکم و درر الکلم، ترجمه: سید هاشم رسولی محلاتی، چاپ دوم، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
خوانساری، جمال­الدین محمد (1366ش)، شرح غررالحکم و دررالکلم، مصحح: میر جلال­الدین حسین ارموی محدث، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
جیربورگ، نیلز (1390ش)، «جرم‌انگاری همچون آخرین چاره». ترجمه: رحیم نوبهار و فاطمه نوبهار، تحقیقات حقوقی، شماره 53.
دشتی، محمد (1379ش)، ترجمه نهج‌البلاغه امام علی‌(ع)، قم: مؤسسه انتشارات مشهور.
دلماس مارتی، می ری (1381ش)، نظام­های بزرگ سیاست جنایی، ترجمه: علی­حسین نجفی ابرندآبادی، تهران: نشر میزان.
زنجانى، عباس‌على عمید (1421ق)، فقه سیاسى (عمید)، تهران: انتشارات امیر کبیر.
سید رضی (1378ش)، تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین، مترجم: ملافتح‌الله کاشانی، مصحح: سید محمد جواد ذهنی تهرانی، تهران: انتشارات پیام حق.
عبدالفتاح، عزت (1381ش)، «جرم چیست و معیارهای جرم‌انگاری کدام است؟». مترجم: اسماعیل رحیمی‌نژاد، مجله حقوقی دادگستری، دوره 66، شماره 41.
فلچر، پی. جورج (1394ش)، مفاهیم بنیادین حقوق کیفری، ترجمه: سیدمهدی سیدزاده ثانی، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
مطهرى، شهید مرتضى (بی‌تا)، فقه و حقوق (مجموعه آثار)، قم: بی‌نا، بی‌تا.
نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین، هاشم بیگی، حمید (1377ش). دانش­نامه جرم­شناسی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین (1382ش)، درباره اصطلاح سیاست جنایی، پیش‌گفتار مترجم به ویراست دوم، لازرژ، کریستین، درآمدی به سیاست جنایی، ترجمه: علی‌حسین نجفی‌ابرندآبادی، تهران: نشر میزان.
نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین (1384ش)، سیاست جنایی در علوم جنایی، مجموعه مقالات، تهران: انتشارات سلسبیل.
نوبهار، رحیم (1390ش)، «اصل کاربرد کمینه حقوق کیفری»، آموزه‌های حقوق کیفری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 1.
2ـ عربی
ابن منظور، ابو الفضل، جمال الدین، محمد بن مکرم (1414ق)، لسان العرب، بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع ـ دار صادر.
ابوالحسین، احمد بن فارس بن زکریا (1404ق)، معجم مقائیس­ اللغة، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
اردبیلى، احمد بن محمد (بی‌تا)، زبدة البیان فی أحکام القرآن، تهران: المکتبة الجعفریة لإحیاء الآثار الجعفریة.
تهرانى، سید محمد حسین حسینى (1418ق)، ولایة الفقیه فی حکومة الإسلام، بیروت: دار الحجة البیضاء.
جزرى، ابن اثیر، مبارک بن محمد (بی‌تا)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، قم: مؤسسه مطبوعاتى اسماعیلیان.
جوهرى، اسماعیل بن حماد (1410ق)، الصحاح ـ تاج اللغة و صحاح العربیة، بیروت: دار العلم للملایین.
حلبى، ابن زهره، حمزة بن على حسینى (1417ق)، غنیة النزوع إلى علمی الأصول و الفروع، قم: مؤسسه امام صادق علیه‌السلام.
حلّى، ابن ادریس، محمد بن منصور بن احمد (1410ق)، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
راوندى، قطب الدین، سعید بن عبداللّه (1405ق)، فقه القرآن، قم: انتشارات کتابخانه آیة‌الله مرعشى نجفى ـ رحمه الله.
سرخسی، علی بن ناصر (1373ش)، أعلام نهج‌البلاغه (سرخسی)، مصحح: عزیزالله عطاردی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی ـ انتشارات عطارد.
سید رضى، محمد (گردآورنده فرمایشات امام، امیر المؤمنین علیه السلام) (1414ق)، نهج البلاغة، قم: مؤسسه نهج البلاغه.
شریف مرتضى، على بن حسین موسوى (1415ق)، الانتصار فی انفرادات الإمامیة، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
صاحب بن عباد، کافى الکفاة، اسماعیل بن عباد (1414ق)، المحیط فی اللغة، بیروت: عالم الکتاب.
طوسى، ابوجعفر، محمد بن حسن (1407ق)، الخلاف، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
عاملى، حرّ، محمد بن حسن (1409ق)، وسائل الشیعة، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام،
عاملى، شهید اول، محمد بن مکى (بی‌تا)، القواعد و الفوائد، قم: کتابفروشى مفید.
عاملى، شهید ثانى، زین الدین بن على(1421ق)، رسائل الشهید الثانی (ط ـ الحدیثة)، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
فراهیدى، خلیل بن احمد (1410ق)، کتاب العین، چاپ دوم، قم: نشر هجرت.
فیومى، احمد بن محمد مقرى (بی‌تا)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، قم: منشورات دار الرضی.
قرشى، سید على اکبر (1412ق)، قاموس قرآن، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
کیذری بیهقی، قطب‌الدین (1375ش)، حدائق الحقائق فی شرح نهج البلاغة، تصحیح: عزیزالله عطاری، قم: اعتماد.
کلینى، ابو جعفر، محمد بن یعقوب (1407ق)، الکافی (ط ـ الإسلامیة)، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
کلینى، ابو جعفر، محمد بن یعقوب (1407ق)، الکافی (ط ـ الإسلامیة)، چاپ چهارم، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
کوفى، محمد بن محمد اشعث (بی‌تا)، الجعفریات ـ الأشعثیات، تهران: مکتبة نینوى الحدیثة.
مازندرانی، محمد بن علی (ابن شهر آشوب) (1379ق)، مناقب آل أبی طالب علیهم السلام، قم: علامه.
مازندرانى، ابن شهر آشوب، رشید الدین محمد بن على (1369ق)، متشابه القرآن و مختلفه، قم: دار البیدار للنشر.
مازندرانى، محمد صالح بن احمد بن شمس سروى (1382ق)، شرح الکافی، تهران: المکتبة الإسلامیة.
مغربى، ابو حنیفه، نعمان بن محمد تمیمى (1385ق)، دعائم الإسلام، چاپ دوم، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
میثم بن علی بن میثم بحرانی (1366ش)، اختیار مصباح الساکلین، مصحح: محمد هادی امینی، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
میثم بن علی میثم بحرانی (1362ش)، شرح نهج البلاغة (ابن میثم)، دفتر نشر الکتاب.
نورى، محدث، میرزا حسین (1408ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت: مؤسسه آل­البیت علیهم‌السلام.
هاشمی خویی، میرزا حبیب‌الله (1358ش)، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، مصحح: سید ابراهیم میانجی، تهران: المکتبة الاسلامیة.
دوره 87، شماره 122
تابستان 1402
صفحه 351-376

  • تاریخ دریافت 22 شهریور 1401
  • تاریخ بازنگری 29 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 17 مرداد 1402
  • تاریخ اولین انتشار 17 مرداد 1402
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1402