مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

فهرست‌‌بندی مواد مخدر و روان‌گردان در نظام عدالت کیفری ایران و ایالات متحدۀ آمریکا

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
چکیده
در بسیاری از نظام‌‌های عدالت کیفری، سیاست‌گذاران تحت تأثیر مقررات کنوانسیون‌‌های مواد مخدر، از طریق فهرست‌‌بندی مواد تحت کنترل بر اساس میزان خطرناکی یا آسیب‌‌زایی آن‌ها، کیفرهای مرتبط با فعالیت‌‌های غیرقانونی دربارۀ هر ماده را تعیین می‌‌کنند. با توجه به اهمیت مقولۀ حاضر، در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و مطالعۀ مقررات حوزۀ مواد مخدر و روان‌گردان، تلاش شده است تا به این مسئلۀ اصلی بپردازد که میزان خطرناکی مواد مخدر یا روان‌گردان بر اساس چه معیارهایی و در چه فرایندی سنجیده می‌‌شود و در واقع آن‌ها چگونه فهرست‌‌بندی می‌‌شوند. از مطالعۀ تطبیقی مقررات مواد تحت کنترل در نظام عدالت کیفری ایالات متحده برای بررسی این معیارها نیز استفاده شد و در نهایت مقاله به این نتیجه رسیده است که در نظام حقوقی ایران به‌رغم افزوده شدن عبارت «دیگر مواد مخدر یا روان‌گردان صنعتی غیردارویی» در اصلاحات سال ۱۳۸۹ قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر، هیچ معیاری برای رتبه‌‌بندی میزان خطرناکی این مواد معرفی نشده، اما در ایالات متحده ضمن قانون مواد تحت کنترل، این موضوع تا اندازه‌‌ای رعایت شده است. احراز ضرورت جدول‌‌بندی یک مادۀ جدید در شرایطی که معیاری برای رتبه‌‌بندی خطرناکی آن‌ها وجود نداشته باشد، می‌‌تواند با ماندگارسازی ترس‌‌های قدیمی، هراس از مواد را برساخته و وضعیت را به نفع کنترل‌‌های سخت‌‌گیرانه ازجمله مجازات‌های شدید تغییر دهد. امری که در ایالات متحده به‌طور خاص در رابطه با برخی انواع مواد مخدر و روان‌گردان ضمن قانون مقابله با سوءمصرف مواد روی داده است. درک مفهوم «خطرناکی» در قالب برساختۀ اجتماعی می‌تواند احتمالات مختلفی را راجع به چگونگی تطبیق این معیار بر یک مادۀ مخدر یا روان‌گردان در راستای تأمین منافع گروه‌‌های ذی‌‌نفوذ ترسیم کند. اشکالات ناظر بر مراجع تصمیم‌‌گیرنده نیز این فرایند را تشدید می‌‌نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Scheduling of Drug and Psychotropic Substances in the Iranian Criminal Justice System and United States of America

نویسنده English

Azadeh Sadeghi
Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Sciences, Mazandaran University, Babolsar, Iran
چکیده English

Policymakers, under the influence of the Drug Conventions, penalize drug crimes based on their degree of danger or harmfulness. Given the importance of this issue, by using a descriptive-analytical method and studying the regulations of drugs and psychotropic substances in the criminal justice system, we studied the main issue dangerousness of substances and how they are scheduled. The provisions of controlled substances in the US has also been reviewed. we conclude that in the Iranian legal system, despite the phrase "other drugs or non-pharmaceutical industrial Psychotropic", there is no criteria for evaluating the dangerousness of drugs, but in the United States, the controlled substances act based on some criteria categorized the substances in five schedule. The need for classifying the substance in situations where there is no criterion for scheduling them can intensify the old fears and change the situation in favor of tighter controls, including severe penalties. This has been done in relation to some types of substances, through the Antidrug Abuse Act. Understanding the concept of "dangerousness" as a social construction, can create different possibilities in the process and the result of assessing the dangerous of drugs. The performance of decision-making authorities also intensifies this process.

کلیدواژه‌ها English

Drugs and Psychotropic Substances
Controlled Substances
Scheduling
Punishment
 
فهرست منابع
۱-فارسی
احسانپور، سیدرضا؛ رضایی، راحله؛ و اله بداشتی، ندا(۱۳۸۹). «طبقه‌‌بندی نوین مواد مخدر در پرتو مطالعه تطبیقی»، فصلنامه حقوق پزشکی، سال چهارم، شماره چهاردم. 99-87.
الله وردی، فرهاد؛ فرجیها، محمد (۱۳۹۳). «جرم‌‌انگاری رسانه‌‌ای: رمزگذاری و رمزگشایی مستند شوک»، مجله جهانی رسانه، دوره ۹، شماره ۱، ۱-۱۷.
الله وردی، فرهاد؛ فرجیها، محمد (1397).«برساخت اجتماعی «اراذل و اوباش» (چالشهای مفهومی طرح مبارزه با اراذل و اوباش از منظر جرم شناسی فرهنگی»، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال نهم، شماره 2. 80-56.
بارونی، شعله؛ رامین، مهرداد؛ اکبری، احسان، «بررسی مصرف اکستازی در بین جوانان ۱۵-۲۵ سال مراجعه‌‌کننده به کافی شاپ‌‌های پنج منطقه تهران»، مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، دوره ۶۵، شماره ۱۱، ۴۹-۵۴.
بهره‌‌مند، حمید؛ و ساکیانی، زهرا. (1400).«تصمیم‌گیری مجرمان از منظر اقتصاد رفتاری و دلالت‌های آن در سیاست‌گذاری کیفری»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 85، شماره 115، 44-21.
جوان جعفری بجنوردی، عبدالرضا؛ ساداتی، سید محمدجواد (1394). «مفهوم قدرت در جامعه‌شناسی کیفری»، پژوهش حقوق کیفری، سال سوم، شماره 11، 38-9.
خسروی، احمد؛ و نوروزی، حامد (1399). «حق بر فهم قانون»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 84، شماره 111، 87-65.
دانش ناری، حمیدرضا؛ دانش ناری، زهرا (1400). «فرایند سیاست‌گذاری فرهنگی در نظام جرم‌انگاری ایران»، فصلنامه مجلس و راهبرد، سال 28، شماره 108، 98-68.
سراوانی، خدیجه؛ بدخش، مهین؛ شهرکی، طیبه (۱۳۹۹). «مروری بر عوارض ناشی از اوردوز ترامادول»، مجله پزشکی قانونی ایران، دوره ۲۷، شماره ۱،‌ ۱۶-۲۰.
صادقی، آزاده (۱۳۹۷). «ارزیابی اثربخشی سیاست‌‌های پلیسی کنترل بازارهای خرید و فروش مواد مخدر»، فصلنامه مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، دوره ۴۹، شماره ۱، ۱۳۳-۱۶۱.
صادقی، آزاده(۱۴۰۰). «امکان‌‌سنجی اجرای سیاست قانونی‌‌سازی مواد مخدر در نظام عدالت کیفری ایران با رویکرد تطبیقی»، فصلنامه مطالعات حقوق تطبیقی، دوره ۱۲، شماره ۲. ۵۶۷-۵۸۹.
فرجیها، محمد (۱۳۸۵). «بازتاب رسانه‌‌ای جرم»، فصلنامه رفاه اجتماعی، شماره ۲۲،
قربانی، ابراهیم(۱۳۹۵). «تبیین وجوه اشتراک و افتراق کنوانسیونهای ۱۹۶۱،۱۹۷۱،۱۹۸۸ مواد مخدر با قوانین داخلی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات بین‌‌المللی پلیس، سال ششم، شماره ۲۷، ۵۱-۸۰.
محشتم امیری، زهرا؛ خلیلی موسوی، آزاد، دوستدار صنایع، مهرناز؛ جعفری شکیب، عباس؛ پورسهیلی، زهره ؛ مهدی‌‌پور، مریم(۱۳۸۸).«میزان مصرف اکستازی در دانشجویان استان گیلان»، فصلنامه پایش، دوره هشتم، شماره چهارم، ۳۳۵-۳۴۱.
مردیها، مرتضی(۱۳۹۷). «بازنمایی اخبار؛ تبیینی شناخت‌‌شناسانه»، مجله جهانی رسانه، دوره ۱۳، شماره ۱، ۲۲۸-۲۵۳.
مقدسی، سید محمدباقر؛ و فرجیها، محمد(۱۳۹۲). «ویژگی‌‌های سیاست کیفری عوام‌‌گرا: مطالعه‌‌ی تطبیقی»، مجله مطالعات حقوق تطبیقی، دوره ۴، شماره ۲، ۱۳۷-۱۵۵.
میرسعیدی، منصور؛ و کوره پز، حسین(1396).«نقش رهبران سیاسی اجتماعی در تعدیل سطح کیفرگرایی عمومی؛ مطالعه موردی کیفری مرگ»، فصلنامه مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، دوره ۴۹، شماره ۱. ۱۸۵-۲۰۷.
نجفی ابرندآبادی، علی حسین؛ و سیدزاده ثانی، سید مهدی (۱۳۹۱).«رژیم بین‌‌المللی هراس اخلاقی: نقش رسانه»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره ۸، ۱۳۷-۱۷۵.
نصیری، ابراهیم؛طالبی، پیمان؛ محمودپور، قاسم؛ رضایی اوریمی،جمال (۱۴۰۰). «بررسی ایپدمیولوژی انواع مسمومیت‌‌ها در اورژانس پیش‌‌بیمارستانی قائمشهر در سال ۱۳۹۵»، مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان، دوره ۳۰، شماره ۱، ۲۸-۳۹.
 یکه فلاح، لیلی؛ مومنی، علی؛ ترکاشوند، احمد، و جهانی هاشمی، حسن(۱۳۸۸). «فراوانی مصرف اکستازی و عوامل موثر در اعتیاد به اکستازی از دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی قزوین»، مجله دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران، دوره ۱۵، شماره ۲، ۷۳-۸۰.
انگلیسی
Blanken, P. (2011). Heroin-assisted treatment: from efficacy to effectiveness and long-term outcome. Optima, Grafische Communicatie.
Burke-Shyne, N., Csete, J., Wilson, D., Fox, E., Wolfe, D., & Rasanathan, J. J. (2017). “How drug control policy and practice undermine access to controlled medicines”. Health and human rights, 19(1), 237.
Caulkins, J. P., Goyeneche, L. A., Guo, L., Lenart, K., & Rath, M. (2021). “Outcomes associated with scheduling or up-scheduling controlled substances”. International Journal of Drug Policy, 91, 103110.
Caulkins, J. P., Reuter, P., & Coulson, C. (2011). “Basing drug scheduling decisions on scientific ranking of harmfulness: false promise from false premises”. Addiction, 106(11), 1886-1890.
Collins, J. W. (2011). “Sending a message: Ecstasy, equasy and the media politics of drug classification”. Health, Risk & Society, 13(3), 221-237.
Coulson, C., & Caulkins, J. P. (2012). “Scheduling of newly emerging drugs: a critical review of decisions over 40 years”. Addiction, 107(4), 766-773.
Courtwright, D. T. (2004). “The Controlled Substances Act: How a “big tent” reform became a punitive drug law”. Drug and Alcohol Dependence, 76(1), 9-15.
Didwania, S. H. (2020). “Mandatory Minimum Entrenchment and the Controlled Substances Act.” Ohio St. J. Crim. L., 18, 25.
Dubber, M. D., & Hörnle, T. (Eds.). (2014). The Oxford handbook of criminal law. OUP Oxford.
Farrell, M. (2010). “Classification and confusion”. Addiction, 105(7), 1150-1150.
Griffin, O. H., & Webb, M. E. (2018). “The scheduling of kratom and selective use of data”. Journal of psychoactive drugs, 50(2), 114-120.
Hofer, P. J. (2015). “Ranking Drug Harms for Sentencing Policy”. Available at SSRN 2612654.
Janik, P., Kosticova, M., Pecenak, J., & Turcek, M. (2017). “Categorization of psychoactive substances into “hard drugs” and “soft drugs”: A critical review of terminology used in current scientific literature”. The American journal of drug and alcohol abuse, 43(6), 636-646.
Kalant, H. (2010). “Drug classification: science, politics, both or neither?”. Addiction, 105(7), 1146-1149.
Kleinman, R. A., & Morris, N. P. (2020). “Is It Time to Reschedule Heroin?”. JAMA psychiatry, 77(8), 781-782.
Lampe, J. R.(2021). “The Controlled Substances Act (CSA): a legal overview for the 116th Congress”. Congressional Research Service: Report, 1-30.
Lee, J. P., & Antin, T. M. (2011). “How do researchers categorize drugs, and how do drug users categorize them?”. Contemporary drug problems, 38(3), 387-427.
Lohman, D., & Barrett, D. (2020). “Scheduling medicines as controlled substances: addressing normative and democratic gaps through human rights-based analysis”. BMC international health and human rights, 20(1), 1-9.
Nutt, D. J., King, L. A., & Phillips, L. D. (2010). “Drug harms in the UK: a multicriteria decision analysis”. The Lancet, 376(9752), 1558-1565.
Ray, R., & Dhawan, A. (2010). “Drug scheduling—Science and cultural perspective”. Addiction, 105(7), 1151-1153.
Reuter, Peter(2010). “The limits of science”, Addiction,105(7), 1150-1151.
Room, R. (2011). “Scales and blinkers, motes and beams: Whose view is obstructed on drug scheduling?”. Addiction, 106(11), 1895-1896.
Room, R., & Lubman, D. I. (2010). “Politics and science in classifying the dangers of drugs”. Evidence-based mental health, 13(4), 97-99.
Rosenqvist, P. (2010). “National variations in classifications”. Addiction, 105(7), 1153-1154.
Sandoval, L. (2013). “The Anti-Drug Abuse Act of 1986: A policy analysis”. California State University, Long Beach.
Stogner, J., Khey, D. N., Griffin III, O. H., Miller, B. L., & Boman IV, J. H. (2012). “Regulating a novel drug: An evaluation of changes in use of Salvia divinorum in the first year of Florida's ban”. International Journal of Drug Policy, 23(6), 512-521.
Walker, L. S., & Mezuk, B. (2018). “Mandatory minimum sentencing policies and cocaine use in the US, 1985–2013”. BMC international health and human rights, 18(1), 1-10.
دوره 87، شماره 121
بهار 1402
صفحه 187-211

  • تاریخ دریافت 03 اسفند 1400
  • تاریخ بازنگری 20 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 11 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار 11 تیر 1401
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1402