مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

مبانی جبران‌پذیری خسارات تبعی ناشی از نقض پیش از موعد قرارداد

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد تهران غرب)، تهران، ایران
2 استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی (واحد شهر قدس)، تهرن، ایران
چکیده
در مواردی که یکی از طرفین قراداد به هر دلیل نمی‌خواهد یا نمی‌تواند در موعد مقرر به تعهداتش عمل نماید طرف دیگر با یک نقض پیش از موعد یا غیرقابل‌پیش‌بینی مواجه است. نقض پیش از موعد قرارداد باعث ورود خسارات اصلی و تبعی به طرف مقابل است. خسارات قراردادی غالباً از نقض واقعی قرارداد نشئت می‌گیرند. با این حال نقض پیش از موعد نیز می‌تواند منجر به پیدایش خسارت اصلی و تبعی گردد. برخی از زیان‌های قراردادی به‌طور مستقیم و بلاواسطه از نقض عهد نشئت نمی‌گیرند اما به‌طور معمول در سیر طبیعی و متعارف امور ناشی از نقض عهد هستند. با وجود این، امکان جبران این‌گونه خسارات در حقوق ایران با مشکل اساسی مواجه است. مهم‌ترین مانع برای جبران چنین زیان‌هایی احتمالی بودن و عدم رابطۀ سببیت عرفی بین زیان وارده و فعل زیان‌بار است. این پژوهش با روش تحلیلی ـ توصیفی و با استناد به اصول و قواعد مسلم فقهی و حقوقی از قبیل لاضرر، مقابله‌به‌مثل، بنای عقلا و حاکمیت اراده در پی امکان‌سنجی جبران‌پذیری خسارات تبعی ناشی از نقض پیش از موعد قرارداد در حقوق ایران است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Basises of compensability for consequential damages Arising from Anticipatory breach of Contract

نویسندگان English

Mojtaba Zamani 1
Jafar Asgari 2
1 PhD in Private Law, Faculty of Humanities, Islamic Azad University (Tehran West Branch), Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Humanities, Islamic Azad University (Quds City Branch), Tehran, Iran
چکیده English

In cases where one of the parties to the contract, for any reason, does not want or cannot fulfill its obligations in due time, the other party faces an unforeseen or anticipatory breach. Anticipatory breach of contract causes essential and consequential damages to the other party. Contractual damages often result from an actual breach of contract. However, Anticipatory breach can also lead to essential and consequential damages. Some contractual damages do not arise directly from a breach of contract, but are usually in the normal and reasonable course of affairs to breach of contract. However, the possibility of compensating for such damages is facing with a major problem in Iranian law. The most important impediment to compensating for such losses is the possibility and lack of customary causal relationship between the damage and the harmful act. This research seeks to assess the feasibility of compensating for consequential damages arising from Anticipatory breach of contract in Iranian law by analytical-descriptive method and by invoking to certain jurisprudential and legal principles and rules such as La-Zarar (No-Harm), reciprocity, assumption of the wise and the governance of will.

کلیدواژه‌ها English

Essential damage
Concequential damage
Actual Breach
Anticipatory Breach
compensability
منابع
فارسی
1.        آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین(1409)، کفایة الأصول، قم، مؤسسة آل البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
2.        اردبیلی، احمد بن محمد (1403)، مجمع الفائده و البرهان فی شرح الارشاد الاذهان، ج1، قم، دفتر نشر اسلامی.
3.        اصغری، سید محمد (1384)، بناء عقلا، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 70، زمستان.
4.        آل کاشف الغطا، شیخ محمد حسین (بی­تا)، تحریر المجله، بی­جا، مؤسسة الامام الصادق علیه السلام.
5.        امینی، منصور ؛ مافی، همایون ؛ اعظمی چهاربرخ، حسین (1390)، بررسی حق فسخ ناشی از پیش بینی نقض قرارداد در کنوانسیون بیع بین المللی کالا و حقوق ایران، مجله مطالعات حقوقی، دوره سوم شماره 1.
6.        امینی، منصور، پیری، جواد(1400)، ضابطه ارزیابی خسارات ناشی از نقض تعهد قراردادی در نظامهای حقوقی و اسناد بین­المللی؛ رهنمودهایی برای حقوق ایران، مجله حقوقی دادگستری، دوره 85، شماره 114.
7.        انصاری، شیخ مرتضی(1415)، کتاب المکاسب، قم، کنگره بزرگداشت شیخ انصاری.
8.        انصاری، شیخ مرتضی(1419)، فرائد الاصول (الرسائل)، ج 2 ، تحقیق و إعداد : لجنه تحقیق تراث الشیخ الأعظم، قم، مجمع الفکر الإسلامی.
9.        انصاری، علی ؛ بیات، فرهاد(1391)، مطالعه تطبیقی نقض قابل پیش بینی قرارداد در کنوانسیون بیع بین المللی کالا و نظام های حقوق ملی، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 60.
10.     انصاری، علی و مبین، حجت (1390)، نظریه قابلیت انتساب در حقوق مسئولیت مدنی مطالعه تطبیقی در فقه امامیه و حقوق فرانسه، پژوهشهای حقوق تطییقی، شماره91، پیاپی 71.
11.     انصاری، مسعود، و طاهری، محمد علی(1388)، دانشنامه حقوق خصوصی، چ سوم، تهران، جنگل-جاودانه.
12.     بادینی، حسن، و دیگران (1396)، خسارت تبعی در بیع بین‌المللی کالا، فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره 79.
13.     باریکلو، علی رضا(1396)، مسئولیت مدنی، تهران، میزان.
14.     بهرامی احمدی، حمید )1390)، قواعد فقه، ج اول و دوم، چ دوم، تهران، دانشگاه امام صادق ع.
15.     جعفری لنگرودی )1391(، محمد جعفر،  الفارق، ج 4، تهران، گنج دانش.
16.     حسینی عاملی، محمد جواد )1418(، مفتاح الکرامه، چاپ اول، ج 14، بیروت، دارالتراث.
17.     حسینی مراغی)1417(، میرعبدالفتاح،  عناوین الفقهیه، ج 1و2، قم، موسسه النشر الاسلامی.
18.     حیاتی، علی عباس (1392)، حقوق مدنی(مسئولیت مدنی)، تهران، میزان.
19.     خویی، سید ابوالقاسم (بی­تا)، مصباح الفقاهه، تقریر : الشیخ محمدعلی التوحیدی، ج 5، بی­جا.
20.     دیلمی، احمد  (1396)، نظریه پیش‌بینی نقض قرارداد و منطق حل معضل ناشی از آن در فقه امامیه، پژوهش های حقوق تطبیقی، دوره بیست و یکم، شماره 1.
21.     راف، آنه(1390)، قواعد حقوق قرارداد انگلستان از دید رویه قضایی، ترجمه سید محمد موسوی، تهران، میزان.
22.     رنجبر، مسعود رضا (1395)، تعیین خسارت ناشی از نقض قرارداد، چ 3، تهران، میزان.
23.     سنهوری، عبدالرزاق (1382)، الوسیط فی شرح القانون المدنی جدید (دوره حقوق تعهدات)، ترجمه محمد حسین دانش‌کیا و سیدمهدی دادمرزی ج اول، چاپ اول، ، قم، دانشگاه قم.
24.     سیستانى، سیدعلى(1414)،  قاعدة لاضرر و لاضرار، چ اول، قم، دفتر آیةالله سیستانى.
25.     شهباز قهفرخی، سجاد(1399)، تبیین و نقد نظریه تعامل متقارن در تعیین میزان تقصیر زیاندیده و خوانده دعوا در مسئولیت مدنی مبتنی بر تقصیر، مجله حقوقی دادگستری، دوره 84، شماره 111.
26.     صفایی، سید حسین ؛ عسگری، جعفر (1393)، نقض قابل پیش‌بینی قرارداد در فقه و حقوق ایران با نگاهی به نظام «کامن لا» و کنوانسیون وین، پژوهشنامه حقوق اسلامی، شماره 40.
27.     صفایی، سید حسین و دیگران(1392)، حقوق بیع بین المللی کالا، چ چهارم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
28.     صفایی، سیدحسین، و عسگری، جعفر(1394)، ماهیت و مبانی نظریه نقض قابل پیش بینی در فقه و حقوق ایران، فصلنامه­ی دیدگاههای حقوق قضایی، شماره ی 70 .
29.     صفایی، سیدحسین؛ رحیمی، حبیب الله(1397)، مسئولیت مدنی تطبیقی، تهران، شهر دانش.
30.     طالب احمدی، حبیب، کاظمی نجف آبادی، عباس (1394)، ضمانت اجرای احتمال نقض قرارداد در حقوق ایران و نظام حقوقی عرفی، مجله مطالعات حقوقی، دوره هفتم - شماره 4.
31.     طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم (1378)، حاشیه مکاسب، ج 2، قم، موسسه اسماعیلیان.
32.     غفاری فارسانی، بهنام (1388)، اثر نقض قابل پیش بینی بر روابط قراردادی، مجله مطالعات حقوق خصوصی، سال سی و نهم، شماره 2.
33.     غمامی، مجید (1383)، قابلیت پیش‌بینی ضرر در مسئولیت مدنی، تهران، شرکت سهامی انتشار.
34.     کاتوزیان، ناصر (1378)، قواعد عمومی قراردادها، ج3، چ پنجم، تهران، شرکت سهامی انتشار.
35.     کاتوزیان، ناصر(1382)، الزام‌های خارج از قرارداد: ضمان قهری، تهران، دانشگاه تهران.
36.     کاتوزیان، ناصر(1383)، قواعد عمومی قراردادها، ج4، تهران، انتشار.
37.     کاظمی نجف ابادی، عباس (1388)، تاریخچه شکل گیری قاعده نقش قابل پیش بینی در رویه قضایی کامن لا و ورود آن به مقررات داخلی و بین المللی، مجله دیدگاه های حقوق قضایی، شماره 46 و 47.
38.     محدث نوری طبرسی، شیخ حسین (بی­تا)، مستدرک الوسائل، ج 13، قم، موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث،
39.     محقق داماد، سید مصطفی(1374) ، قواعد فقه 2 (بخش مدنی)، تهران، انتشارات سمت.
40.     محقق داماد، سیدمصطفی(1373)، قواعد فقه 1 (بخش مدنی)، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی.
41.     مرعشی شوشتری (1427)، سید محمد حسن، دیدگاههای نو در حقوق، تهران، میزان.
42.     موسوی بجنوردی، سید حسن (1419)، القواعد الفقیه، قم،  نشر الهادی.
43.     موسوی بجنوردی، سید محمد (1385)، قواعد فقهیه، تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد.
44.     موسوی خمینی، روح الله (1410)، کتاب البیع، چ چهارم، قم، مطبعة مؤسسة اسماعیلیان.
45.     موسوی خمینی، سید روح الله (1384)، کتاب البیع، تهران، موسسه تنظیم و نشرآثار امام خمینی ره.
46.     موسوی خمینی، سید روح الله (1424)، تهذیب الاُصول، تقریرات شیخ جعفر سبحانی، چ اول، قم، مطبعة مؤسسة العروج.
47.     نائینی، میرزا حسن (1418)، منیه الطالب، چاپ اول، قم، موسسه نشر اسلامی.
48.     نجفی، محمد حسن (1432)، جواهرالکلام، چاپ هفتم، بیروت، دارالکتب الاسلامی.
49.     نقیبی، سید ابوالقاسم، و زارچی پور، روح اله (1397)،  نظریه جبران خسارت عدم النفع محقق الحصول در فقه امامیه، فصلنامه علمی پژوهشی جستارهای فقهی و اصولی، سال چهارم، شماره یازدهم.
50.     یوسفی، علی(1397)، اصل جبران کامل خسارت در حقوق مسئولیت مدنی، چ اول، تهران، جنگل جاودانه.
انگلیسی
 
51.      Carter, J. W )1991(, Breach of Contract, Sydney: The Law Book Company Limited, ed. 2th .
52.      Corbin. Arthur Linton)1952(, Corbin on contract, west publishing company, one volume edition, United States.
53.      Coulthard, Willl & Partner Rebecca Cifelli (2017) , Consequential Loss: do you know what you are excluding? Last visited on Accessed 2020.11.15 <www:jws.com.au/en/insights/articles/2017-articles/consequential-loss-do-you-know-what-you-are-exclud>.
54.      Eisenberg, Melvin A (2006). The Disgorgement Interest in Contract Law, scholarship law.
55.      Feldhausen, Timothy J (2020). Anticipatory Breach of Contracts May Become More Common in a Time of Uncertainty,  Last visited on Accessed 2020.11.15 <https://www.natlawreview.com/article/anticipatory-breach-contracts-may-become-more-common-time-uncertainty>.
56.      Friedmann, Daniel (2001), A Comment on Fuller and Perdue; The Reliance Interest in Contract Damage, Issues in Legal Scholarship.
58.      Garner, Bryan A (2004), Black’s Dictionary of Law, 8 edn., New York, West Group.
59.      Ghestin, Jacques (1993), Traité de droit civil: La formation du contrat, Volumes 1-2: Les obligations, Paris: Librairie générale de droit et de jurisprudence.
60.      Gilbey Strub, M (1989), Anticipatory repudiation provisions & developing countries , international & comparative law quarterly ,vol.38.
61.      Honnold, John O (1999), Uniform Law for International Sales under the 1980 United Nations Convention,The Hague: Kluwer Law International, ed. 3th.
62.      Larombière, Léobon (1862), Théorie et pratique des obligations, ou commentaire des titres III & IV, livre III du Code Napoléon, Art. 1101 à 1386, T: 1, Bruxelles: Durand.
63.      Le Tourneau, Philippe et Cadiet, Loic(1998), Droit de la responsabilite, Dalloz Action.
64.      Pearce, David & Halson, Roger (2008), Damages for Breach of Contract: Compensation, Restitution and Vindication, Oxford Journal of Legal Studies 28. <https://philpapers.org/rec/PEADFB>.
65.      Schlechtriem, Peter (1998), Commentary on the UN Convention on the International Sale of Goods, Translated by G. Thomas, London, Oxford University Press.
66.      Siegenthaler, Thomas & Griffiths, Joseph (2003), Indirect and Consequential Loss Clauses Under Swiss Law, ilaw.
67.      Smith, J.  C (1993), The law of contract, sweet & Maxwell, second edition, London.
68.      Squillante, Alphonse M (1973), Anticipatory repudiation and retraction.
69.      Stone, Richard (2002), The Modern Law of Contract, 6thed Covendish Publishing.
70.      Treitel, G. H (1984), The Law of Contract, Sweet & Maxwell.
71.      Tweeddale, Andrew (2017), last visited on 3March2019,  <www:corbett.co.uk/all-damage-is-in-a-sense-consequential-so-what-in-law-are-consequential-losses>.
دوره 87، شماره 121
بهار 1402
صفحه 165-186

  • تاریخ دریافت 29 شهریور 1400
  • تاریخ بازنگری 10 آذر 1400
  • تاریخ پذیرش 06 آذر 1400
  • تاریخ اولین انتشار 11 تیر 1401
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1402