نقد دسته‌بندی کلاسیک حقوق بین‌الملل و بازتعریف نظم‌گرایانه نظام‌های حقوقی در عصر جهانی‌شدن

باقری, محمود; علی‌پور, محمدرضا; محبی, محسن

doi:10.22106/jlj.2025.2041880.6052

نقد دسته‌بندی کلاسیک حقوق بین‌الملل و بازتعریف نظم‌گرایانه نظام‌های حقوقی در عصر جهانی‌شدن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

محمود باقری ¹

محمدرضا علی‌پور ²

محسن محبی ³

¹ دانشــجوی دکتری تخصصی، گروه حقوق بینالملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

² استادیار حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران،

³ استادیار، گروه حقوق بین‌الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران-

10.22106/jlj.2025.2041880.6052

چکیده

دسته‌بندی کلاسیک حقوق بین‌الملل که بر تفکیک میان شاخه‌های عمومی و خصوصی استوار است، در سطح درونی، کاستی‌هایی ریشه‌دار در نادیده‌گرفتن عوامل زمینه‌ساز دارد که به عدم توازن در ساختار دسته‌بندی، نقص در توصیف و ابهام در جایگاه حقوق عمومی با عنصر مرزی منجر شده‌ است؛ در سطح بیرونی نیز تحت ‌تأثیر تحولاتی چون جهانی ‌شدن، گسترش روابط فرامرزی و ظهور بازیگران غیر دولتی، چالش‌های نوینی را در مرزبندی میان انواع نظام‌های حقوقی افزوده است. ترکیب این دو سطح از ناکارآمدی، ضرورت بازنگری در نظام‌مندی حقوق بین‌الملل را دوچندان می‌کند. این پژوهش در جهت رفع ابهام از تفکیک و تمایز نظام‌های حقوقی، با بهره‌گیری از روش تحلیلی توصیفی و مبانی نظریه نظم‌گرایی، نظام حقوقی نوینی را ارائه می‌دهد. یافته اصلی این نوشتار، معرفی یک دسته‌بندی چند سطحی از نظام‌های حقوقی، ذیل دو سطح انحصاری و فراگیر است. این رویکرد نظم‌گرایانه، ضمن به رسمیت شناختن حقوق خصوصی و عمومیِ بین‌المللی شده در سطح انحصاری و حقوق جهانی در کنار حقوق بین‌الملل در سطح فراگیر، زمینه درک پویایی‌های حقوقی معاصر، شناخت جایگاه و کارکرد نظام‌های مختلف و واکاوی موضوعات حقوقی در چارچوبی منسجم و جامع را فراهم می‌آورد و راه را برای حل تعارضات ناشی از جهانی ‌شدن هموار می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

نظریه نظم‌گرایی

حقوق عمومی بین‌المللی

حقوق خصوصی بین‌المللی

نظام حاکمیتی

نظام غیر حاکمیتی

حقوق نظام ‌بین‌الملل

حقوق نظام جهانی

موضوعات

حقوق بین الملل

عنوان مقاله English

Critique of the Classical Categorization of International Law and an Orderistic Redefinition of Legal Systems in the Age of Globalization

نویسندگان English

Mahmoud Bagheri ¹

mohammad reza alipour ²

mohsen mohebi ³

¹ PhD student, Department of International Law, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

² Assistant Professor of International Law, Faculty of Law, Theology and Political Science, Islamic Azad University, Tehran, Iran,

³ Assistant Professor, Department of International Law, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

چکیده English

The classical categorization of international law, founded on the distinction between public and private branches, contains deep-rooted deficiencies at the internal level arising from the neglect of enabling contextual factors, which has produced imbalances in the classificatory structure, shortcomings in description, and ambiguity regarding the status of public law when it possesses a transboundary element. At the external level, too, developments such as globalization, the expansion of transboundary relations, and the emergence of non-state actors have introduced new challenges to the delineation of boundaries between different legal systems. The conjunction of these internal and external weaknesses intensifies the need to reassess the systematization of international law.This study, to clarify the differentiation and distinction of legal systems, employs an analytical-descriptive method and draws on Orderism theory to propose a novel legal-systems framework. The principal finding of this paper is the introduction of a multi-level classification of legal systems under two principal levels of the Exclusive and the Universal.This Orderistic approach, while recognizing internationalized private and public law at the exclusive leve, and situates global law alongside international law at the Universal level, It provides an integrated analytic tool for understanding contemporary legal dynamics, identifying the status and functions of different systems, and examining legal issues within a coherent framework, thereby paving the way for resolving globalization-related conflicts.

کلیدواژه‌ها English

Orderism Theory

International Public Law

International Private Law

Sovereign System

Non-Sovereign System

Law of the International System

Law of the Global System

احمدی، بابک (1400)، ساختار و تاویل متن، چاپ بیست و دوم، تهران، نشر مرکز.

اکو ، امبرتو (1402)، نشانهشناسی و فلسفه زبان، چاپ اول، ترجمه عبدالکریم اصولی طالش، تهران، انتشارات نگاه.

بابایی، علی اکبر (1395)، مکاتب تفسیری، جلد اول، چاپ هشتم، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

بازرگانی دیلمقانی، نگین (1388)، «تحلیلی بر نظریات ادبی رولان بارت»، دانشنامه، دوره 2. شماره 4، صص 17-35.

پالمر، ریچارد (1399)، علم هرمنوتیک، ترجمه محمد سعید حنایی کاشانی، چاپ دوازدهم، تهران: نشر هرمس.

پورحسن، قاسم (1392)، هرمنوتیک تطبیقی، چاپ اول، تهران: انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا.

پورحسن، قاسم (1394)، هرمنوتیک تطبیقی، چاپ اول، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1387)، تاثیر اراده در حقوق مدنی، چاپ دوم، تهران: گنج دانش.

جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1390)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد دوم، چاپ پنجم، تهران: گنج دانش.

خبازی کناری، مهدی (1398)، دیفر(ا)نس؛ ساختارزدایی دریدا، چاپ اول، تهران: انتشارات سیاهرود.

ربانی گلپایگانی، علی (1398)، علم هرمنوتیک، چاپ اول. قم: انتشارات رائد.

رعایت جهرمی، محمد (1391)، فلسفه زبان قارهای و فرهنگی، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

ساجدی، ابوالفضل، سید محمود مرتضوی شاهرودی (1399)، هرمنوتیک و منطق فهم احادیث، چاپ چهارم، قم: مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی.

شهیدی، مهدی (1388)، حقوق مدنی، جلد دوم، چاپ پنجم، تهران: مجد.

ضیمران، محمد (1399)، ژاک دریدا و متافیزیک حضور، چاپ پنجم، تهران: هرمس.

علیرضایی اصفهانی، محمد (1400)، منطق تفسیر قرآن (4)، چاپ چهارم، تهران: مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص).

عیسی متقیزاده، کوروش فردونپور و پرنیان هوشنگی ماهر، «تحلیل تطبیقی آرای ویتگنشتاین و فارابی درباره زبان و معنا»، دوفصلنامه علمی ترویجی فلسفه اسلامی، سال هشتم، شماره دوم، پیاپی 15، پاییز و زمستان 1401.

فیاضی، مسعود (1401)، اصول فقه و نقد هرمنوتیک فلسفی، چاپ سوم، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

فیاضی، مسعود (1401)، اصول فقه و هرمنوتیک روششناختی، چاپ اول، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

کاتوزیان، ناصر (1383)، قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، چاپ چهارم، تهران: شرکت سهامی انتشار.

کاتوزیان، ناصر (1387)، گامی به سوی عدالت، جلد سوم، چاپ اول، تهران: میزان.

کیشیک، دیوید (1401)، مفهوم شکل زندگی نزد ویتگنشتاین، ترجمه عادل مشایخی، تهران: انتشارات نگاه.

گروندن، ژان (1400)، هرمنوتیک، ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی، چاپ سوم، تهران: نشر ماهی.

لان، کریس (1398)، ویتگنشتاین و گادامر، ترجمه مرتضی عابدینی فرد، چاپ سوم، تهران: کتاب پارسه.

ماهروزاده، طیبه (1402)، مکتبهای فلسفی و آراء تربیتی مدرن و معاصر، چاپ اول، تهران: سمت.

محقق داماد، سید مصطفی، جلیل قنواتی، سید حسن وحدتی شبیری، ابراهیم عبدی پور (1390)، حقوق قراردادها در فقه امامیه، جد اول، چاپ سوم، تهران: سمت.

محمدحسین مهدوینژاد و امیر عباس علیزمانی، افلاطون صادقی، زینب شکیب، «ارتباط زبان و معنا در سنت فلسفه تحلیلی؛ با تاکید بر ویتگنشتاین»، پژوهشهای فلسفی، سال نهم، شماره 16، بهار و تابستان 1394.

مختاری، محمد حسین (1397)، هرمنوتیک معنا و زبان، چاپ اول، تهران و قم: انتشارات سمت و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی دادگستری تهران (1402)، خیارات در قانون و رویه قضایی، چاپ دوم، تهران: انتشارات دادگستری کل استان تهران.

واعظی، احمد (1383)، درآمدی بر هرمنوتیک، چاپ دوم. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

واعظی، احمد (1400)، نظریه تفسیر متن، چاپ چهارم، قم: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

ویتگنشتاین، لودویگ (1401)، پژوهشهای فلسفی، ترجمه فریدون فاطمی، چاپ یازدهم تهران: نشر مرکز.

· https://ara.jri.ac.ir/ سامانه ملی آرای قضایی

· https://edarehoquqy.eadl.ir/سامانه اداره کل حقوقی قوه قضاییه

· https://neshast.eadl.ir/سامانه نشست های قضایی

ب. انگلیسی:

· Barak, Aharon (2005), Purposive Interpretation in Law, New Jersey: Princeton University Press.

· Baude, William and Ryan D. Doerfler (2017), “The (Not So) Plain Meaning Rule”, The University of Chicago Law Review, Vol. 84, No. 2.

· Betti, Emilio (2021), Hermeneutics as a General Methodology of the Sciences of the Spirit, (edited by Mariano Croce & Marco Goldoni), 1^st edition, New York: Routledge.

· Bleikher, Josef (2018), Contemporary Hermeneutics, 2^nd edition. London: Routledge.

· Burton, Steven J. (2009), Elements of Contract Interpretation, New York: Oxford University Press.

· Calnan, Richard (2017), Principles of Contractual Interpretation, 2nd edition, Oxford: Oxford University Press.

· Carter, JW, and Wayne Courtney (2017), “Unexpressed Intention and Contract Construction”, Oxford Journal of Legal Studies, Vol. 37, No. 2.

· Catterwell, Ryan (2020), A Unified Approach to Contract Interpretation, Oxford and London: Hart Publishing.

· Connal, R Craig (2016), “Has the Rainy Sky Dried Up: Arnold v Britton and Commercial Interpretation”, Edinburgh Law Review, vol. 20, no. 1.

· Couzens Hoy, David (1992), “Intentions and the Law: Defending Hermeneutics”, Legal Hermeneutics (Edited by Gregory Leyh), Berkeley: The University of California Press.

· Derrida, Jacques (1997), Of Grammatology, Translated by Gayatri Chakravorty Spivak. Baltimore and London: The Johns Hopkins University Press.

· Eco, Umberto (1984), The Role of the reader, Bloomington: Indiana University Press.

· Eco, Umberto (1994), The Limits of Interpretation, Bloomington: Indiana University Press.

· Jandu, Sandeep Singh (2022), “What to Consider When Construing and Drafting Exemption and Limitation of Liability Clauses in Commercial Contracts (England and Wales and New York)”, Michigan State International Law Review, vol. 30, No. 3, pp. 321-417

· Lee, Jeanette Faith (2020), “A Comparative Study of the English and Singaporean Approaches to Contractual Interpretation”, Singapore Comparative Law Review, pp. 204-234

· Lewison, Sir Kim (2021), The Interpretation of Contracts, 7th edition. London: Thomson Reuters.

· McMeel, Gerard (2017), McMeel on the Construction of Contracts, 3rd edition, Oxford: Oxford University Press.

· Mithcell, Catherine (2019), Interpretation of Contracts, 2^nd edition, London and New York: Routledge.

· Neyers, Jason W, Richard Bronaugh and Stephen G A. Pitel (2009), Exploring Contract Law, Oxford and Portland Oregon: Hart Publishing.

· Palmer, Richard E., (1985), Hermeneutics, 7th edition, Evanston: Northwestern University Press.

· Porter, Stanley E., Jason C. Robinson (2011), Hermeneutics: An Introduction to Interpretive Theory, Michigan: Eerdmans Publishing Co.

· Richardson, Lorna (2023), “Correction by Construction: Dealing with Drafting Errors by Way of Interpretation”, Edinburgh Law Review, vol. 27, No. 1, pp. 90-94.

· Rorty, Richard (1996), “Remarks on Deconstruction and Pragmatism”, Deconstruction and Pragmatism, (Edited by Chantal Mouffe.), London and New York: Routledge, pp. 13-18.

· Silverstein, Joshua M (2019), “Contract Interpretation Enforcement Costs: An Empirical Study of Textualism versus Contextualism Conducted via the West Key Number System”, Hofstra Law Review, vol. 47, No. 3, pp 1011-1101.

· Tobia, Kevin P. (2020), “Testing Ordinary Meaning”, Harvard Law Review, Vol. 134, No. 2, pp 1053-1087.

· Warwick, Shona (2021), “Closing Loopholes: Taking Commercial Considerations Too Far?”, Edinburgh Law Review, Vol. 25, No. 2, pp. 226-231.

· Wielsch, Dan (2018), “Contract Interpretation Regimes”, The Modern Law Review, Vol. 81, No. 6, pp. 958-988.

· Wright, George (1987), “On a General Theory of Interpretation: The Betti-Gadamer Dispute in Legal Hermeneutics”, No. 32 American Journal of Jurisprudence, pp. 205-206.

· Zimmermann, Jens (2015), Hermeneutics A Very Short Introduction, 1st edition, New York: Oxford University Press.

[H1]مانند آنچه در مورد منابع فارسی عرض شد اقدام فرمایید.