مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

امکان‌سنجی الزام کاندیداهای انصرافی ریاست جمهوری به جبران خسارات

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه تهران، دانشکدگان فارابی
2 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه تهران (دانشکدگان فارابی)، قم، ایران
3 کارشناس ارشد حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22106/jlj.2025.2041223.6048
چکیده
انتخابات به عنوان مظهر مردم­سالاری و گزینش حکمرانان در عصر حاضر نقش مهمی را ایفا می­کند که انتخاب رئیسجمهور یکی از مهم­ترین آنهاست. در نظام حقوق اساسی ایران مطابق اصول یکصد و سیزده تا یکصد و پانزدهم قانون اساسی، رئیسجمهور به عنوان رئیس قوه مجریه در انتخاباتی چهار ساله برگزیده میشود، اما نکته حائز اهمیت در فرایند حاضر آن است که در جریان ثبت نام و به ویژه پس از تأیید صلاحیت نامزدهای ریاست جمهوری توسط شورای نگهبان، برخی از افراد تأیید صلاحیت شده صرفاً به منظور حمایت از کاندیدای دیگر فعالیت نموده و پس از استفاده از امکانات رایگان دولتی، از رقابت انتخاباتی به نفع کاندیدای مورد نظر انصراف میدهند.
نوشتار حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و در پاسخ به این پرسش که آیا از منظر حقوقی امکان جرم­انگاری برای کاندیداهای تأیید صلاحیت شده انصرافی انتخابات ریاست جمهوری وجود دارد، پیشنهاد اصلاح قانون انتخابات ریاست جمهوری را با درج شروطی نسبت به جرم­انگاری این رفتار و اعمال محرومیت­های سیاسی نسبت به آنان ارائه میدهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Feasibility study of requiring presidential candidates who withdraw to pay compensation

نویسندگان English

mohammad Yousefzadeh 1
Mahdi Balavi 2
Mahdi Ansari 3
1 Ph.D Candidate of Public Law, Tehran university, College of Farabi
2 Associate Professor, Department of Public Law, Faculty of Law, University of Tehran (college of Farabi), Qom, Iran.
3 MA. in Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti university, Tehran, Iran.
چکیده English

Elections, as the embodiment of democracy and the selection of rulers, play a crucial role in current time, with the election of the president being one of the most significant. In Iran’s Constitutional System, according to Principles 113, 114, and 115 of the Constitution, the president, as the head of the executive branch, is elected for a four-year term and assumes the leadership of the country's executive affairs. However, a critical point in the current process is that during registration, and especially after the Guardian Council approves the presidential candidates, some approved individuals merely participate to support another candidate. After utilizing public funds (resources), they withdraw from the race in favor of their preferred candidate, wasting public funds and undermining the credibility of the election process. This issue arises from the absence of legal consequences for those who withdraw, as stated in Note 55 of the "Presidential Election Law."
The present study, using an analytical-descriptive approach and drawing from library resources, seeks to answer the key question of whether it is legally possible to criminalize the withdrawal of approved presidential candidates. Based on the findings of this research and with the aim of protecting public funds and the rights of the people, it is suggested that the "Presidential Election Law" be amended. By adding specific conditions, it would be possible to criminalize such candidates and impose certain political deprivations and financial penalties on them.


کلیدواژه‌ها English

Presidential Election
Proxy Candidate
Constitution
Legal Liability
فهرست منابع
* قرآن کریم
* اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی (1364)، مشروح مذاکرات قانون اساسی، جلد نخست، تهران: مجلس شورای اسلامی.
* باقری خوزانی، محمدحسن و عطریان، فرامرز و مسعود، غلامحسین (1400)، «حدود صلاحیت مجلس شورای اسلامی در تفصیل و تبیین شرایط رئیس‌جمهور با تأکید بر سیاست‌های کلی انتخابات»، دانش حقوق عمومی، دوره 10، شماره 33.
* تقی­زاده، جواد و علی‌کرمی، مظفر (1391)، «مفهوم مسؤولیت اجرای قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات حقوقی، دوره 4، شماره 1.
* حبیب‌نژاد، سیداحمد و سعید، سیده‌زهرا (1396)، «لزوم گذار از «تعهد به وسیله» به «تعهد به نتیجه» در تفسیر تعهدات دولت در اصل سوم قانون اساسی»، حقوق اسلامی، دوره 14، شماره 53.
* حبیب‌نژاد، سیداحمد و عامری، زهرا (1396)، «امانی بودن مناصب عمومی در نظام حقوق اساسی ایران با تأکید بر اندیشه علوی، حکومت اسلامی»، سال بیست و دوم، شماره 2 (پیاپی 84).
* راسخ، محمد (1385)، «ویژگی­های ذاتی و عرضی قانون»، مجلس و پژوهش، سال سیزدهم، شماره 51.
* رجایی، سیدمحمدکاظم و خطیبی، مهدی (1391)، «معیارهای فقهی اسراف»، اقتصاد اسلامی، سال دوازدهم، شماره 45.
* رستمی، ولی و موسی پور، میثم (1390)، «تحلیل حقوقی اصل 115 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در خصوص شرایط رئیس‌جمهور»، مطالعات حقوق خصوصی، دوره 41، شماره 1.
* زرافشان، محمدهادی و رحمانی، قدرت الله (1403)، «الزامات تأمین مالی عمومی رقابت‌های انتخاباتی در پرتو سیاست‌های کلی انتخابات»، دانش حقوق عمومی، دوره 13، شماره 1(پیاپی 43).
* زیباکلام، صادق و مقتدایی، مرتضی (1393)، «احزاب سیاسی و نقش آن در توسعه سیاسی ایران: مطالعه موردی انتخابات»، علوم سیاسی، دوره 10، شماره 29.
* ستاد انتخابات وزارت کشور (1394)، «دستورالعمل فعالیت­های تبلیغاتی انتخابات در فضای مجازی».
* سمائی صحنه سرائی، مهدی و حبیب زاده، محمدجعفر (1402)، «قاضی همچون نگهبانِ حق‌ها؛ جستاری دربارۀ رویکردِ حق‌محور به کنشگریِ قضایی»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 87، شماره 122.
* طحان نظیف، هادی و مطیعی، محمدجواد (1399)، «واکاوی تعاریف مصوبه شورای نگهبان از رجل مذهبی سیاسی، مدیر و مدبر»، دانش حقوق عمومی، دوره 9، شماره 27.
* قاضـی شـریعت پناهی، ابوالفضـل (1395)، «بایســته­های حقــوق اساســی»، تهـران: دادگسـتر.
* کاتوزیان، ناصر (1390)، مقدمه علم حقوق، چاپ هفتاد و نهم، تهران: انتشارات سهامی انتشار.
* مهرپور، حسین (1380)، «کندوکاوی در جایگاه حقوقی سیاست‌های کلی نظام»، راهبرد، دوره 9، شماره 2 (پیاپی 20).
* موحدی محب، مهدی (1400)، «رجال مذهبی و سیاسی» به عنوان قید غالبی در اصل یک‌صد و پانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تحقیقات حقوقی، دوره 24، شماره 96.
* موسی زاده، ابراهیم، نصرالهی نصرآباد، علیرضا و منصوریان، مصطفی (1402)، «کاربست نظریۀ احیای حقوق عامه در دادرسی اداری؛ مطالعۀ آرای مؤسسان اساسی»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 87، شماره 123.
* میرشکاری، عباس و حسینی، فاطمه سادات (1402)، «مطالعه تطبیقی روش جبران زیان معنوی با تأکید بر رویکرد رویۀ قضایی ایران»، مجله حقوقی دادگستری،، دوره 87، شماره 121.
ب. عربی
* ابن فارس، ابوالحسین (1404 ق)، معجم مقائیس اللغۀ، قم: دفتر تبلیغات اسلامى.
* ابن منظور، محمدبن مکرم (1414)، لسان العرب، جلد چهارم، بیروت: دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع.
* حلی، ابن ادریس (1410)، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، جلد نخست، قم: موسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین.
* صدوق قمی، محمد بن علی (1378)، عیون اخبار الرضا، جلد دوم، قم: جهان.
* نراقی، احمد (1417)، عوائد الایام فی بیان قواعد الاحکام، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
پ. انگلیسی
* Damore, D.F. Hansford, T.G. & Barghothi, A.J (2010), Explaining the Decision to Withdraw from a U.S. Presidential Nomination CampaignPolit Behav 32.
* Inácio, M & Llanos, M (2015), "The Institutional Presidency from a Comparative Perspective: Argentina and Brazil since the 1980s", Journal of The Brazilian Political Science Association, 9, 1.
* On Elections in the Republic of Kazakhstan, 1995
* Özkaya, O. & Ünalp Çepel, Z (2023), 2022 Presidential Election in France: An Assessment of Foreign Policy Analysis. Dokuz Eylül University Journal of Faculty of Business, 24(1).
 
ت. اینترنتی
* درویش­زاده، محمد، نامزدهای انصرافی در انتخابات ریاست‌جمهوری شرعاً و قانوناً باید خسارت بیت‌المال را بپردازند، تاریخ دسترسی: 11/4/1403،
www.entekhab.ir/fa/news/796707/
* لغت­نامه آنلاین دهخدا، تاریخ دسترسی: 15/05/1403
www.dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/
 
دوره 89، شماره 130
تابستان 1404
صفحه 395-417

  • تاریخ دریافت 26 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 09 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 11 مرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404