مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

مداخله مدیردفتر در امر قضا؛نقدی بر ماده 54 قانون آیین دادرسی مدنی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه حقوق،دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه ایلام
10.22106/jlj.2025.2040407.6036
چکیده
با وجود قاعده لزوم مباشرت قاضی در انجام امور قضایی، ماده 54 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی صلاحیت ممیزی دادخواست، صدور اخطار رفع نقص و رد دادخواست ناقصی که پس از اخطار رفع نقص تکمیل نشده را به مدیر دفتر تفویض کرده است. این مقاله به روش توصیفی تحلیلی، این رویه را از دو بعد نظری و عملی مورد بررسی قرار می‌دهد و آن را واجد ایراد تشخیص می‌دهد. از بعد نظری، صدور قرار رد دادخواست توسط مدیر دفتر خلاف اصول سی و چهار، شصت و یک، یکصد و پنجاه و شش و یکصد و شصت و هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ‌ایران و نیز خلاف موازین شرعی است که بر انحصار قضاوت به قاضی دلالت می‌نمایند. از بعد عملی، ممیزی دادخواست از حیث پرداخت هزینه دادرسی، ابطال تمبر مالیاتی وکیل و تقویم صحیح خواسته، جنبه قضایی دارد و نیازمند تفکیک دعوای مالی از غیرمالی، تشخیص نهادهای معاف از پرداخت هزینه دادرسی و قواعد تقویم خواسته است. افزون بر این، کنترل دادخواست از حیث ذکر «تعهدات و جهات استحقاق» و «ادله و وسایلی که خواهان برای اثبات ادعای خود دارد»، منوط به توانایی استنباط قواعد ماهوی دعوای مطروحه و قواعد اثبات می‌باشد که مدیر دفتر فاقد چنین قابلیتی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Court's chief clerk intervention in judicial matter ; critical study of article 54 Civil Procedure Code

نویسنده English

elias yari
Assistant Professor , Department of Law, Faculty of Literature And Humanities, Ilam university,
چکیده English

As the rule of direct involvement of a judge in doing judicial issues exists, article 54 of civil procedure code has entrusted the chief clerk the discretion of examining petitions, giving notice on the completion of petitions and rejection of incomplete petitions . This article through critical and analytical method serveys this practice from two theoretical and practical viewpoints, and finds it faulty. theoretically rendering the writ of rejection of petition by him is against articles 61,156, 34 and 164 of the constitution law and also against Sharia rules that imply the monopoly of a judge on adjudication. Practically Examination of a claim in terms of the payment of proceeding costs , postmarking lawyers, correct evaluation of object of a claim has a judicial nature and need to distinction between fiscal and non-fiscal claims , distinguishing organizations excempt from proceeding costs and evaluation of claim rules . Additionally controlling a petion in terms of mentioning obligations and bases of entilment and the plaintiff possesses to prove a claim depends on being able to infer substantive rules of a claim and proof rules that a chief clerk does not have such capability.

کلیدواژه‌ها English

reasoning
petion
writ of rejection of petition
chief clerk
defect
فهرست منابع
الف. فارسی
  * ابهری، حمید (1398)، آیین دادرسی مدنی دو، چاپ دوم، تهران: مجد.
* امامی، سیدحسن (1391)، حقوق مدنی، جلد ششم، چاپ چهاردهم، تهران: اسلامیه.
* انصاری، باقر (1387)، نقش قاضی در تحول نظام حقوقی، چاپ نخست ، تهران: میزان.
* بروجردی، آقامیرزا محمد، (1401)، اصول محاکمات حقوقی، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی‌انتشار.
* پوراستاد، مجید (1387)، «اصل حاکمیت اراده اصحاب دعوای مدنی»، فصل‌نامه حقوق، مجله حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 38، شماره 3.
* جعفری تبار، حسن (1388)، فلسفه تفسیری حقوق، چاپ نخست ، تهران: شرکت سهامی‌انتشار.
* جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1381)، دایره المعارف علوم اسلامی‌قضایی، جلد نخست، تهران: گنج دانش.
* رفیعی، احمد (1390)، «معمای معافیت دولت از پرداخت هزینه دادرسی» مجله حقوقی دادگستری، سال هفتاد و پنجم، شماره 73.
* زراعت، عباس (1391)، محشای قانون آیین دادرسی مدنی، چاپ دوم، تهران: شمشاد
* سرباز، سکینه و پروین خیرالله (1404)، «بررسی استقلال سازمانی قوه قضاییه؛ با تأکید بر امور اداری، استخدامی‌و تشکیلاتی در ایران و آمریکا،» مجله حقوقی دادگستری، دوره 89، شماره 115.
* سنگلجی، محمد (1381)، آیین دادرسی در اسلام، چاپ چهارم، قم: حدیث امروز
* الشریف، محمدمهدی، آرایی، حمید، (1396)، «پلورالیسم استدلال حقوقی در پرتو تفسیرهای متعارض» دوفصلنامه حقوق تطبیقی، سال چهارم، شماره 1.
* شکری، محمد (1400)، «نارسایی‌های خدمات الکترونیک قضایی ایران در مواجهه با حقوق مراجعان» دو فصلنامه علمی‌حقوق فناوری‌های نوین، دوره 2، شماره 4.
* شکوهی زاده، رضا و عربیان اصغر (1397) «تمییز نقص شکلی دادخواست از سایر اسباب بی اعتباری دعوی» فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، سال هفتم، شماره 25.
*شمس، عبدالله (1382)، آیین دادرسی مدنی، جلد نخست، چاپ پنجم، تهران: نشر میزان.
*شمس، عبدالله (1382)، آیین دادرسی مدنی، جلد دو، چاپ چهارم، تهران: میزان.
*شمس، عبدالله (1384)، آیین دادرسی مدنی، جلد سوم، چاپ نخست، تهران: انتشارات دراک.
*شمس، عبدالله (1393)، «سبب، امور موضوعی و توصیف آن‌ها در دعوای مدنی» فصلنامه تحقیقات حقوقی، دوره 17، شماره 65
* صادق‌منش، جعفر و فرخی نیا، علی (1391)، «مبنا، روش و جایگاه استدلال قضایی» مجله حقوقی دادگستری، دوره 76، شماره 79.
* صدرزاده افشار، سیدمحسن (1390)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، چاپ یازدهم، تهران: جهاد دانشگاهی.
* غمامی، مجید و محسنی، حسن (1390)، آیین دادرسی مدنی فراملی، چاپ نخست، تهران: شرکت سهامی‌انتشار
* کاتوزیان، ناصر (1388)، اثبات و دلیل اثبات، جلد نخست، چاپ ششم، تهران: میزان.
* کاتوزیان، ناصر (1389)، اعتبار امر قضاوت شده، چاپ هشتم، تهران: شرکت سهامی‌انتشار.
* کریمی، ‌عباس و پرتو، حمیدرضا (1401)، آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، چاپ سوم، تهران: دادگستر.
* کیوانفر، شهرام (1390)، مبانی فلسفی تفسیر قانون، چاپ نخست ، تهران: شرکت سهامی‌انتشار.
* مارتین، ریموند (1395)، «اصول راهبردی دادرسی مدنی»، برگردان: اسماعیل شایگان، چاپ نخست، تهران: میزان
* متین دفتری، احمد (1388)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، جلد نخست، چاپ سوم، تهران: انتشارات مجد.
* محسنی، حسن (1391)، ترجمه قانون آیین دادرسی مدنی فرانسه، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی‌انتشار.
* محسنی، حسن، رضایی نژاد، امیرحسین (1390)، «حقوق و اخلاق، تأملی پیرامون اعتبار صدای ضبط شده بدون اخطار»، مجله حقوقی دادگستری، سال هفتاد و پنج، شماره 73.
* محمدی، سام (1402)، آیین دادرسی مدنی؛ دادرسی و وارسی، چاپ دوم، تهران: مجد
* محمدی، سام و ابهری، حمید (1402)، «مقایسه و تمایز نحوه دعوی با منشأ، جهت، سبب، خواسته، علت و استحقاق»، مطالعات حقوقی تطبیقی معاصر، دوره 14، شماره 32.
* موسوی امیرحسام (1397)، «واکاوی فقهی حقوقی جهت خواسته در دعاوی مدنی»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، دوره 19، شماره 2.
* مولودی، محمد؛ حاجی عزیزی، بیژن؛ هویدا، مهدی (1397)، «تصحیح اعمال ناقص در دادرسی مدنی»، فصلنامه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، دوره 10، شماره 19.
* مهاجری، علی (1391)، عاوی مالی و غیرمالی در حقوق ایران و فرانسه، چاپ دوم، تهران: فکرسازان.
*میرنژاد بروجنی، سیدرسول (1403)، «حقوق دعاوی؛ سنتز برگرفته از دیالکتیک حقوق ماهوی و حقوق دادرسی مدنی»،مجله حقوقی دادگستری،دوره 88، شماره 128.
* هارولد برمن (1376)، «استدلال حقوقی» برگردان: مسعود حبیبی، ماهنامه کانون وکلا، شماره 1.
ب. عربی
* عاملی ابوعبدالله، شمس‌الدین محمد بن مکی (1401)، الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه، الجزء الثانی، چاپ نخست، قم: موسسه النشر الاسلامی
* خویی، سید ابوالقاسم (بی‌تا)، مبانی تکمله المنهاج، جلد نخست، نجف: مطبعه الآداب.
* اسماعیل عمر، نبیل و خلیل، احمد (2004)، قانون اصول المحاکمات المدنیه، چاپ نخست، لبنان: منشورات الحلبی الحقوقیه.
دوره 89، شماره 130
تابستان 1404
صفحه 285-307

  • تاریخ دریافت 15 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 10 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 17 خرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404