مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

صلاحیت رسیدگی به بزه قاچاق کالا و ارز؛ با تأکید بر آرای وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشگاه بین المللی اهل بیت (ع)
10.22106/jlj.2025.2030040.5930
چکیده
قانون­گذار در مواد 21 و 44 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، رسیدگی به این دسته از جرائم را حسب مورد در صلاحیت دادگاه انقلاب، شعب تعزیرات حکومتی و یا دستگاه­های کاشف دانسته است. به جهت ابهامات موجود در قانون مذکور و به ویژه تعریف قاچاق کالا و ارز موضوع بند الف ماده 1 قانون؛ و کاربردهای متنوع واژه قاچاق در قانون مذکور، تعیین مرجع ذی­صلاح جهت رسیدگی به بزه­های مذکور در آن قانون، موضوع صدور آرای متعدد وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور قرار گرفته است. این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی، به بررسی صلاحیت مراجع رسیدگی­ کننده در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و آرای وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور و تأثیر این دو بر یکدیگر پرداخته است. وجود تعارض در آرای وحدت رویه با یکدیگر و سیاست کیفری مورد نظر قانون­گذار سبب گردید که در قانون­گذار اصلاحیه سال 1400، به موجب تبصره 5 ماده 63 سعی در رفع ابهام نماید، لیکن هیأت عمومی دیوان عالی کشور مجدد به موجب رأی وحدت رویه شماره 839 مرجع ذی­صلاح برای نگهداری مشروبات الکلی در حدود مصرف شخصی را در صلاحیت دادگاه کیفری دو دانست. این رأی افزون بر آنکه معارض آراء قبلی صادره از هیأت عمومی دیوان عالی کشور است، با مواد 44، 50 مکرر 2 و تبصره 5 ماده 63 قانون نیز در تعارض است؛ لیکن باید حکم آن را منحصر به منطوق رأی نموده و از تسری آن به دیگر موارد اجتناب کرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Jurisdiction over the Offence of Smuggling Goods and Currency: With Emphasis on the Unification Judgments of the General Board of the Supreme Court

نویسنده English

Omid Rostami Ghazani
Assistant Professor of Ahlul Bayt International University
چکیده English

According to Articles 21 and 44 of the Law on Combating the Smuggling of Goods and Currency, the legislature has vested jurisdiction over these offenses in the Revolutionary Court, the Government Penalty Branches, or the relevant Discoverer organizations. Ambiguities within the law, particularly in the definition of "smuggling of goods and currency" under Article 1(a) and the varied usage of the term "smuggling," have made the determination of the competent authority a subject of numerous unifying precedents issued by the General Board of the Supreme Court. Employing a descriptive-analytical method, this article examines the jurisdiction of the authorities under the Law and the precedents set by the General Board of the Supreme Court, analyzing their reciprocal influence. The existence of conflicting precedents, alongside the intended criminal policy of the legislature, prompted an attempt to resolve these ambiguities through the 2021 amendment stipulated in Note 5 of Article 63. However, the General Board of the Supreme Court, in its Unifying Precedent No. 839, once again recognized the Criminal Court Two as the competent authority for the offense of possessing alcoholic beverages for personal use. This ruling not only conflicts with previous precedents set by the General Board but also contravenes the provisions of Articles 44, 50 bis 2, and Note 5 of Article 63 of the Law. Consequently, while this precedent is binding under Article 471 of the Code of Criminal Procedure, its ruling should be construed strictly and not extended to other cases.

کلیدواژه‌ها English

Smuggling of Goods and Currency
Jurisdiction
Revolutionary Court
Criminal Court Two
Government Penitentiary
Discoverer Organizations
فهرست منابع
* ابراهیمی، شهرام (1396)، «پیشگیری در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392: چرایی، چیستی و چگونگی»، تحقیقات حقوقی، شماره 78.
* اجتهادی، سید عبدالمجید (1396)، بزه­انگاری در حوزه قاچاق کالا و ارز، مبانی و جلوه­ها، رساله دکتری، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
* احمدی، عبدالله (1385)، جرم قاچاق، چاپ سوم، تهران: میزان.
* الهام، غلامحسین، میرخلیلی، محمود و پرهام­فر، امیرمحمد (1393)، «چالش­های تعریف جرم قاچاق در نظام حقوقی ایران»، دیدگاه­های حقوق قضایی، شماره 68.
* آشوری، علی­اصغر (1400)، قاچاق کالا و ارز، چاپ سوم، تهران: پژوهشگاه قوه قضاییه و مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
* آقازاده، علیرضا (1395)، مطالعه تطبیقی دادرسی کیفری قاچاق کالا در حقوق ایران، ترکیه و عراق، چاپ نخست، تهران: مجد.
* بهره­مند، حمید (1399)، آسیب­شناسی قوانین مربوط به جرائم اقتصادی در نظام حقوقی ایران، چاپ سوم، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
* پاک­نیت، مصطفی (1398)، «افتراقی شدن سیاست کیفری در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز: جلوه­ها و چالش­ها»، در: دایره المعارف علوم جنایی، جلد چهارم، چاپ نخست، تهران: میزان.
* پاک­نیت، مصطفی (1396)، افترافی شدن دادرسی کیفری، چاپ نخست، تهران: میزان.
* ثروتی بی­نیاز، مرتضی و جعفری، فریدون (1399)، «بررسی صلاحیت رسیدگی به بزه قاچاق ارز در حقوق ایران»، پژوهش­های حقوقی، شماره 43.
* خالقی، علی (1397)، آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ سی ­و هشتم، تهران: شهر دانش.
* خالقی، علی (1385)، «مصلحت­اندیشی دیوان عالی کشور در واگذاری رسیدگی برخی جرائم اطفال به دادگاه­های کیفری استان»، پژوهش­های حقوقی، شماره 9.
* خسروآبادی، امیرحسین (1397)، قاچاق ارز در رویه قضایی ایران، پایان­نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
* خلیلی پاجی، عارف و احمدی، امین (1402)، «دادرسی افتراقی در جرائم قاچاق کالا و ارز»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 123.
* دفتر امور حقوقی سازمان تعزیرات حکومتی (1397)، مجموعه نظریه­های مشورتی دفتر امور حقوقی سازمان تعزیرات حکومتی، چاپ دوم، تهران: میزان.
* رستمی غازانی، امید و رحمانی­فرد، محسن (1401)، «سیاست کیفری افتراقی در قبال قاچاق کالا و ارز سازمان­یافته»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 120.
* ساکی، رضا (1396)، حقوق کیفری اقتصادی، چاپ چهارم، تهران: جنگل.
* سیف، اله­مراد (1387)، قاچاق کالا در ایران، چاپ نخست، تهران: مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی.
* شاه­حیدری­پور، محمدعلی و رفیعی، احمد (1397)، قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز (مصوب 3/10/1392) با اصلاحات (مصوب 21/7/1394)، چاپ دوم، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
* صفاری، علی، اجتهادی، سیدعبدالمجید، سلامت، رضا و حیدری، غلامحسین (1397)، بزه قاچاق کالا و ارز در مقررات موضوعه، چاپ نخست، تهران: روزنامه رسمی.
* صفاری، علی و اجتهادی، سید عبدالمجید (1396)، «سیاست کیفری افتراقی در قبال قاچاق کالای سلامت محور»، پژوهش­های دانش انتظامی، شماره 75.
* فیروزجایی، مختار (1384)، قاچاق کالا و ارز، چاپ نخست، تهران: قانون.
* محسنی، رضا (1396)، «عدالت زیست‌محیطی و قاچاق چوب، هیزم و ذغال جنگلی (نقد و بررسی مبانی رأی وحدت رویه شماره 749 مورخ 24/1/1395)»، مطالعات حقوق کیفری و جرم­شناسی، شماره 1.
* مهدوی­پور، اعظم (1395)، سیاست کیفری افتراقی در قلمرو بزه‌کاری اقتصادی، چاپ دوم، تهران: میزان.
* ناجی­زواره، مرتضی (1395)، آشنایی با آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: خرسندی.
* نیازپور، امیرحسن (1398)، آیین دادرسی کیفری اقتصادی، چاپ نخست، تهران: میزان.
دوره 89، شماره 130
تابستان 1404
صفحه 251-283

  • تاریخ دریافت 03 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 18 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 13 آبان 1404
  • تاریخ اولین انتشار 13 آبان 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404