مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

تحلیل کیفیتِ اثرگذاریِ جرم‌انگاری افراطی بر افزایش قانون‌گریزی؛ با تأکید بر نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد
2 استاد حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد
3 استادیار حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد
10.22106/jlj.2025.2044890.6094
چکیده
جرم انگاری افراطی که به جرم انگاری رفتارهایی اطلاق می شود که ارتکابشان اصولاً باید به لحاظ کیفری مجاز باشد، پدیده ای است که اعتماد عمومی به نظام عدالت کیفری را تضعیف و قانون گریزی را افزایش می دهد. این پژوهش که از نوع بنیادی نظری و به لحاظ توصیفی است، در پی تحلیل این موضوع است که دلایل افزایش قانون گریزی در وضعیت جرم انگاری افراطی چیســت. یافته ها نشــان می دهند کــه مهم ترین دلایل عبارتند از نخســت، دخالت نابه جا در حریم خصوصی شــهروندان و ایجاد محدودیت در آزادی های مشــروع که مقاومت در برابر اطاعت از قانون را در پی دارد؛ دوم، جرم زا بــودن مجازات های افراطی به دلیل فقدان بازدارندگی که انگیزه ارتکاب جرم را تقویت می کند؛ ســوم، اشباع ظرفیت نظام عدالت کیفری که توانایی آن را برای مقابله با جرائم شدید و خطرناک کاهش می دهد؛ چهارم، حمایت کیفری افراطی از ارزش ها که موجب تبدیل برخی ارزش ها به ضد ارزش و حساسیت زدایی جامعه می شود و پنجم، تظاهر به قانون گرایی که ناشی از کاهش اقتدار اخلاقی قانون است. در نتیجه، جرم انگاری افراطی با تضعیف مشــروعیت قانون کیفری در نزد مردم و ایجاد بسترهای متعدد برای مقاومت در برابر آن، نــه تنها قانون گریزی را به امری عادی تبدیــل می کند، بلکه پایه های نظم عمومی و کارآمدی نظام عدالت کیفری را به مخاطره می اندازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

An Analysis of the Impact of Excessive Criminalization on the Increase of Law Evasion; with Emphasis on the Legal System of Iran

نویسندگان English

Mohamadmehdi Sdeghi 1
abdoreza Javan Jafari 2
Mehdi Seyyeszadeh 3
1 PhD Student of Criminal Law & Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad
2 Full Professor of Criminal Law & Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad
3 Assistant Professor of Criminal Law & Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده English

Excessive criminalization, which refers to the criminalization of behaviors that should basically be legally permissible from a penal perspective, is a phenomenon that undermines public trust in the criminal justice system and increases law evasion. This research, which is of a fundamental theoretical type and descriptive and analytical in terms of method, seeks to analyze the reasons for the increase in law evasion in a situation of excessive criminalization. The findings indicate that the most important reasons are: first, undue interference in citizens' privacy and the imposition of restrictions on legitimate freedoms, which leads to resistance against obedience to the law; second, the criminogenic effect of over-punishments due to their lack of deterrent power, which strengthens the motivation to commit crimes; third, the saturation of the criminal justice system's capacity, which reduces its ability to deal with serious and dangerous offenses; fourth, excessive criminal protection of values, which turns some values into anti-values and desensitizes society; and fifth, the pretense of legalism, which results from the erosion in the moral authority of the law. In conclusion, excessive criminalization, by undermining the legitimacy of criminal law in the eyes of the people and creating numerous grounds for resistance against it, not only normalizes law evasion but also endangers the foundations of public order and the effectiveness of the criminal justice system.

کلیدواژه‌ها English

Criminal Justice Values
Excessive Criminalization
Law Evasion
Moral Authority of Law
Obedience to law
دوره 90، شماره 133
بهار 1405
صفحه 355-384

  • تاریخ دریافت 13 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 25 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 10 اردیبهشت 1404
  • تاریخ اولین انتشار 08 آبان 1404
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1405