مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

حمایت از دارندگان حقوق مرتبط؛ سراب یا واقعیت؟!

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری حقوق تجارت و سرمایه گذاری بین المللی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
10.22106/jlj.2025.2053743.6222
چکیده
پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری دارای دو حق مالی تکثیر و عرضه نســبت به آفرینه های فکری خود هســتند که معمولاً به سبب نداشتن توانایی و تخصص لازم، امــکان اعمال این حقوق را ندارنــد. از این رو، این حقوق را طی قــرارداد به افراد متخصــص و ســرمایه گذار در این حوزه واگذار می کنند. طرف قــرارداد حق تکثیر، اصولاً ناشران هســتند و طرف قرارداد حق عرضه، دارندگان حقوق مرتبط می باشند. دارندگان حقوق مرتبط برخلاف ناشــران، به حمایت های قراردادی بسنده نکرده اند، زیرا که ارتباط آن ها به دســته ای از اشــخاص مانند ناشــران محدود نمی شود و باید شبکه ای از اشــخاص شامل هنرمند مجری، آوانگارها و سازمان های پخش به ترتیب زمانی در امر عرضه آثار مداخله کنند تا این آثار به دست جامعه برسد؛ بنابراین شبکه پیچیده بین این اشــخاص و ســرمایه گذاری های کلان در این حوزه، ایجاب می کند حقوقی مجزا از حقوق مؤلف شناســایی شود. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی در صــدد تبیین جایگاه این حقوق در نظام حقوقی ایران اســت و نتیجه می گیرد که در ایران قانون حقوق مرتبط صرفاً از آوانگارها و ســازمان های پخش، آن هم به طور ناقص حمایت می کند؛ با این حال، در عمل برخی اشــخاص موضوع حقوق مرتبط، با توســل به قانون حقوق مؤلف و پدیدآورنده جلوه دادن خود، حقوق پدیدآورنده را ادعا یا حتی کسب کرده اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Protection of the Holders of Related Rights: Mirage or Reality?!

نویسندگان English

Pejman Mohamadi 1
Hadi Tahmasebzadeh 2
Mohamadjavad Mohamadkarimi 3
1 Professor, Department of Intellectual Property Law, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Master's Student in Intellectual Property Law, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 Ph.D. Student in International Trade and Investment Law, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده English

The authors of literary and artistic works have two economic rights of reproduction and distribution over their intellectual creations; however, they are generally unable to exercise these rights due to the lack of the necessary capability and expertise. Therefore, they assign these rights, by means of a contract, to individuals possessing expertise and investment capacity in this field. The contractual party concerning the right of reproduction is, in principle, the publisher, and the contractual party concerning the right of distribution consists of holders of related rights. Unlike publishers, holders of related rights have not confined themselves to contractual protections, because their relationship is not limited to a particular category of persons such as publishers; rather, a network of persons, including performers, phonogram producers, and broadcasting organizations, must intervene sequentially in the process of making the works available so that such works may ultimately reach the public. Therefore, the complex network existing among these persons and the substantial investments made in this field necessitate the recognition of rights separate and independent from the author’s rights. This research‚ using a descriptive-analytical method‚ seeks to explain the position of these rights in the legal system of Iran and concludes that in Iran‚ the law governing related rights provides protection solely to phonogram producers and broadcasting organizations, and even such protection is afforded in an incomplete manner. However, in practice‚ some person subject to related rights have claimed or even acquired the author’s rights by resorting to the author’s rights act and presenting themselves as the author.

کلیدواژه‌ها English

Author&‌rsquo
s Rights, Broadcasting Organizations, Performing Artists, Phonograms&‌sbquo
Related Rights

فهرست منابع

* آزادبیگی، سمیه (۱۳۹۲)، «بررسی حقوق هنرمندان مجری در اسناد بینالمللی و حقوق ایران»، فصل‌نامه حقوق پزشکی، دوره ۷، شماره ۲۴.
* حبیبا، سعید و محتشمی، میترا (۱۳۹۲)، «حقوق تولیدکنندگان ابزار رسانه‌های صوتی و تصویری»، فصل‌نامه حقوق پزشکی، دوره ۷، شماره ۲۴.
* رجبی، عبداله (۱۴۰۳)، «نرم‌افزار متن باز؛ حقوق مالکیت فکری یا حقوق قراردادها»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۸۸، شماره ۱۲۶.
* زرکلام، ستار (۱۳۷۸)، حقوق مالکیت ادبی و هنری، چاپ نخست، تهران: سمت.
* شاکری، زهرا (۱۳۹۳)، «حمایت عاری از تشریفات با تأکید بر کنوانسیون برن، نظام حقوق مالکیت ادبی و هنری ایران و آمریکا»، مجله حقوق تطبیقی دانشگاه تهران، دوره ۵، شماره ۱.
* شاکری، زهرا و موسی‌پور، وحید و سهیلا، نورعلی (۱۳۹۶)، «جستاری حقوقی در قراردادهای هنرمندان اجرا کننده آثار ادبی و هنری با تأکید بر مطالعه تطبیقی»، مطالعات فرهنگ ارتباطات، دوره ۱۷، شماره ۳۹.
* صادقی، محسن و محسنی، حسن (۱۳۸۳)، «حقوق مرتبط با حقوق پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری»، فصل‌نامه پژوهش و سنجش، سال دوازدهم، شماره ۳۹.
* صادقی، محمود (۱۳۸۹)، «بررسی معاهدات بین‌المللی و مقررات موضوعه ایران در زمینه حقوق مرتبط»، در: مجموعه مقالات همایش مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط، چاپ نخست، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
* صادقی، محمود و پورمحمدی، شیما (۱۳۸۶)، «حقوق مرتبط با حق مؤلف»، فصل‌نامه فقه و حقوق، سال چهارم، شماره ۱۳.
* علیزاده، محمدرضا (۱۳۹۵)، «حمایت از حقوق تهیهکنندگان آثار صوتی در نظام مالکیت فکری»، پایاننامه برای اخذ مدرک کارشناسی ارشد حقوق مالکیت فکری، دانشگاه قم.
* قبولی درافشان، سید محمدمهدی و محسنی، سعید (۱۳۹۶)، «حمایت از حقوق معنوی هنرمندان مجری اثر در حقوق ایران، فرانسه و اسناد بین‌المللی»، پژوهش‌های حقوق خصوصی، دوره ۱۴، شماره ۲.
* کرنو، ماری و دولامبرتوری، ایزابل و سیرنلی، پیر و والر، کاترین (۱۳۹۰)، فرهنگ تطبیقی حقوق مؤلف و کپی‌رایت، برگردان: علیرضا محمدزاده وادقانی و پزمان محمدی، چاپ نخست، تهران: دانشگاه تهران.
* محمدزاده وادقانی، علیرضا (۱۳۹۹)، «برداشتی از قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی مصوب ۱۳۵۲»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۸۵، شماره ۱۱۴.
* محمدزاده وادقانی، علیرضا و حکیم شفایی، شیوا (۱۳۹۳)، «حقوق مالکیت فکری سازمان‌های پخش رادیویی و تلویزیونی»، دو فصل‌نامه دانش و پژوهش حقوقی، دوره ۳، شماره ۱.
* محمدی، پژمان (۱۳۹۱)، «نقد و بررسی کتاب حقوق مرتبط؛ سازمان‌های پخش صدا و تصویر»، ماهنامه کتاب ماه کلیات، سال پانزدهم، شماره۸.
* محمدی، پژمان (۱۳۷۶)، «حق مؤلف»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه تهران.
* محمدی، پژمان (۱۴۰۲)، «تقریرات درس حقوق مالکیت ادبی و هنری ۲»، دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس.
* Cohen jehoram‚ Herman (1990)‚ “The relationship between copyright and neighbouring rights”‚ RIDA.
دوره 89، شماره 132
زمستان 1404
صفحه 163-186

  • تاریخ دریافت 02 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 21 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 05 مرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 07 آبان 1404
  • تاریخ انتشار 01 دی 1404