مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

خواهان و خوانده در دادخواهی له یا علیه شرکت تجاری در حال تصفیه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 دکتری حقوق خصوصی و قاضی دادگاههای عمومی حقوقی کرمانشاه
10.22106/jlj.2025.2051684.6188
چکیده
انحلال شرکت تجاری میتواند پیامد اسباب ارادی و غیر ارادی متعددی باشد. جز در فرض تجزیه و ادغام، شرکت با انحلال وارد فرایند تصفیه میشود و تا پایان آن، شخصیت حقوقی خود را حفظ میکند؛ اگر چه که اهلیتش در مقایسه با زمان پیش از انحلال محدود میشود. بر اینبنیاد شرکت ممکن است نیازمند دادخواهی علیه دیگران بوده یا آنان در پی دادخواهی علیه شرکت باشند. دادگاه ها در خصوص خواهان یا خوانده شمردن شرکت یا مدیر تصفیه اختلاف دارند؛ به گونهای که در فرض نخست، برخی دادگاه ها مدیر تصفیه را خواهان دانسته و در صورت دادخواهی به نام شرکت، دعوا را قابل استماع نمیدانند؛ در فرض دوم نیز میان دادگاه ها در خصوص لزوم دادخواهی علیه شرکت یا مدیر تصفیه یا هر دو اختلاف وجود دارد. به نظر می رسد تشتت آراء قضایی ناشی از بیتوجهی به قواعد حقوقی است؛ زیرا با وجود بقای شخصیت حقوقی شرکت، همانند زمان پیش از انحلال، خودِ شرکت خواهان یا خوانده دعواست و مدیر تصفیه صرفاً نماینده آن است و جز در موارد خاص، هیچ گونه مبنای حقوقی و منطقی برای خواهان یا خوانده شمردن نماینده وجود ندارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Plaintiff and the Defendant in a Lawsuit for or against a Commercial Company in Liquidation

نویسندگان English

Ali Tahmasebi 1
Sayyad Gholami 2
1 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran
2 Judiciary of the Islamic Republic of Iran
چکیده English

The dissolution of a commercial company can be the result of many voluntary and involuntary causes. Except in case of division and merger, the dissolved company enters into the liquidation process and until its end, it maintains its legal personality, although its capacity is limited compared to the time before dissolution. Therefore, the company may need to start an action others or they may seek to bring an action against the company. Courts differ regarding whether the company or the liquidator should be considered the plaintiff or the defendant, and the court's entrance into the substance of the lawsuit depends on the plaintiff's luck; In such a way that in the first assumption, some courts consider the liquidator as the plaintiff and in case of a lawsuit in the name of the company, they do not hear the lawsuit. In the second assumption, there is a difference between the courts regarding the need to file a lawsuit against the company or the liquidator or both. It seems that the judicial anarchism in the case law is caused by disregarding the legal rules; Because according to the survival of the legal personality of the company, it is the claimant or the defendant of the lawsuit as it was before the dissolution of the company and the liquidator is only its representative, and except in special cases, there is no legal and logical basis for the claimant or the defendant to be considered a representative.

کلیدواژه‌ها English

Dissolution of Commercial Company
liquidator
Surrogate
Representative
Litigation
فهرست منابع:
* اسکینی، ربیعا (1398)، شرکت‌های تجاری، جلدهای نخست و دوم، چاپ بیست و ششم، تهران: سمت.
* اسکینی، ربیعا (1400)، ورشکستگی و تصفیه امور ورشکسته، چاپ بیست و هفتم، تهران: سمت.
* بهره‌مند بگ‌نظر، حمید و عامری ثانی، امیر کیا و فرهمند، آذر و حاجی‌زاده، امیرحسین (1402)، «سیاستگذاری حقوقی و پیشگیری از تشتت آراء؛ کاهش دامنه‌ی تفسیرپذیری قوانین از طریق یادداشت توضیحی و آزمایشگاه قضایی»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 87، شماره 122.
* بیگی حبیب آبادی، احمد (1383)، «حقوق سهامداران اقلیت در ادغام شرکت‌های تجاری»، مجله پژوهش‌های حقوقی، دوره 3، شماره 5.
* رمضانی آکردی، حبیب (1401)، «امکان‌سنجی اعطای شخصیت حقوقی به دارایی تاجر ورشکسته (با مطالعه در حقوق ایران و امریکا)»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره 26، شماره 1.
* ستوده تهرانی، حسن (1387)، حقوق تجارت، جلد چهارم، چاپ نهم، تهران: دادگستر.
* سیمایی صراف، حسین (1397)، حقوق ورشکستگی و تصفیه اموال ورشکسته، چاپ نخست، تهران: میزان.
* شهیدی، مهدی (1382)، آثار قراردادها و تعهدات، چاپ نخست، تهران: مجد.
* شمس، عبدالله (1381)، آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، چاپ نخست، تهران: میزان.
* صاحبی پسندیده، محمدرضا و قربانی لاچوانی، مجید (1390)، «تجزیه شرکت‌های تجاری در حقوق انگلیس و امریکا»، فصل‌نامه پژوهش حقوق، دوره 13، شماره 34.
* صفایی، سید حسین (1401)، قواعد عمومی قراردادها، چاپ سی و هشتم، تهران: میزان.
* صقری، محمد (1376)، حقوق بازرگانی: ورشکستگی، چاپ نخست، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* صقری، محمد (1390)، حقوق بازرگانی: شرکت‌ها (تأسیس، تبدیل، ادغام و انحلال)، چاپ نخست، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* طباطبایی حصاری، نسرین و زمانی، محمود (1397)، «کارکرد ثبت شرکت‌های تجاری در ایجاد اعتماد و امنیت قراردادی»، فصل‌نامه تحقیقات حقوقی، دوره 21، شماره 82..
* عبدی‌پور فرد، ابراهیم (1402)، حقوق تجارت: جلد دوم (شرکت‌های تجاری)، چاپ نخست، تهران: مجد.
* عیسایی تفرشی، محمد (1391)، «تعریف ادغام قانونی (واقعی) شرکت‌های سهامی و انواع آن از لحاظ حقوقی (مطالعه تطبیقی در حقوق انگلیس و ایران)»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره 16، شماره 3.
* کاتوزیان ناصر (1376)، قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار
* کاتوزیان ناصر (1376)، قواعد عمومی قراردادها، جلد دوم، چاپ چهارم، تهران: شرکت سهامی انتشار
* کاظمی، محمود و عسگر رمکی، جمشید (1399)، «مفهوم و مبانی قائم‌مقامی ورثه: مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و فرانسه»، دو فصل‌نامه حقوق تطبیقی، دوره 7، شماره 2.
* کاویانی، کورش (1393)، حقوق ورشکستگی، چاپ سوم، تهران: میزان.
* محمدی، عاصم و عسکری، سید حکمت‌الله (1396)، «واکاوی مبانی، مفهوم و کارکرد نهاد قائم‌مقامی در قراردادها در حقوق ایران و فرانسه»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره 21، شماره 4.
* مولودی، محمد و شعبانی کندسری، هادی (1395)، قائم‌مقامی در قراردادها، چاپ نخست، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* میرنژاد بروجنی، سید رسول (1403)، «حقوق دعاوی؛ سنتز برگفته از دیالکتیک حقوق ماهوی و حقوق دادرسی مدنی»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 88، شماره 128.
* نهرینی، فریدون (1398)، آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، چاپ نخست، تهران: گنج دانش
دوره 89، شماره 131
پاییز 1404
صفحه 25-46

  • تاریخ دریافت 06 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 25 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 05 مرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 مهر 1404
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404