مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

داوری؛ روش طبیعی یا استثنایی حل و فصل اختلاف

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکتری حقوق خصوصی، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
10.22106/jlj.2024.2037565.6044
چکیده
رویه قضایی و دکترین حقوقی با استناد به اصل صلاحیت عام محاکم مندرج در اصل یکصد و پنجاه و نهم قانون اساسی، بر این عقیده‌ است که داوری روش استثنایی حل و فصل اختلاف است و از این رو، در موارد تردید نسبت به صلاحیت داور، از داور سلب صلاحیت شده و دادگاه واجد صلاحیت خواهد بود. بر اساس این رویکرد تفسیری، در میان دادگاه و داوری، اصلی به نفع دادگاه برقرار است که اقتضاء می‌کند تفسیر مقررات داوری علیه داوری و به نفع محاکم دادگستری صورت پذیرد.
پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیلی توصیفی، درصدد تبیین این نکته است که تحت نفوذ اصل حاکمیت اراده، داوری روش طبیعی و نه استثنایی حل و فصل اختلافات است. اصل یکصد و پنجاه و نهم قانون اساسی نیز نمی‌تواند مستمسکی برای استثنایی تلقی نمودن داوری به حساب آید؛ زیرا این اصل در مقام تبیین اهمیت و تمرکز امور قضایی در دادگستری است، اما درباره جایگاه نهاد داوری و اصل یا استثناء تلقی شدن آن نسبت به دادگاه دولتی، تعیین تکلیف نکرده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Arbitration, Natural or Exceptional Method of Dispute Resolution

نویسندگان English

Mohammadreza Aram 1
Feizollah Jafari 2
1 Ph. D. in Private Law, Faculty of Literature and Human Sciences, Bu- Ali Sina University, Hamedan, Iran.
2 Assistant Professor in Private Law, Faculty of Literature and Human Sciences, Bu- Ali Sina University, Hamedan, Iran
چکیده English

Judicial precedent and legal doctrine referring to the principle of general jurisdiction of courts stated in principle 159 of constitution have the opinion that arbitration is an exceptional method of dispute resolution, and therefore, in cases of doubt regarding the arbitrator’s competence, the arbitrator will be disqualified and the court will have jurisdiction. Based on this interpretative approach, between the court and the arbitration, there is a principle in favor of the court which requires that the interpretation of the arbitration rules be done against the arbitration and in favor of the courts of justice.
The present article uses a descriptive analytical method to explain that under the influence of the principle of sovereignty of will, arbitration is a natural and not an exceptional method of dispute resolution. Principle 159 of constitution cannot be considered as a ground to consider arbitration as exceptional because the principle explains importance and centralization of judicial affairs in the judiciary, but it does not determine the position of the arbitration and whether this method of dispute resolution is natural or exceptional compared to the court.

کلیدواژه‌ها English

Arbitration
Exceptional method
Natural method
Principle 159 of the Constitution
Principle of Sovereignty of will
فهرست منابع
الف. فارسی
ایرانشاهی، علیرضا (1393)، اعتراض به رای داوری، چاپ نخست، تهران: شهر دانش.
پور استاد، مجید (1387)، «اصل حاکمیت اصحاب دعوای مدنی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 38، شماره 3.
جنیدی، لعیا (1392)، اجرای آرای داوری بازرگانی خارجی، چاپ سوم، تهران: شهر دانش.
جنیدی، لعیا (1378)، نقد و بررسی تطبیقی قانون داوری تجاری بین‌المللی، چاپ اول، تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
جمشیدی، علیرضا و رستمی غازانی، امید (1392)، «قضا و نظام قضایی، تمرکز امور قضایی در قوه قضاییه»، دیدگاه‌های حقوق قضایی، شماره 63.
حیاتی، علی‌عباس  (1394)، آیین دادرسی مدنی (3)، چاپ دوم، تهران: میزان.
خدابخشی، عبدالله  (1393)، حقوق داوری و دعاوی مربوط به آن در رویه قضایی، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
رسول‌زاده فرساد، علی (1401)، اصل قطعی و لازم‌الاجرا در آرای داوری‌های ملی و بین‌المللی، چاپ نخست، تهران: امجد.
زینالی، توحید ( 1398)، دعوای ابطال رای داوری در رویه دادگاه‌ها، چاپ چهارم، تهران: چراغ دانش.
زندی، محمدرضا (1393)، داوری، رویه قضایی دادگاه‌های تجدیدنظر استان تهران در امور مدنی، چاپ چهارم، تهران: جنگل.
سروری، محمدباقر (1389)، نگرشی کاربردی به موضوع داوری در حقوق ایران، چاپ نخست، تهران: فکرسازان.
شمسی، جواد و مافی، همایون ( 1402)، «اثر منفی اصل صلاحیت نسبت به صلاحیت در داوری و نفی صلاحیت دادگاه»، مجله حقوقی بین‌المللی، دوره 40، شماره 70.
شعاریان، ابراهیم  (1402)، موافقت‌نامه داوری: از انعقاد تا انحلال؛ در پرتو حقوق داوری داخلی و بین‌المللی، چاپ نخست، تهران: شهر دانش.
علی‌دادی  ده‌کهنه، علی و جوهری، ابوذر (1401)، حقوق داوری کاربردی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات قوه قضاییه.
لیو، جولیان دی ام، ای میستلیس، لوکاس و ام کرول، استفان ( 1391)، داوری تجاری بین‌المللی تطبیقی، برگردان: محمد حبیبی مجنده، چاپ نخست، قم: دانشگاه مفید.
لیو، جولیان دی ام  (1388)، «تحقق رویا: داوری خودآیین»، برگردان: فیض‌الله جعفری، مجله حقوقی بین‌المللی، دوره 26، شماره 40.
مافی، همایون  (1397)، شرحی بر قانون داوری تجاری بین‌المللی ایران، چاپ دوم، تهران: دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری.
مافی، همایون و فتاحی، علیرضا (1401)، «اختیارات ذاتی داوران در داوری تجاری بین‌المللی»، مطالعات حقوقی، دوره 14، شماره 3.
مافی، همایون و اسحاقی، مهشید  (1402)، «موانع شناسایی و اجرای رای داوری در کنوانسیون نیویورک راجع به شناسایی و اجرای آرای داوری خارجی (1958) و قانون داوری تجاری بین‌المللی ایران  (1376)»، پژوهش‌نامه حقوق تطبیقی، دوره 7، شماره 1(پیاپی 11).
محبی، محسن ( 1390)، «اقدامات تامینی در داوری تجاری بین‌المللی»، در: مجموعه مقالات همایش صدمین سال تاسیس نهاد داوری در حقوق ایران، چاپ دوم، تهران: شهر دانش.
محمدی دینانی، پروین (1376)، قطعیت و الزام آور بودن احکام داوری بین‌المللی و شیوه‌های اعتراض به اعتبار این احکام، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
نهرینی، فریدون (1393)، آیین دادرسی مدنی- مراجع قضایی و غیر قضایی و حدود صلاحیت آن‌ها، جلد نخست، چاپ نخست، تهران: گنج دانش.
یوسف‌زاده، مرتضی (1398)، آیین داوری، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
ب. انگلیسی
Bermann, George A  (2017). Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards. Springer International Publishing.
Blackaby Nigel. Partasides QC Constantine. Redfern Alan & Hunter Martin  (2015). Redfern and Hunter on International Arbitration. Oxford University Press.
Born, Gary  (2014). “BITS, BATS and Buts: Reflections on International Dispute Resolution”. Young Arbitration Review, Vol. 13.
Del Prado, Fabio Nunez  (2021). “The Fallacy of Consent: Should Arbitration Be a Creature of Contract?”. Emory International law Review, Vol.35.
Fouchard, Gaillard, Goldman  (1999). International Commercial Arbitration. Kluwer Law International.
Gaillard, E & Banifatemi, Y  (2008). “Negative Effect of Competence-Competence: The Rule of Priority in Favour of the Arbitrators”. In Gaillard E and Pietro DD  (eds), Enforcement of Arbitration Agreement and International Arbitral Award, The New York Convention in practice, Cameron May.
Hulea, Dan C  (2003). “Contracting to Expand the Scope of Review of Foreign Arbitral Awards: An American Perspective”, Brooklyn Journal of International Law, Vol. 29.
Moses, Margaret L  (2008). The Principles and Practice of International Commercial Arbitration. Cambridge University Press.
Peterson, Patricia & Gravel, Serge  (2011). “French Law and Arbitration Clauses, Distinguishing Scope from Validity: Comment on ICC Case No. 6519 Final Award”. McGill Law Journal, Vol.37.
Rubino Sammartano, Mauro  (2001). International Arbitration Law and Practice. Kluwer Law International.
Synkova, Sandra  (2013). Courts’ Inquiry into Arbitral Jurisdiction at the Pre-Award Stage. Springer International Publishing.
Schmitthoff, Clive M  (1987). Finality of Arbitral Awards and Judicial Review, Contemporary Problems in Interational Arbitration, Edited by Julian D M Lew, Centre of Commercial Law Studies.
Wolff, Reinmar  (2019). New York Convention. Hart Publishing.
Youssef, Karim Y  (2009). “The Death of Inarbitrability, Arbitrability: International and Comparative Perspectives”, in Loukas A. Mistelis and Stavros L. Brekoulakis. Kluwer Law International.
دوره 89، شماره 129
بهار 1404
صفحه 289-315

  • تاریخ دریافت 25 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 20 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 25 مهر 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1404