مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

امکان‌سنجی طرح دعوای متقابل در دیوان عدالت اداری

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشگاه سمنان،سمنان، ایران.
2 استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
10.22106/jlj.2025.2035951.6022
چکیده
دعوای متقابل از اقسام دعاوی طاری می‌باشد که تاکنون در قانون دیوان عدالت اداری شناسایی نشده و طرح آن در دیوان مستلزم استماع شکایت از سوی دستگاه دولتی است. با عنایت به رویه عملی دیوان که صلاحیت رسیدگی به دعاوی دولت علیه مردم را ندارد، در وهله اول ممکن است اقامه دعوای متقابل در دیوان عدالت اداری محل تردید ‌باشد؛ بر این اساس، پژوهش حاضر با روشی توصیفی تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش است که با توجه به شرایط و ضوابط طرح دعوای متقابل، امکان اقامه این نوع از دعوا در دیوان عدالت اداری چگونه سنجیده می‌شود. بر مبنای بررسی‌های صورت گرفته، می‌توان بیان داشت که پیش روی طرح دعوای متقابل در دیوان عدالت اداری موانع شکلی و ماهوی وجود دارد که مهم‌ترین آن عبارت‌اند از: دادگاه دادگستری قلمداد نشدن دیوان، خصوصی نبودن شخصیت خواهان جهت اقامه دعوای متقابل، امکان‌پذیر نبودن طرح دعوای اداری از سوی دستگاه دولتی علیه مردم، عدم تصریح قانون دیوان به دعوای تقابل و خلاف اصل بودن آن، هم‌چنین‌ ناممکن بودن رعایت مهلت و شرایطی مانند وحدت منشأ و ارتباط. با این حال، یافته‌های این تحقیق گویای امکان رفع موانع فوق است؛ چرا که با توجه به فلسفه شناسایی دعاوی طاری در نظام دادرسی کشور و مزایای قابل شناسایی برای آن، امکان‌پذیر دانستن طرح همه اقسام دعاوی طاری از جمله دعوای متقابل در دیوان عدالت اداری دارای مطلوبیت می‌باشد و در این مسیر بهتر است از حدود صلاحیت شکلی و ماهوی دیوان عدالت اداری تفسیری موسع و واقعی ارائه کرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Feasibility study of filing a counterclaim in the Administrative Justice Court

نویسندگان English

Pardis Ezary 1
Mohammad amin Abrishami Rad 2
1 Faculty of Humanities, Semnan University, Semnan, Iran
2 Faculty of Humanities, Semnan University, Semnan, Iran.
چکیده English

Counterclaim is one type of ancillary claims that has not been identified in the law of the administrative justice court and its filing in that court requires the hearing of the complaint by the government agency. According to the practical procedure of the administrative justice court, which that court does not have the jurisdiction to hear the claims of the government against the people, in the first place, it may be doubtful to file a counterclaim in the administrative justice court. Based on this, this research with a descriptive analytical method try to answer this question that according to the terms and conditions of filing a counterclaim, how is the possibility of filing this type of claim in the administrative justice court. Based on this investigations, it can be said that there are formal and substantive obstacles in front of filing a counterclaim in the administrative justice court, that the most important of them are: the administrative justice court not being recognized a court, the petitioner is not private, it is not possible to file an administrative claim by the government agency against the people, the lack of clarification of the law of the administrative justice court about counterclaims and being contrary to the principle, also the impossibility of compliance with the deadline and conditions such as unity of origin and communication. However, the findings of this research indicate the possibility of removing the above obstacles; Because according to the philosophy of identifying ancillary claims in the judicial system of the country and the benefits that can be identified for it, it is desirable to consider all types of ancillary claims, including counterclaims, in the administrative justice court and in this direction, it is better to provide an extensive and realistic interpretation of the formal and substantive jurisdiction of the administrative justice court.

کلیدواژه‌ها English

Administrative Justice Court
Ancillary Claims
Counterclaims
Administrative Claim

الف. فارسی

*آقایی طوق، مسلم و لطفی، حسن (1401)، حقوق اداری 1، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
*آئینه نگینی، حسین و ابریشمی راد، محمدامین (1400)، آیین دادرسی اداری دوره قضایی، جلد نخست، تهران: مجد.
*ابریشمی راد، محمدامین و آیینه نگینی، حسین (1399)، «حدود استناد پذیری قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی در دیوان عدالت اداری»، دانش حقوق عمومی، دوره 9، شماره 29.
*اسدزاده طالعی، سیمین و داور، منوچهر(1395)، «مطالعه تطبیقی دعوای متقابل در حقوق ایران و ایالت متحده آمریکا»، تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری دانشنامه حقوق و سیاست، دوره 12، شماره 30.
*اسماعیلی، حسین (1393)، قواعد عمومی دعاوی طاری، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
*امامی، محمد و سلیمانی، مهستی (1392)، «ضوابط تشخیص دعاوی قابل طرح در دیوان عدالت اداری»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 77، شماره ۸۲.
*امامی، محمد و سلیمانی، مهستی (1393)، «شخصیت خواهان در دیوان عدالت اداری»، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دوره 6، شماره 1.
*استوار سنگری، کوروش(1400)، «رأی وحدت رویه ۷۹۲ مورخ 24/۴/1399 هیئت عمومی دیوان عالی کشور و تأثیر آن بر صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری و دادگاه‌های عمومی»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۸۵، شماره ۱۱۵.
*جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1370)، ترمینولوژی حقوق، چاپ پنجم، تهران: گنج دانش.
*زراعت، عباس (1389)، محشای قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ، چاپ سوم، تهران: ققنوس.
*شمس، عبداله (1390)، آیین دادرسی مدنی(دوره بنیادین) ، جلد سوم، چاپ دهم، تهران: دراک.
*شمس، عبداله (1386)، آیین‌دادرسی مدنی (دوره پیشرفته)، جلد نخست ، چاپ پانزدهم ، تهران: دراک.
*شمسی، جواد (1398)، دعوای متقابل (نظری کاربردی)، چاپ نخست، تهران: شرکت سهامی انتشار.
*شهنازی جنک‌تپه، سالار (1399)، «دعاوی طاری در قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 و مقایسه آن با قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی »، کنفرانس ملی حقوق فقه و فرهنگ، شماره 1.
*صباغیان، حسین (1398)، شرح کامل دعاوی طاری و ویژگی‌های آنها (علمی و کاربردی) ، چاپ دوم، تهران: جنگل.
*اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی (۱۳۶۴)، صورت مشروح مذاکرات مجلس برررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد سوم، تهران: اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی.
*اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی (۱۳۶۸)، صورت مشروح مذاکرات مجلس برررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد چهارم، تهران: اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی.
*صدرالحفاظی، سید نصراله (1372)، نظارت قضایی بر اعمال دولت در دیوان عدالت اداری، چاپ نخست، تهران: شهریار.
*صدرالحفاظی، سیدنصراله (1370)، «دیوان عدالت اداری و فلسفه تأسیس آن»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 55، شماره 2.
*طباطبایی مؤتمنی، منوچهر (1387)، حقوق اداری، چاپ پانزدهم، تهران: سمت.
*عبدالحمید، ابوالحمد (1349)، حقوق اداری، جلد نخست، تهران: دانشگاه تهران.
*غمامی، مجید (1383)، «دعوای متقابل»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 66، ‌شماره پیاپی 520.
*متین‌دفتری، احمد (1378)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، جلد نخست، چاپ نخست، تهران: مجد.
*متین‌دفتری، احمد (1348)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، جلد نخست، چاپ نخست، تهران: مجد.
*محمودی، جواد (1386)، «قانون جدید دیوان عدالت اداری در بوته نقد»، نشریه حقوق اساسی، سال چهارم، شماره ۲۲۳.
*محسنی، حسن (1394)، «رویکردی تطبیقی بر دعوی تقابل»، تحقیقات حقوقی، دوره 19، شماره ۷۳.
*مولابیگی، غلامرضا و قطبی، میلاد و محمدی احمدآبادی، حسین (1403)، «تحلیلی بر دادخواهی سازمان بازرسی کل کشور در شعب دیوان عدالت اداری»، مجله حقوقی دادگستری، دوره ۸۸، شماره ۱۲۶.
*مقصودپور، رسول (1400)، دعاوی طاری و شرایط اقامه آن، چاپ سوم، بازچاپ، تهران: مجد.
*مولابیگی، غلامرضا (1400)، صلاحیت و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری، چاپ ششم، تهران: جنگل.
*واحدی، قدرت‌اله (1384)، آیین دادرسی مدنی، چاپ چهارم، تهران: میزان.
*واحدی، جواد (1370)، «دعوای متقابل»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 55، شماره 2.
*یاری، الیاس (1397)، «معیارهای دعاوی طاری»، همایش ملی پژوهش‌های مدیریت علوم انسانی در ایران (دانشگاه تهران)، شماره 5.
دوره 89، شماره 129
بهار 1404
صفحه 145-171

  • تاریخ دریافت 31 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 07 مرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 07 مرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1404