مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

مسؤولیت انتظامی‌ در نظام پرداخت الکترونیکی کارتی ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران
2 دانشیار دانشکده حقوق، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران
10.22106/jlj.2025.2043437.6073
چکیده
نظام پرداخت الکترونیکی کارتی در کشور ایران سابقه‌ای بیش‌تر از یک دهه دارد، اما مقررات و ضوابط حقوقی موجود در این عرصه، هم‌چنان با ایرادها و نواقصی مواجه است. اختیارات‌ اعطایی به ‌شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت الکترونیکی کارت (شاپرک)، عدم شفافیت ضوابط و هنجارهای حقوقی موجود و مغایرت برخی از این هنجارها با حقوق بنیادین و اساسی اشخاص از جمله آزادی کسب و کار و نیز با اصول حقوقی مانند قانونی بودن جرائم و مجازات‌ها، از جمله این ایرادها است.
این مقاله با رویکردی تحلیلی توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، به این پرسش پاسخ می‌دهد که مسؤولیت انتظامی در نظام پرداخت الکترونیکی کارتی ایران چه کاستی‌هایی دارد و راهکارهای بهبود این نظام چیست. یافته‌های مقاله بر اساس مطالعه تطبیقی کشورهای پیشرفته، پیشنهاد بازنگری در قوانین و مقررات مربوط به‌گونه‌ای است که ضمن حفظ شفافیت، مانع از تفسیرهای متعدد و اعمال سلیقه‌ای شود. به‌کارگیری ابزارهای مناسب از سوی بانک مرکزی با تمرکز بر نقش نظارتی خود، به منظور کنترل و نظارت دقیق بر عملکرد بازیگران مختلف نظام پرداخت و توسعه سامانه‌های اطلاع‌رسانی و آموزش عمومی برای افزایش آگاهی شهروندان و فعالان اقتصادی در زمینه حقوق و مسؤولیت‌های قانونی، دیگر پیشنهادهای این نوشتار است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Legal responsibility in Iran's electronic card payment system

نویسندگان English

Behzad Abdollahzadeh 1
Javad hoseinzadeh 2
Fatemeh ghanad 2
1 Faculty of Law, University of Science and Culture, Tehran, Iran
2 Faculty of Law, University of Science and Culture, Tehran, Iran
چکیده English

The electronic card payment system in Iran has a history of more than a decade, but the existing legal regulations and rules in this field are still facing shortcomings and shortcomings. The powers granted to the Electronic Card Payment Network Company (Shaparak), the lack of transparency of the existing legal regulations and norms, and the inconsistency of some of these norms with the fundamental and basic rights of individuals, including the freedom of business, as well as with legal principles such as the legality of crimes and punishments, are among these shortcomings. This article, with a descriptive analytical approach and using library resources, answers the question of what shortcomings the regulatory responsibility in the electronic card payment system of Iran has and what are the solutions to improve this system. The findings of the article, based on a comparative study of advanced countries, suggest a review of the relevant laws and regulations in a way that, while maintaining transparency, prevents multiple interpretations and arbitrary practices. Other suggestions in this article include the use of appropriate tools by the Central Bank, focusing on its supervisory role, to closely control and monitor the performance of various players in the payment system, and the development of information and public education systems to increase the awareness of citizens and economic activists about their legal rights and responsibilities.

کلیدواژه‌ها English

Electronic card payment system
Shaparak
law enforcement responsibility
Central Bank
legal regulation
فهرست منابع
الف. فارسی
·        تنگستانی، محمدقاسم و رفیعی محمدرضا؛ (1400)، «ارزیابی تشکیل نظام‌های صنفی از منظر سیاستگذاری تقنینی»، حقوق اداری، سال هشتم، شماره 27.
·        تنگستانی، محمدقاسم و توازنی‌زاده، عباس و صادقی، محمدحسین (1402)، پیش‌بینی مرحله پیش‌دادرسی اداری در دستگاه‌های اجرایی ایران با رویکرد قضازدایی؛ چالش‌ها و راهکارها»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 87، شماره 124 .
·        جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1390)، ترمینولوژی حقوق؛ چاپ چهارم، تهران: گنج دانش.
·        جلالی، محمد و حیدری، فروغ (1393)، «اصل برابری ورود به خدمات عمومی در پرتو آرای دیوان عدالت اداری»، فصل‌نامه رأی؛ دوره سوم، شماره 3 (پیاپی 8).
·        جلالی، محمد و حسنوند، محمد و میری، ایوب (1399)، «تفکیک صلاحیت دیوان عدالت اداری و دادگاه عمومی ‌در دعاوی مسؤولیت مدنی علیه دولت»، سال هشتاد و یکم، شماره 99.
·        رحمتی‌وند، علی (1395)، «مراجع قضایی و شبه قضایی»، پژوهش در فقه و حقوق، سال اول، شماره ۱.
·        شهیدی، سیدمرتضی و دهقان نبی، بدیع و صنایع، امین (1397)، «ارتباط مسؤولیت انتظامی‌ با مسؤولیت کیفری و مدنی»، دیدگاه‌های حقوق قضایی، دوره 23، شماره 83.
·        شیروی، عبدالحسین و وکیلی مقدم، محمدحسین (1393)، «ضمانت اجراهای فراحقوقی و جایگاه آن در حقوق نرم»، دانشنامه حقوق اقتصادی، سال بیست و یکم، شماره 4.
·        صالحی، محمدخلیل و افراسیابی، علی (1396)، «جایگاه و حدود اختیارات دادستان در نظام کیفری ایران»، پژوهش حقوق کیفری، سال هفتم، شماره 25.
·        صالحی مازندرانی، محمد و بافهم، محمد (1399)، «مسؤولیت یا مصونیت دولت در قبال اعمال زیان‌بار حاکمیتی (بازخوانی جدیدی از ماده 11 قانون مسؤولیت مدنی)»، مجله دانش حقوق مدنی، سال نهم، شماره2 (پیاپی 18).
·        طباطبایی حصاری، نسرین (1397)، «تحلیل حقوقی ماهیت حاکمیتی امور ثبتی و امکان برون‌سپاری آن به ‌دفاتر اسناد رسمی»، تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، شماره 1.
·        عبدالله‌زاده شهربابکی، آزاده (1399)، «مسؤولیت انضباطی قضات در نظام حقوقی کامن‌لا: مطالعه تطبیقی ایالات متحده آمریکا، کانادا و انگلستان»، پژوهش‌های حقوقی؛ دوره 1۹، شماره 42.
·        عبدالهی، افشین (1399)، «مسؤولیت کیفری مؤسسات خصوصی حرفهای عهده‌دار ماموریت عمومی»، پژوهش‌نامه حقوق کیفری، سال یازدهم، شماره 2.
·        فقیه حبیبی، علی و باصری، بابک (1402)، «نظام تفویض اختیار در حقوق عمومی، ماهیت، مبانی و محدودیت‌ها»، حقوق اداری؛ سال دهم، شماره 35.
·        محبی مجد، رضا (1394)، ابعاد فقهی و حقوقی کارت‌های اعتباری بانکی، چاپ نخست، اراک: ‌ای سانا.
·        مسعودی‌نیا، محمد و اسدپور کندلجی، رسول (1396)، «قلمرو و صلاحیت مراجع شبه قضایی در حقوق ایران»، فقه و مبانی حقوق اسلامی، سال دهم، شماره ۱.
·        مشهدی، علی و کشاورز، اسماعیل (1397)، «خصوصی‌سازی وظایف واحدهای حقوقی دستگاههای اجرایی در حقوق ایران و فرانسه»، حقوق اداری، سال پنجم، شماره 15.
·        نکویی، محمد (1400)، «آسیب‌شناسی آرای هیات‌های رسیدگی به ‌تخلفات اداری کارمندان از منظر اصول دادرسی عادلانه (با تاکید برآرای دیوان عدالت اداری)»، پژوهشهای نوین حقوق اداری، سال سوم، شماره 9.
·        واعظی، سیدمجتبی (1402)، «مفهوم و کارکرد صلاحیت در حقوق اداری»، حقوق عمومی، دوره 25، شماره 80.
·        هداوند، مهدی و آقایـی طـوق، مسلم (1396)، دادگاه‌های اختصاصی اداری، چاپ سوم، تهران: خرسندی.
·        شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (۱۳۹۹)، کتابچه جامع الزامات پرداخت‌یاری، تهران: شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت کارت.
·        بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، مقررات ناظر برارائه دهندگان خدمات پرداخت، سایت بانک مرکزی، ویرایش دوم، 25 آذر 1390
·        مولائی، آیت (1403)، «چالش واژگانی قانون‌گذار «عدالت اداری» در ارتباط با خسارت»،  مجله حقوقی دادگستری، دوره 88، شماره 127.
·        مولائی، آیت و لطفی، حسن (1397)، «تحلیل انتقادی نحوه اثبات ارکان مسؤولیت مدنی اداره در چارچوب ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری »، مطالعات حقوقی، دوره ۱۰، شماره ۴.
·        نجابت خواه، مرتضی(1390)، «قانون دیوان عدالت اداری در نظم حقوقی کنونی»، تهران: جنگل.
 
ب. انگلیسی
·        Ogus, A. (2007). Regulation: Legal Form and Economic Theory. Oxford University Press.
·        Chevallier, J. (1988). The Administrative Judge and Public Law. Revue Francaise D'administration Publique.
·        European Central Bank. (2022). Guidelines on Payment Systems and Regulations. ECB Publications.
·        Federal Reserve System. (2021). Regulatory Framework for Electronic Payments. Washington, D.C.
·        Basel Committee on Banking Supervision. (2020). Principles for Sound Payment Systems. Bank for International Settlements.
·        https://shaparak.ir/a5chlv8s.html(last visited: 2022-09-20) 
پ. فرانسه
Chevallier Jacques; (1988); Le droit administratif droit de privilège? Revue Pouvoirs, Paris
دوره 89، شماره 129
بهار 1404
صفحه 81-113

  • تاریخ دریافت 23 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 02 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 08 اردیبهشت 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1404