مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

مطالعه تطبیقی شرط «حین انجام کار کارگر» در مسؤولیت مدنی کارفرما

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دوره دکتری حقوق خصوصی دانشکده حقوق دانشگاه علامه طباطبایی
2 دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه علامه طباطبایی
10.22106/jlj.2025.2032278.5956
چکیده
در ماده 12 قانون مسؤولیت مدنی، برای تشخیص محدوده شرط «حین انجام کار کارگر»، که در صدد تعیین قلمرو مسؤولیت کارفرما بوده، معیاری اعلام نشده است و محدوده این شرط دارای خلاء قانونی است. از طرفی، از معیارهای ماده 60 قانون تأمین اجتماعی نمی‌توان برای شرط حین انجام کار در ماده 12 قانون مسؤولیت مدنی وحدت ملاک گرفت؛ چون این دو ماده از لحاظ مسؤول پرداخت خسارت، اشخاص تحت حمایت و نوع خسارت تحت پوشش دارای تفاوت های اساسی می‌باشند. خلاف قاعده بودن مسؤولیت کارفرما و مطابق قاعده بودن مسؤولیت سازمان تأمین اجتماعی از دیگر تفاوت های اساسی این دو ماده است.
رویه قضایی انگلیس که سابقه‌ای دیرینه با این شرط دارد، با انتخاب معیارهای متفاوت بر مبنای تحولات اجتماعی، نقشی فعال در تعیین معیار شرط موضوع بحث داشته؛ به این نحو در سال 2002 در پرونده معروف به لیستر، با انتخاب معیار «ارتباط نزدیک»، با هدف جبران خسارت قربانیان، موجب گسترش محدوده حین انجام کار کارگر شد، اما متعاقباًدیوان عالی کشور انگلیس در سال 2020 در پرونده موریسون، معیار ارتباط نزدیک به مفهوم ارتباط متعارف بین کار مورد استخدام و فعل زیان‌بار کارگر را به عنوان قاعده تعیین کرد. در حقوق ایران، هر چند رویه قضایی از قید و بند تقصیر و قواعد عام رهایی نیافته است، اما در برخی موارد، با گسترش مصادیق تقصیر کارفرما یا انتساب خسارت به مجموعه فعالیت کارفرما، سعی در گسترش محدوده مسؤولیت کارفرما داشته و بلکه ساختار معیار «ارتباط نزدیک» متعارف حقوق انگلیس را به ذهن متبادر می‌نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A comparative study of the condition "in the course of employment" in the employer's civil liability

نویسندگان English

khosro mahmudzadeh 1
Habibollah Rahimi 2
1 کانون وکلا
2 Faculty of Law, Allameh Tabatabai University
چکیده English

Article 12 of the Civil Liability Law does not state a criterion for determining the scope of the “while the worker is performing his work” condition, which seeks to determine the scope of the employer’s liability and lacks a clear precedent in jurisprudence; therefore, the scope of the said condition has a legal vacuum. Contrary to the opinion of the doctrine, it turned out that the criteria of Article 60 of the Social Security Law cannot be used as a criterion for the while the worker is performing his work condition in Article 12 of the Law on Joint Liability; because the two aforementioned articles have fundamental differences in terms of the person responsible for paying the damages, the persons protected, and the type of damages covered. s.
However, English judicial practice, by selecting different criteria based on social developments, has played an active role in determining the criterion of the condition under discussion; thus, in 2002, in the case known as Lister, by selecting the criterion of “close connection”, with the aim of compensating the victims, it led to an unlimited expansion of the scope of the while the worker is performing his work condition. Due to the broad interpretation of the aforementioned criterion and its extension to other cases and the creation of chaos and unreasonable procedure by the courts, in 2020, the Supreme Court of England, in the case known as Morrison, declared the aforementioned close connection criterion specific to sexual abuse cases, with the aim of preventing the imposition of an unfair obligation on the employer, and determined the close connection criterion to the concept of a normal connection between the work being hired and the harmful act of the worker as a rule..

کلیدواژه‌ها English

"civil responsibility"
"in the coure of employment"
"worker"
"employer"
"while doing work"
فهرست منابع
الف. فارسی
* استوار سنگری، کورش (1402)، حقوق تامین اجتماعی، چاپ هفتم، تهران: میزان.
* انصاری، علی و مبین، حجت (1390)، «نظریه قابلیت انتساب در حقوق مسؤولیت مدنی مطالعه تطبیقی در فقه امامیه و حقوق فرانسه»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دوره 15، شماره 1.
*بابایی، ایرج (1380)، مبنای مسؤولیت کارفرمایان در ماده 12 قانون مسؤولیت مدنی، پژوهش‌های حقوق عمومی، دوره 3، شماره 5.
*بابایی، ایرج (1401)، حقوق مسؤولیت مدنی و الزامات خارج از قرارداد، چاپ سوم، تهران: میزان.
*بابایی، ایرج (1401)، نظریه عمومی مسؤولیت مدنی، چاپ نخست، تهران: شهر دانش.
*بابایی، ایرج (1402)، حقوق مسؤولیت مدنی مبتنی بر نقد و بررسی آراء و رویه قضایی، جلد دوم، چاپ ششم، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
* بادینی، حسن و رستمی، مرتضی (1402)، حقوق تامین اجتماعی، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
*بجنوردی، سیدمحمد (1424ق)، القواعد الفقهیه، جلد دوم، قم، دلیل ما.
*بهرامی احمدی، حمید (1400)، مسؤولیت مدنی، چاپ چهارم، تهران: میزان.
* تنک، آندره (1398)، مبانی و اصول مسؤولیت مدنی از دیدگاه حقوق تطبیقی، برگردان: سیدحسین صفایی سید احسان حسینی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
*حیاتی، علی‌عباس (1398)، مسؤولیت مدنی، چاپ دوم، تهران: میزان.
* حمزوی حمزه‌خانی (1400)، بررسی آرای قضایی در باب مسؤولیت مدنی کارفرما در قبال اعمال کارکنان و کارگران خود (در استان تهران، آراء سال 1380 تا 1398)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
*حسینی مراغی، میرعبدالفتاح (1418ق)، العناوین، جلد دوم، قم، مؤسسه نشر اسلامی.
*خدابخشی، عبدالله (1400)، جبران خسارت کارگران در نظام مسؤولیت مدنی، چاپ پنجم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* خویی، سیدابوالقاسم (1422ق)، مبانی تکمله المنهاج، جلد چهل و یکم، قم، مؤسسه احیاء آثار الامام الخویی (ره).
*دلاوری، محمدرضا (1396)، رویه قضایی شعب دیوان عدالت اداری در رسیدگی به برخی دعاوی مرتبط با تأمین اجتماعی، تهران: جنگل.
*رحیمی، حبیب‌اله (1397)، «تحولات مسؤولیت مدنی دولت به سبب صدور و اجرای آرای قضایی با تصویب قانون مجازات اسلامی و قانون آیین دادرسی کیفری جدید»، پژوهش حقوق عمومی، سال بیستم شماره 59.
* رستمی، مرتضی و رستمی، محمد (1401)، «اجرای آرای مراجع حل اختلاف کار در نظام قضایی ایران»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 86، شماره 119.
* صفایی، سیدحسین و رحیمی، حبیب‌اله (1402)، الزامات خارج از قرارداد، چاپ هجدهم، تهران: سمت.
* صفایی، سیدحسین و رحیمی، حبیب‌اله (1399)، مسؤولیت مدنی تطبیقی، چاپ دوم، تهران: شهردانش.
*طباطبایی، سیدعلی (1422ق)، ریاض المسائل، جلد چهاردهم، تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
*عراقی، سیدعزت‌الله و همکاران (1386)، درآمدی بر حقوق تامین اجتماعی: نقد قانون تامین اجتماعی ایران بر اساس مطالعه تطبیقی، چاپ نخست، تهران: مؤسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی.
* عراقی، سیدعزت‌اله و بادینی، حسن (1384)، «بررسی کاستی‌های قانون تامین اجتماعی بر اساس مطالعات تطبیقی»، فصل‌نامه تامین اجتماعی، دوره 7، شماره 3.
* عراقی، سیدعزت‌اله (1402)، حقوق کار، جلد دوم، چاپ نهم، تهران: سمت.
*علویان کرانی، سیدروح اله (1394)، «نگرش فقهی به مسؤولیت مدنی ناشی از فعل غیر»، گفتمان حقوق، شماره 27 و 28.
* قاسم‌زاده، سیدمرتضی (1400)، الزام‌ها و مسؤولیت مدنی بدون قرارداد، چاپ یازدهم، تهران: میزان.
*کاتوزیان، ناصر (1402)، الزامات خارج از قرارداد ( مسؤولیت مدنی)، جلد دوم، چاپ پنجم، تهران: گنج دانش.
* کاشانی، ابوبکر بن مسعود (1409ق)، بدایع الصنایع، جلد هفتم، پاکستان: مکتبیه الحبیبیه.
* کرمی، محمدباقر (1401)، مجموعه استفتاآت فقهی و نظریات حقوقی راجع به قتل، چاپ نخست، تهران: فردوسی.
*میرشکاری، عباس و صمدی، افروز (1397)، اصول اروپایی حقوق مسؤولیت مدنی، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
*مولایی، آیت و میراحمدی، فاطمه (1401)، «چالش‌های آرای هیئت‌های تشخیص مطالبات سازمان تأمین اجتماعی با تأکید بر آرای دیوان عدالت اداری»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 86، شماره 120.
* نجفی، محمدحسن (1362)، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، جلد چهارم، تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
* نعیمی، عمران و پرتو، حمیدرضا (1398)، حقوق تامین اجتماعی با تاکید بر حوزه بیمه‌ای، چاپ پنجم، تهران: سمت.
*هاشمی، سیدمحمد (1401)، حقوق کار، چاپ دوم، تهران: میزان.
* همتی، مجتبی (1396)، حقوق تامین اجتماعی، تهران: دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری.
*یزدانیان، علیرضا (1391)، «نظریه عمومی مسؤولیت مدنی متبوع ناشی از عمل تابع در حقوق فرانسه»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 77.
* یزدانیان، علیرضا (1402)، قواعد عمومی مسؤولیت مدنی (با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه)، جلدهای سوم و چهارم، چاپ سوم، تهران: میزان.
- پژوهشگاه قوه قضاییه، سامانه ملی آرای قضایی  . https://ara.jri.ac.ir/
ب. انگلیسی
* Cappelletti. Marco(2022), Jastifying Strict Liability, A Comparative Analysis in Legal Reasoning, Oxford University Press.
*Cappelletti. Marco(2023), A Pluralist View Of Vicarious Liability In Tort,University Of Oxford, 1-34.
* Deakin, Simon(2017), The Evolution of Vicarious Liability, Cambrige Privat Law Cent.
*Giliker.Paula(2010), Vicarious Liability in Tort (A Comparative perspective), Cambridge university press.
* Giliker.Paula(2017), A revolution in vicarious liability: Lister, the Catholic Child Welfare Society case and beyond, Hart Publishing.
 * Giliker. Paula (2016), ‘Vicarious Liability in the Supreme Court’ in D. Clarry (ed), The UK Supreme Court Yearbook, Volume 7.
*Gray, Anthony(2018), Vicarious Liability (Critique and Reform), first ed, Hart Publishing.
* Harpwood, Vivienne(2000), LLB Barrister, Principal of Tort Law, Fourth edition, London Sydney.
*Keating, Gregory C(2001), The Theory of Enterprise Liability and Common Law Strict Liability, University of Southern California Law School Los Angele.
*Keating, Gregory C(2022), Enterprise Liability, University of Southern California Law School Los Angele.

* Lengell, Eric(2015), Wisconsin Worker's Compensation: Course of Employment, Independent.

*Morgan, Phillip(2015), Revising Vicarious Liability- a commercial perspective, .    
*Morgan, Phillip(2013), Vicarious Liability on The Move, University of York.    
*Morgan, Phillip(2015), Vicarious liability of companies: the final frontier of     vicarious liability, Professional Negligence.    
* Markesinis.b.s&Beakin.s.f, TORT LAW, clarendon press oxford university, 1999.
* Martin Petrin & Barnali Choudhury(2018), Group Company Liability, published in Eus Org Law Rev. Vol. 20. Pp. 1-26.     
* Nolan, Donal(2020), Riening in Vicarious Liability, Industrial Law Jornal 49.
* Nicholas J. McBride and Rodrick Bagshow(2018), Tort Law, Pearson UK.
* Neyers .j .w(2004), A Theory of Vicarious Liability, university of western Ontario.
* Pollok, F and Maitland, FW(1895), The History of English LAW, Cambridge University Press.
* Salmond, S.J.W and Heuston, R.F.V and Buckley, R.A(1997). Salmond and heuston on the law of torts.     
*Tunk, andre(1983), international encyclopedia of comparative law, martinus nijhoff publisher Dordrecht. Boston. Lansacter.
* Wigmore, J(1894), Responsibility For Tortious Acts: Its History, Harvard Law Review.
*White, G. Edward(1985), Tort Law In American, an intellectual history, new York university press.
* Limpus v London General Omnibus (1862).
 * Mohamud v WM Morrison Supermakets plc [2016] UKSC 10, AC677.
* Wm Morrisons Supermarket plc v Various Claimants [2020] UKSC 12.
* Century Insurance v NI Road Transport Board [1942] AC 509.
* Bazley v. Curry, [1999] 2 S.C.R. 534.
* Bellman v Northampton Recruitment Ltd [2018] EWCA Civ 2214, [2019] 1 All ER 113.
 * Group Seven Ltd v Notable Services LLP [2019] EWCA Civ 614, [2019] PNLR 22.
* Shelbourne v Cancer Research UK [2019] EWHC 842 (QB), [2019] PIQR P16.
* Dubai Aluminium Co Ltd v Salaam [2002] UKHL 48, [2003] 2 AC 366.
دوره 89، شماره 129
بهار 1404
صفحه 1-31

  • تاریخ دریافت 25 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 21 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 08 خرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 08 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1404