مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

تقصیر فاحش در نظام کیفری ایران؛ از ارکان و معیار تا آثار و مبانی آن در تشدید واکنش کیفری

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
10.22106/jlj.2025.2044249.6088
چکیده
با تزلزل اصل عمدی بودن مسئولیّت کیفری پس از شناسایی تقصیر جزایی، غالب اندیشمندان حقوق کیفری، برای تعیین واکنش کیفری در قبال رفتارهای تقصیرمدار، واکنش خفیف تری در مقایسه با جرم عمدی را تجویز می کنند. اما گاهی بی پروایی نسبت به خطرات وسیع یک رفتار، عرفاً می تواند سرزنش اجتماعی نسبتاً شدیدی را ایجاد نماید و این امر موجب شود تا حقوق کیفری، واکنش یکسانی نسبت به رفتار تقصیری از نوع فاحش در مقایسه با رفتار عمدی داشته باشد. غالباً تجویز چنین واکنشی در قبال تقصیر فاحش، در منافات با مبانی فقهی و متون قانونی شناخته می شود. در این پژوهش با رویکردی توصیفی – تحلیلی، ضمن بررسی تقصیر فاحش در پرتو مطالعه ارکان مفهومی، معیار، آثار و مبانی آن در تشدید واکنش کیفری، مشخص می شود که قانون مجازات اسلامی مصوّب 1392 در یک اقدام نوآورانه، تقصیر فاحش را با عنایت به مبانی آن از قبیل؛ نقض عمدی استانداردهای رفتاری و تعدیل خودخواهی اجتماعی بزهکار، به عنوان یکی از عوامل تحقّق عمد در جنایات به شمار آورده و در تبصره مادّه 292 با تلفیقی از نظریّه نوعی و ذهنی، معیار سنجش مشخّصی را برای احراز آن توسّط مرجع قضایی در نظرگرفته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Gross Negligence in the Iranian Criminal System: From Components and Criteria to its Effects and Foundations in Aggravating Criminal Response.

نویسندگان English

sina khorram
Abdolali Tavajohi
Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Humanities, Shahed University, Tehran, Iran
چکیده English

Following the weakening of the principle of intentionality in criminal responsibility with the recognition of criminal negligence, most criminal law scholars advocate for a less severe response to negligent behaviors compared to intentional crimes. However, sometimes recklessness towards the widespread dangers of a behavior can create a relatively strong social blame, leading criminal law to have the same reaction to gross negligence as to intentional behavior. Often, prescribing such a reaction to gross negligence is seen as inconsistent with jurisprudential principles and legal texts. In this research, using a descriptive-analytical approach, while examining gross negligence in light of studying its conceptual pillars, criteria, effects, and foundations in the intensification of criminal reaction, it is clarified that the Islamic Penal Code of 2013, in an innovative move, considers gross negligence, with regard to its foundations such as intentional violation of behavioral standards and modification of the offender’s social selfishness, as one of the factors in the realization of intent in crimes, and in the note of Article 292, with a combination of objective and subjective theory, a specific assessment criterion is considered for its realization by the judicial authority

کلیدواژه‌ها English

Gross Negligence
Negligent Intent
Recklessness
Criminal Negligence
Criminal Intent
Gross Fault
Mens Rea

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 17 خرداد 1404

  • تاریخ دریافت 06 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 24 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 19 اردیبهشت 1404
  • تاریخ اولین انتشار 17 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 17 خرداد 1404