مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

حقوق دعاوی؛ سنتز برگفته از دیالکتیک حقوق ماهوی و حقوق دادرسی مدنی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
دکتری حقوق خصوصی دانشگاه علوم قضایی، دادرس دادگاه عمومی بخش قلعه نو تهران
10.22106/jlj.2024.2028863.5915
چکیده
دعوا، مفهو‌می‌آشنا و پرکاربرد در هر نظام حقوقی از جمله ایران به شمار می‌رود. اما، گفت‌وگوها در بارۀ آن به اندازۀ اهمیت آن نیست و آن طور که باید و شاید به آن پرداخته نشده است. بر این بنیاد، در دوگانه انگارانه حقوق ماهوی و حقوق دادرسی مدنی سه‌می‌به او اختصاص نمی‌یابد و همواره نادیده گرفته می‌شود. مرسوم است که او را موضوعی فنی و شکلی می‌پندارند. نگاهی که که نیازمندی بررسی عل‌می‌دربارۀ آن را با تردیدی جدی مواجه می‌کند و بهانه‌ای پربها برای کنار گذاشتن آن به دست اندرکاران داده است؛ پس اختلاف اصلی را در این می‌دانند که برتری با حقوق ماهوی خواهد بود یا حقوق دادرسی مدنی.
در این مقاله در پی آن هستیم که از این دیالکتیک کهن و بدون پاسخ گذر کنیم و در ساحلی به نام «حقوق دعاوی» آرام بگیریم. نهاد نوپایی که سَر آن دارد که آشتی دائ‌می‌بین این دو ایجاد کند. افزون بر این، با سخن گفتن از ویژگی‌ها و اهداف برنهاده شده تمایز بنیادین خود از آن‌ها را به منصه ظهور می‌رساند. فرایندی که این فرضیه را به اثبات می‌رساند که هم در آموزۀ حقوقی و هم رویۀ قضایی شناخت و سازماندهی دعاوی ضرورتی اساسی به شمار خواهد رفت؛ رویکردی که رهیافت آن افزون بر ایجاد و افزایش اعتماد عمو‌می‌به دستگاه قضایی کاهش هزینه‌های اقتصادی و نیز صرفه جویی در وقت کاربران دادگستری خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Synthesis law of lawsuits taken from the dialectic of substantive law and civil procedure law

نویسنده English

seyed rasoul
dr
چکیده English

Litigation is a familiar and widely used concept in every legal system, including Iran. However, the discussions about it are not as important as it is and it has not been addressed as it should and maybe. On this basis, he is not allocated a share in the dualism of substantive rights and civil procedure rights and is always ignored. It is customary to think of him as a technical and formal subject. A view that raises serious doubts about the need for a scientific study and has given those involved a valuable excuse for abandoning it. So, they consider the main difference in whether superiority will be with substantive rights or civil procedure rights. In this article, we seek to pass this old and unanswered dialectic and relax on a beach called "rights of claim". The nascent institution that aims to create permanent reconciliation between the two. In addition, by talking about the features and goals, he brings his fundamental distinction from them to the fore.

کلیدواژه‌ها English

Substantive rights
civil procedure rights
claims rights
dialectics
منابع:
انصاری، باقر،  1387، نقش قاضی در تحول نظام حقوقی، چاپ نخست،تهران، انتشارات میزان
شهابی، مهدی، 1401،  فلسفه حقوق، چاپ چهارم، تهران، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی  
میرنژاد بروجنی، سید رسول، 1398، مجموعه های حقوقی عناصر شناسی دعاوی-جلد سوم؛ دعوای تخلیه عین مستأجره به جهت تغییر شغل،  چاپ نخست،تهران، انتشارات دادگران امید،  
میرنژاد بروجنی، سید رسول، فرحزادی، علی اکبر، 1399، اصل قابل استماع بودن دعاوی در فقه اسلامی و حقوق ایران ، فصلنامه دیدگاههای حقوقی دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، دوره 25، شماره 89
میرنژاد بروجنی، سید رسول، فرحزادی، علی اکبر، 1400،اصل ترمیم دادرسی در حقوق دادرسی مدنی، مجله حقوقی دادگستری، دوره 85،شماره 115
میرنژاد بروجنی،سید رسول، فرحزادی، علی اکبر، 1400، اصل قابل استماع بودن دعاوی در فقه اسلامی و حقوق ایران، چاپ نخست،تهران، انتشارات دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری  
خدابخشی، عبدالله،  1393حقوق دعاوی؛ قواعد عمومی دعاوی ،چاپ نخست، تهران، انتشارات شرکت سهامی انتشار
خدابخشی، عبدالله، 1393 حقوق دعاوی؛ تحلیل و نقد رویه قضایی، چاپ نخست، تهران، انتشارات شرکت سهامی انتشار
خدابخشی، عبدالله، 1398، حقوق داوری ودعاوی مربوط به آن در رویه قضایی، چاپ ششم، تهران، انتشارات شرکت سهامی انتشار  
جعفری تبار، حسن، 1401، منطق حیرانی،  چاپ سوم، تهران ،انتشارات نشر نو    
جعفری تبار، حسن، 1400، دیو در شیشه(فلسفه رویه قضایی)،  چاپ دوم ،تهران، انتشارات نشر نگاه معاصر  
طیرانیان، غلامرضا،  1392، دعاوی تصرف،  چاپ جهارم ، تهران ،انتشارات گنج دانش   
هرمزی، خیرالله، 1394،شرایط قابل استماع بودن دعوی در فقه ،نشریه پژوهش حقوق خصوصی،  دوره 4 شماره 13  
محسنی، حسن، ملک تبار فیروز جائی، هادی،1400، اشباه و نظایر ایرادات آیین دادرسی در فقه امامیه، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، دوره 4 شماره 11  
جی گارث، برایان و کاپلتی، مورو، 1398،آیین دادرسی مدنی؛ جلد نخست، چاپ نخست، تهران، شرکت سهامی انتشار
داودی، حسین، 1397، ویژگی قواعد شکلی(آیین دادرسی مدنی)، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره 48 ، شماره 2
عربی:
موسوی خمینی، سید روح الله ، 1385، تحریر الوسیله ، جلد دوم، چاپ نخست، قم، انتشارات موسسه دار العلم  
نجفی، محمد حسن بن باقر(صاحب جواهر)، 1401، جواهر الکلام فی شرایع الاسلام ، جلد 40، چاپ هفتم، بیروت، دار احیاء التراث العربی
رشتی، میرزا حبیب الله، 1401، کتاب القضاء، جلد دوم، چاپ نخست، قم، انتشارات دارالقرآن کریم  
اسدی حلی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر ، 1421،تلخیص المرام فی معرفته الاحکام ، چاپ نخست، قم ، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
اسدی حلی، محمد بن حسن بن یوسف (فخر المحققین)، 1387، ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات قواعد ، چاپ نخست، قم، موسسه اسماعیلیان
خارجی:
 
1.       Alexy, Robert,1989، A Theory of Legal Argumentation, Oxford University Press
·        Dahlman,Christian, and Feteris Eveline, 2013 ،Legal Argumentation Theory: Cross Disciplinary Perspectives, Springer,  
·        Feteris Eveline T. 1999،,Fundamental of Legal Argumentation, Springer-Science + Business Media, B.V
·        Habermas, Jurgen,  1998، On the Progmatics of Commuvication, The MIT Press, Cambridge, Massachusetts
·        MacCormic, Neil, 2003، Legal Reasoning And Legal Theory, Oxford University Press
·        6. Perelman, CH.,  1999،The New Rhetoric and the Humanities, D. Reidel Publishing Company   
·        7. Perelman, CH., 1982،The Realm of Rhetoric, University of Notredamm Press
·        8. Stelmach,Jerzy, and Brozek, Bartosz, 2006، Methods of Legal Reasoning, springer
·        9. Toulmin, 2003، The Uses of Argument, Cambridge University Press
آراء قضایی به کار رفته در زیرنویس مقاله:
1-دادنامه شماره 140291920005434486: شعبه نخست دادگاه عموم بخش قلعه نو
2-14029139000980509: شعبه نخست دادگاه عمومی بخش قلعه نو
3-9109970269400405 : دادگاه تجدید نظر استان تهران
4-9709977611100253: شعبه 10 دادگاه عمومی(حقوقی) شهرستان بند عباس
5-9609971972200977: شعبه دوم دادگاه عمومی(حقوقی) شهرستان نوشهر
6-9109970224601429: دادگاه تجدید نظر استان تهران
7-140291390002660384: شعبه ششم بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان ری
8-14010930001054366: شعبه 22 دادگاه تجدید نظر استان اصفهان
9-9809970307400130: شعبه 13 دادگاه تجدید نظر استان یزد
10-980997030740044: شعبه 13 دادگاه تجدید نظر استان یزد
11-140291920006098348: شعبه نخست دادگاه عمومی بخش قلعه نو
دوره 88، شماره 128
زمستان 1403
صفحه 387-411

  • تاریخ دریافت 23 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 04 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 13 آبان 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403