مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

سیاست نفی مدارا در امور کیفری؛ عوام‌گرا یا اخلاق‌مند؟

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، گروه حقوق، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
2 استاد تمام گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی ، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه حقوق، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
4 استادیار گروه حقوق، واحد مشهد،دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
10.22106/jlj.2025.2024441.5853
چکیده
در میان نظریات ارائه شده در توجیه مجازات، نظریه استحقاق مجرم تنها نظریه‌ای است که ‌می‌توان برای آن، مبنای غریزی قائل شد. سیستم شهودی عاطفی ذهن انسان که خارج از منطق آگاهانه عمل ‌می‌کند، همواره مجازات افراد خطاکار را مطالبه ‌می‌نماید. مجازات‌های سودگرایانه، اگرچه بر مبنای گفتمان‌های اجتماعی و احترام به آزادی‌های فردی‌، جایگاه وسیعی در سیاست‌گذاری کیفری به دست آوردند، اما در دهه‌های اخیر رویکردهای نفی مدارا در نظام کیفری کشورها و طرح تئوری‌هایی مانند «هویج و چماق» که در دولت‌هایی موسوم به دولت رفاه ظهور نمود، جایگاه این سیاست‌گذاری را متزلزل کرد. دلایل روان‌شناختی، جرم‌شناختی و جامعه‌شناختی، اگر به طور قطع لزوم ناخوشایندیِ مجازات را اثبات ننمایند، لااقل آن را از یک رویکرد عوام‌گرای صرف خارج کرده و در قالب یک گفتمان علمی ‌مطرح ‌می‌نماید. نادیده‌انگاری استحقاق مجرم‌ به ویژه در مجازات‌هایی که به حال متهم مناسب‌تر است‌، منجر به تعارض میان سیاست‌گذاری کیفری و مطالبه عمو‌می ‌‌می‌شود و آرمان نهایی کاهش جرم را محقق نمی‌کند؛ لذا به کارگیری نهادهایی مانند زندان اصلاحی‌، جایگزین‌های حبس و مؤلفه‌های سقوط مجازات در متن قانون و آراء قضایی باید با مداقه فراوان و مشارکت بزه‌دیده صورت پذیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Rejection of Leniency: A Populist or Moral Approach?

نویسندگان English

Shirin Shiehzadeh 1
Hoseyn Mirmohammadsadeghi 2
Abbas Sheikholeslami 3
HamidReza Mirzajani 4
1 p.h.d student of criminal law and criminology,Department of law,Mashhad Branch,Islamic Azad University,Mashhad,Iran.
2 .Full professor , Department of criminal law & Criminology, Shahid Beheshti university , Tehran , Iran.
3 Associate Professor, Department of Law, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
4 Assistant professor,Department of law,Mashhad branch,Islamic Azad University,Mashhad,Iran.
چکیده English

When it comes to justifying punishment, the idea that a criminal deserves it is the only argument that seems to have an instinctive basis. Human intuition and emotions, operating beyond conscious reasoning, always demand a reaction to criminal behavior. This tendency to react is so strong that even after the decline of retributivism in the 1980 decade, Isolated rehabilitation discourses . However, some argue that strict responses are mainly driven by the agendas of policymakers, who frame them as the will of the people. This study uses a descriptive-analytical approach and philosophical reasoning to explore whether harsh responses to crime are simply the product of lawmakers' intentions or if they genuinely reflect public demand. The findings suggest that the desire for punishment is deeply rooted in both individual and social instincts, shaped by a form of moral upbringing. Therefore, the tendency toward retributivism and rejecting leniency is a genuine public demand that can be defended in academic discussions.

کلیدواژه‌ها English

Desert
Moral Reproduction
Decline of Punishment
Welfare State
Carrot and Stick
 فهرست منابع
الف. منابع فارسی
*قرآن کریم
*آشوری، محمد(1398)، جایگزین‌های زندان یا مجازات‌های بینابین، چاپ اول، تهران: انتشارات جهش.
*اثیمی، حمید رضا(1396)، ماهیت جرم و توجیه مجازات در فلسفه افلاطون، چاپ اول، تهران: انتشارات میزان.
*اردبیلی، محمدعلی(1401)، حقوق جزای عمومی، جلد نخست، چاپ هفتاد و یکم، تهران: انتشارات میزان.
* بولک، برنار(1402)، کیفرشناسی، ترجمه علی‌حسین نجفی ابرندآبادی، چاپ هشتم، تهران: انتشارات مجد.
*پرادل، ژان‌‌(1402)، تاریخ اندیشه‌های کیفری، ترجمه علی‌حسین نجفی ابرندآبادی، چاپ سیزدهم، تهران: انتشارات سمت.
* پرت، جان(1396)، مجازات و تمدن، ترجمه هانیه هژبرالساداتی، چاپ اول، تهران: انتشارات میزان.
*جمشیدی، زهرا؛ خواجه‌ نوری، یاسمن( 1402)،«رویکرد بشرگرایانه مبتنی بر حقوق بنیادین زندانیان»، فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، دوره 28، شماره 102.
* جوان جعفری، عبد‌الرضا؛ ساداتی، سید محمد جواد(1394)، ماهیت فلسفی و جامعه‌شناختی کیفر، چاپ اول، تهران: انتشارات میزان.
*حسینی، سسید‌حمید؛ محمودی جانکی، فیروز؛ پاکزاد، بتول(1402)، حق بر مجازات نشدن؛ چیستی و هستی، مجله حقوقی دادگستری، دوره 87، شماره 123.
* رستمی، هادی(1393)، «جرم‌انگاری و کیفرگذاری در پرتو اصول محدود کننده آزادی در نظریه لیبرال»، پژوهش نامه حقوق کیفری، سال پنجم، شماره 1.
* زارعی شریف، وحید؛ پورباقی، مریم(1403)، «واکاوی رویکردهای نظریه جرم‌شناسی پسا پست مدرنیسم» ، نشریه آموزه‌های فقه و حقوق جزاء، دوره  3، شماره 1، پیاپی 9.
*سورکی، سیدمحمد(1384)، « معنا و ماهیت سود در نظر سودگرایان»، نشریه نقد و نظر،دوره 10، شماره 1و 2
*شکری، جهانشاه؛ روایی، اکبر؛ قاسمی، مسعود(1400)، « چالش های سیاستگذاری جنایی- تقنینی عدالت ترمیمی در مواجهه با اصول قانون اساسی»، مجله مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، دوره 11، شماره 38
*شیری، زهرا‌(1400)، «جلوه های مدیریت جرم؛ از تسامح صفر تا مک دونالدیزه شدن حقوق کیفری»، فصلنامه فقه، حقوق و علوم جزاء، دوره 6، شماره 22.
*شیعه زاده، شیرین؛ میرمحمدصادقی، حسین؛ شیخ الاسلامی، عباس؛ میرزاجانی، حمیدرضا‌(1402)، «واگذاری تعیین کیفر به قانون‌گذار از منظر آموزه‌های روان شناسی»، نشریه آموزه‌های حقوق کیفری، دوره 20، شماره 25.
* صابری، علی(1393)، «قرائت‌های معاصر از سزاگرایی»، مجله‌ مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی ، دوره 1، شماره 1.
*طاهری، سمانه(1392)، سیاست کیفری سخت گیرانه، چاپ اول، تهران: انتشارات میزان.
* علی اکبری، رستم؛ دشتی نژاد، پوریا (1401)، « گفتمان سیاست تسامح صفر در نظام کیفری ایران، بستر‌ها و زمینه‌ها»، تمدن حقوقی، دوره 5، شماره 11.
* فلچر، جرج.پی(1392)، مفاهیم بنیادین حقوق کیفری، ترجمه سید مهدی سسیدزاده ثانی، چاپ سوم، مشهد: انتشارات دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
* کاشفی اسماعیل‌زاده، حسن(1384)، «جنبش‌های بازگشت به کیفر در سیاست جنایی کشورهای غربی»، الهیات و حقوق، دوره 1، شماره 15.
* کلارکسون، کریستوفر(1391)، حقوق جزای اختصاصی انگلستان و نقش حقوق جزا در جامعه، ترجمه حسین میرمحمدصادقی، تهران: انتشارات جنگل.
*مقدسی، محمدباقر؛ فرجیها، محمد(1392)،« بسترهای ظهور عوام‌گرایی کیفری»، حقوق تطبیقی، دوره 9، شماره 2.
*موسوی، سید مجید؛ هداوند، مهدی(1403)،«تحلیلی بر جنبه‌های توجیهی برتری حق بر قانون در دانش حقوق» مجله حقوقی دادگستری، دوره 88، شماره 125.
*میرمحمد صادقی، حسین(1401)، حقوق جزای عمومی 3(واکنش اجتماعی در برابر جرم)، چاپ اول، تهران: انتشارات دادگستر.
*میروحیدی، وحید؛ مزیدی شرف‌آبادی، علی(1399)، «کارایی عدالت ترمیمی و چالش های اجرایی آن در قوانین کیفری ایران»، فصلنامه علمی تخصصی مجله حقوقی دانشگاه اصفهان، دوره 7، شماره 3
* محمد غفوری، محمد‌رضا( 1395)، فلسفه مجازات در نظم فتاوای ده استاد بزرگ فلسفه و حقوق کیفری، چاپ اول، تهران: انتشارات آوا.
* وکیلی، هادی(1386)،« شهود و معرفت شهودی از نگاه کانت»، نشریه ذهن، شماره 31.
ب. منابع انگلیسی
·        Bohm,Robert M ( 2008),  The Death Penalty Today, 1st Edition, Fiorida: CRC Press.
·        Bottoms, Anthony (1995), The Philosophy and Politics of Punishment and sentencing, Oxford: Clarendon Press.
·        Brunk, Conrad G(2010), Restorative Justice and Punishment, Cambridge university press.
·        Duff, Antony &Garland, David, (1994), A reader on punishment,London : Oxford university press.
·        . Duff, Antony (2001), Punishment, communication and community, London, Oxford  university press.
·        Gustafson,Karyn(2011), Public Assistance and the Criminalization of Poverty, New York: University press.
·        Johnstone, Gerry(2011), Restorative Justice, willan, 2nd Edition.
·        Muniz,Ana(2012) Disorderly community partners and broken windows policing, Ethnography   Journal, vol 13, Issue 3, 2012
·         Kohm,Steven.A(2009),Naming,Shaming and Criminal justice, Crime, Media,Cultur Journal, Vol 5, Issue 2
·        Ritzer, George (2019),The changing nature of consumption and the intensification of McDonaldization in the digital age, Volum19,Issue1
·        Webber, Rebecca,(2009), A new kind of criminal justice, Parad press.
·        Willem van  Prooijen, Jan (2018), The Moral Punishment Instinct ( perspectives on Justice and Morality,London, Oxford university press.
·        Zehr, Howard( 1990), Little book of Restorative Justice, US Herald press.
دوره 88، شماره 128
زمستان 1403
صفحه 339-362

  • تاریخ دریافت 18 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 20 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 16 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 16 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403