مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

مطالعه‌ تطبیقی «توقیف پیشگیرانه» در حقوق کیفری ایران و انگلستان

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه فردوسی مشهد
10.22106/jlj.2024.2025834.5875
چکیده
با توجه به اصل برائت، اصولاً اقدامات محدود کننده سالب آزادی مربوط به پس از ارتکاب جرم است، اما ضرورت اتخاذ تدابیر کنشیِ قهرآمیز که از طریق مداخله نهادهای عدالت کیفری به منظور ممانعت از ارتکاب جرم صورت می‌گیرد، به یکی از رویکردهای اساسی در زمینه مقابله با بزهکاری تبدیل شده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع دست اول کتابخانه‌ای، به تبیین جایگاه «توقیفِ پیشگیرانه» به مثابه اقدامات کنشی قهرآمیز در دو نظام حقوقی ایران و انگلستان می‌پردازد. با مطالعه‌ تطبیقی این موضوع مشخص می‏شود که در نظام حقوقی انگلستان به منظور پیشگیری از ارتکاب جرم، اجازه توقیف افرادی که در صدد ارتکاب اعمال مجرمانه بوده و یا مظنون به داشتن چنین اراده‌ای هستند، به افسران پلیس داده شده است. در واقع با گسترش «سیاست جنایی امنیت‏گرا» در این نظام‌ حقوقی، اختیارات پلیس در سلب آزادی افراد گسترش یافته است. افزون بر این، به منظور منع تجاوز حداکثری به حقوق شهروندان در کنار تجویز این نوع توقیف، در نظام کیفری انگلستان استاندارهایی جهت اصولی‌تر شدن انجام این عملیات پیش‌بینی شده است. به‌عکس مواد 43 و 44 قانون آیین دادرسی کیفری ایران، نقطه‌ آغازین فعالیت‌های انتظامی ضابطان را ارتکاب جرم و اطلاع از آن دانسته و اجازه‌ «توقیف پیشگیرانه» به ایشان داده نشده است. بنا به یافته‌های پژوهش، به تأسی از نظام کیفری انگلستان می‌بایست به منظور پیشگیری از ارتکاب جرائم خاص واجد جنبه امنیتی، اختیار «توقیف پیشگیرانه» به طور ضابطه‌مند به ضابطان داده شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A comparative study of "preventive arrest" in the criminal law of Iran and England

نویسندگان English

Abdul Reza javan jafari 1
mohammad norozei 2
1 Professor of the Department of Criminal Law and Criminology, Ferdowsi University of Mashhad
2 Doctoral student of criminal law and criminology at Ferdowsi University of Mashhad
چکیده English

Despite the principle of innocence, the adoption of coercive action measures through the intervention of criminal justice institutions in order to prevent the commission of a crime has become one of the basic approaches in the field of dealing with delinquency. This research explains the position of "preventive arrest" as coercive measures in the two legal systems of Iran and England by using descriptive-analytical method and using first-hand library sources. Through a comparative study of this issue, it is clear that in the English legal system, in order to prevent crimes, police officers are allowed to detain people who are trying to commit criminal acts or are suspected of having such a will. In fact, with the expansion of the "security-oriented criminal policy" in this legal system, the powers of the police in depriving people of their freedom have expanded. also in order to prevent the maximum encroachment on the rights of citizens, in addition to the prescription of this type of detention, standards for the basic implementation of this operation have been provided in the British criminal system. On the contrary, in Iran's legal system, referring to Article 43 and 44 of the Criminal Procedure Law, "preventive arrest" is not allowed to bailiffs and the starting point of law enforcement activities is considered to be the commission of a crime and knowledge of it. According to the theoretical findings of the research, based on the British criminal system, in order to prevent the commission of security crimes, the authority of "preventive arrest" should be entrusted to the officers.

کلیدواژه‌ها English

Crime prevention
preventive detention
public order
civil rights

منابع

فارسی

§        آنسل، مارک (1391)، دفاع اجتماعی، تهران: انتشارات گنج دانش.

§        انصاری، ولی­الله (1380)، حقوق تحقیقات جنایی، تهران: انتشارات سمت.

§        اورول، جورج (1397)، 1984، ترجمه زهره زندیه. تهران: انتشارات آذرمیدخت.

§        پرادل، ژان (1392)، تاریخ اندیشه­های کیفری، ترجمه علی حسین نجفی ابرند آبادی. تهران: سمت.

§        پرویزی­فرد، آیت­اله (1391)، سلب آزادی از متهم در حقوق ایران و انگلستان، تهران: انتشارات جنگل.

§        جوان­جعفری، عبدالرضا و محمد نوروزی (1396)، «بایسته­های دستگیری متهم در نظام حقوقی انگلستان و اسناد بین المللی»، تعالی حقوق، دوره 3، شماره 21.

§        رضایی، مهدی (1400)، «بازداشت متهم بدون دستور قضایی: با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و انگلستان» پایان­نامه کارشناسی­ارشد، دانشگاه پیام­نور مرکز کرج.

§        سید موسوی، حسین (1395)، «نقد و بررسی تفسیر شارحان نهج‌البلاغه از عبارت "هَیْهَاتَ عِلْمٌ مَخْزُونٌ" خطبه 149»، فصلنامه پژوهشنامه نهج­البلاغه، دوره 4، شماره 13.

§        شاکری، ابوالحسن و مسعود قاسمی (1395)، «پاسخ به جرم مشهود در سیاست جنایی ایران با نگاهی به حقوق انگلستان»، فصلنامه پژوهشهای دانش انتظامی، دوره 18، شماره 70 .

§        شاملو، باقر و عارف خلیلی پاجی (1399)، «رویکرد ریسک مدار سیاست جنایی در برابر پول‏شویی»، پژوهشنامه حقوق کیفری، دوره 11، شماره 1.

§        صلاحی، جاوید (1386)، کیفرشناسی، تهران: نشر میزان.

§        طبری، ابوجعفر محمد بن جعفر (1389)، تاریخ الامم و الملوک (تاریخ طبری)، جلد 6، ترجمه­ی ابوالقاسم پاینده. بی­جا: انتشارات الکترونیک.

§        کاشفی اسماعیل زاده، حسن (1384)، «جنبشهای بازگشت به کیفر در سیاست جنایی کشورهای غربی: علل و جلوه‌ها»، آموزه­های حقوق کیفری، دوره 1، شماره 15.

§        نجفی­ابرندآبادی، علی­حسین و سودابه رضوانی (1394)، «سلبِ آزادی پیشگیری محور با تأکید بر ماده 150 قانون مجازات اسلامی 1392»، پژوهش حقوق کیفری، دوره 4، شماره 12.

§        نوروزی، نادر (1386)، «تفهیم اتهام در مقررات کیفری ایران»، فصلنامه پژوهش های دانش انتظامی، دوره 9، شماره 3 .

§        پرویزی­فرد، آیت­اله (1391)، «دستگیری متهم بدون دستور قضائی: مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و انگلیس»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره42، شماره2.

عربی

§        طبری، ابوجعفر محمد بن جعفر (1387 ه.ق)، تاریخ الامم و الملوک (تاریخ طبری). بیروت: دارالتراث.

§        مفید، محمدبن­محمد (1413 ه.ق)، الجمل. جلد1، قم: مکتب الإعلام الإسلامی.

§        ثقفی، ابراهیم بن محمد (1395 ه.ق)، الغارات. جلد1، تهران: انجمن آثار ملی.

انگلیسی

§  Ashworth, Andrew, Lucia Zedner and Patrick Tomlin (2013), Prevention and the Limits of the Criminal Law, Oxford: Oxford University Press.
§  Ashworth, Andrew and Lucia Zedner (2014), Preventive Justice, Oxford: Oxford University Press.
§  Feldman, David (2002), Civil liberties and Human Right in England and wales, Oxford: Oxford University press.
§  Fenwick, Helen (2017), Fenwick on Civil Liberties & Human Rights, Abingdon: Routledge.
§  Hirschel, David, William Wakefield and Scott Sasse (2008), Criminal justice in England and United States, Sudbury: Jones and barlett publishers.
§  Ormerod, David and Karl Laird (2015), Smith and Hogan's Criminal Law, Oxford: Oxford University Press.
§  Holzer, Jacob C, Andrea J. Dew and Patricia R. Recupero and Paul Gill (2022), Lone-actor Terrorism, New York: Oxford University Press.
§  Jason-Lloyd, Leonard (2013), Introduction to Policing and Police Powers, London: Routledge-Cavendish.
§  Kelly, David and Gary Slapper (2016-2017), The English Legal System, London: Routledge.
§  Kelly, David and Gary Slappe (2009-2010), The English Legal System, London: Routledge.
§  Lee, Robert G (2014), Blackstone's Statutes on Public Law and Human Rights 2014-2015, Oxford: Oxford University Press.
§  Mandelstam, Michael (2009), Safeguarding Vulnerable Adults and the law, London: Jessica Kingsley Publishers.
§  Murphy, peter and Stockdale Eric (2011), Blackstone s criminal practice 2012, Oxford: oxford university press.
§  O'Riordan, Jimmy, (2003), A2 Law for OCR, Oxford: Heinemann.
§  Sanders, Andrew, Richard Young and Mandy Burton (2010), Criminal Justice, New York: Oxford University Press.
سایتها و روزنامه­های خبری
§        خبرگذاری رویداد24، تاریخ انتشار: 17/10/1396، کد خبر: 97577، قابل دسترسی در:
§        خبرگذاری خبر آن­لاین، تاریخ انتشار: 26/4/1398، کد خبر: 1280543، قابل دسترسی در:
         khabaronline.ir/xdTmy
دوره 88، شماره 128
زمستان 1403
صفحه 227-250

  • تاریخ دریافت 14 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 24 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 30 تیر 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403