مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

تحلیل ملازمه ابطال رأی داور و مسؤولیت مدنی او در حقوق ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
2 استادیار گروه حقوق خصوصی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
10.22106/jlj.2024.2030512.5938
چکیده
مطابق ماده 501 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، رکن اصلی مسؤولیت مدنی داور عنصر تقصیر بوده و ملازمه‌ای میان اعلام بی‌اعتباری رأی داوری از سوی دادگاه و مسؤولیت مدنی وی وجود ندارد. در مقابل، تأیید رأی داور در دادگاه نیز ملازمه‌ای با عدم مسؤولیت مدنی وی نداشته و در این فرض نیز می‌توان تقصیر داور را در صدور رأی و فرایند داوری احراز کرد. دلیل این امر، مقایسه با نهاد قضاوت و عدم وجود تلازم میان نقض رأی قاضی دادگاه و مسؤولیت مدنی او، ابطال به جهتی غیر از موارد تقصیر داور، اصل نسبی بودن اثر آراء، مغایرت ملازمه میان ابطال رأی داور در دادگاه و مسؤولیت وی با مبانی و اصول مسؤولیت مدنی همچون مستقیم بودن خسارت وارده، پذیرش مصونیت داور در دیگر نظام‌های حقوقی، انتخاب داور توسط طرفین در داوری انتخابی و نهایتاً توسل به برخی قواعد فقهی همچون قاعده احسان و لاضرر است. در این مقاله ضمن بررسی شیوه‌های دخالت داور در دعوی ابطال رأی داوری جهت پرهیز از ایجاد مسؤولیت مدنی داور، از حضور داور در جریان رسیدگی به دعوای ابطال رأی داوری حمایت شده و در نتیجه با شرایط معین، امکان اعتراض ثالث داور به دادنامه ابطال رأی داور و نقض آن مورد پذیرش قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Intellectual inherence between award nullification in court and his/her civil liability in Iran law

نویسندگان English

mohammadjavad cheraghi 1
behnam ensafi azar 2
hekmat alah askari 2
1 COURT
2 University faculty
چکیده English

According to Article 501 of the Code of Civil Procedure for Public and Revolutionary Courts in Civil matters (enacted in 2000), the main element of an arbitrator’s civil liability is the element of fault and there is no necessary correlation between a court’s invalidation of an arbitral award and the arbitrator’s civil liability. Conversely, the court’s confirmation of the arbitral award does not necessarily preclude the arbitrator’s civil liability, and in such cases, the arbitrator’s fault in rendering the award and conducting the arbitration process may still be established. The reason of this order is comparing with the judicial institution and the absence of necessary correlation between the reversal of a judge’s decision and their civil liability, the principle of the relative effect of judgments,the inconsistency of the necessary correlation between the annulment of the arbitral award by the court and (the arbitrator’s) liability with the foundations and principles of civil liability, such as the directness of the damage caused, acceptness of arbitrator immunity in other legal systems, the selection of the arbitrator by the parties in ad hoc arbitration and finally, recourse to some Islamic Jurisprudential Principles such as the Rules of Ihsan (Benevolence) and La Zarar (No Harm). In this article, while examining the methods of the arbitrator’s claim involvement, the annulment of the arbitral award in order to avoid the creation of the arbitrator’s civil liability, the arbitrator’s presence in the proceedings of the annulment action has been supported and consequently, under certain conditions, the possibility of a third-party objection by the arbitrator to the judgment annulling the arbitral award and its reversal has been accepted.

کلیدواژه‌ها English

Arbitration
Annulment of Arbitral Award
Arbitrator’s Civil Liability
Fault
فهرست منابع
1.       اصغری­آقمشهدی، فخرالدین؛ قربانی­دیسفانی، جواد (زمستان 1386)، «مسئولیت مدنی قاضی در حقوق ایران»، پژوهش­نامه حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، سال دوم، شماره ص 35 الی 48.
2.       امیرمعزی، احمد (1402)، داوری بین­المللی در دعاوی بازرگانی، چاپ ششم، تهران: نشر دادگستر.
3.       بادینی، حسن (1384)، فلسفه مسئولیت مدنی، چاپ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.
4.       تقی­پور، بهرام (بهار و تابستان 1393)، «مسئولیت داور در حقوق ایران و برخی کشورها»، نشریه مطالعات حقوق تطبیقی، دوره 5، شماره 1، ص 57 الی 85.
5.       جعفری­لنگرودی، محمدجعفر (1385)، ترمینولوژی حقوق، چاپ شانزدهم، تهران: انتشارات گنج دانش.
6.       خدابخشی، عبدالله (1402)، حقوق داوری و دعاوی مربوط به آن در رویه قضایی، چاپ چهاردهم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
7.       __________؛ عابدین­زاده شهری، مریم (پاییز و زمستان 1398)، «نقش داور بعد از صدور رأی»، مجله حقوقی بین­المللی، شماره 61، ص 203 الی 226.
8.       دهقانی، حسین (1399)، حسن نیت در دادرسی مدنی، چاپ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.
9.       رضواییان، اویس (پاییز 1397)، «مسئولیت حقوقی سازمان­های داوری ناشی از استنکاف از رسیدگی به اختلافات ارجاعی»، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، سال هفتم، شماره 24، ص 37 الی 66.
10.     زراعت، عباس (1386)، محشای قانون آیین دادرسی مدنی، چاپ دوم، تهران: انتشارات ققنوس.
11.     سلیمی، محسن؛ انصافی­آذر، بهنام (تابستان 1399)، «اوصاف قرارداد با داور»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 90، ص 341 الی 358.
12.     سیدین، علی؛ کارچانی، مهدی (1400)، مسئولیت مدنی داور؛ ابزار نظارت و کنترل قضایی، چاپ اول، تهران: انتشارات قوه قضائیه.
13.     سیفی، سیدجمال (1383)، اهمیت داوری سازمانی در حل و فصل اختلافات تجاری بین­المللی، داوری­نامه ۱، انتشارات مرکز داوری اتاق بازرگانی ایران.
14.     شمس، عبدالله (1402)، آیین دادرسی مدنی، جلد سوم، چاپ سی و هشتم، تهران: انتشارات دراک.
15.     ________، (1391)، آیین دادرسی مدنی، جلد اول، چاپ بیست و هشتم، تهران: انتشارات دراک.
16.     صفایی، سیدحسین؛ رحیمی، حبیب­الله (1395)، مسئولیت مدنی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات سمت.
17.     علوی­قزوینی، سیدعلی؛ مسعودیان­زاده، سید ذبیح­الله (زمستان 1393)، «قاعده «من له الغنم و علیه الغرم»»، فصلنامه پژوهشنامه اندیشه­های حقوقی، دوره جدید، شماره 1 (پیاپی 4)، ص 75 الی 91.
18.     کاتوزیان، ناصر (1392)، الزام­های خارج از قرارداد - مسئولیت مدنی «قواعد عمومی»، جلد اول، چاپ دوازدهم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
19.     ______________، اعتبار امر قضاوت شده در دعوای مدنی، چاپ نهم، تهران: نشر میزان.
20.     ________ (1386)، اعمال حقوقی - قرارداد - ایقاع، چاپ دوازدهم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
21.     کریمی، عباس؛ پرتو، حمیدرضا (1402)، حقوق داوری داخلی، چاپ نهم، تهران: انتشارات دادگستر.
22.     مافی، همایون؛ تقی­پور، محمدحسین (زمستان 1396)، «ماهیت حقوقی نهاد داوری»، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، سال ششم، شماره 21، ص 177 الی 205.
23.     ________؛ حسینی­مقدم، سیدحسن (تابستان 1393)، «مفهوم و قلمرو مسئولیت مدنی داوران»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره شصت و ششم، ص 81 الی 112.
24.     محمدی، ابوالحسن (1402)، قواعد فقه، چاپ هجدهم، تهران: نشر میزان.
25.     یوسف­زاده، مرتضی (1398)، آیین داوری، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
26.     Belohlavek, A, The Legal Nature of International Commercial Arbitration and the Effects of Conflicts Between Legal Cultures, Law of Ukraine, No.2, (2011).
27.     Hausmaninger, Christian, «Civil liability of arbitrators-Comparative analysis and proposals for reform», Journal of International Arbitration, )decembre 1990(.
28.     Mullerat, Ramon, The liability of arbitrators: a survay of current practice, International Bar Association on Arbitration, Chicago, (2006).
29.     سامانه ملی آراء قضایی، تاریخ آخرین بازدید: 3/5/1402، قابل دسترس در سایت:
https://ara.jri.ac.ir.
دوره 88، شماره 128
زمستان 1403
صفحه 89-117

  • تاریخ دریافت 08 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 05 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 13 مرداد 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403