مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

صورت‌بندی شاخص‌ها و طراحی الگوی توسعه قضایی؛ مطالعه موردی دادگستری استان تهران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 معاون مدیرکل سازمان و طبقه بندی مشاغل
2 دانشیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی و روان‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران واحد رودهن
3 استادیار جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران واحد تهران مرکز
چکیده
این جستار با هدف بررسی و شناسایی شاخص‌ها و طراحی الگوی توسعه قضایی، به مطالعه و کاوش در رابطه با مفهوم توسعه قضایی پرداخته است. روش این مطالعه، کیفی است که در مرحله اول به صورت مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای و در مرحله دوم با استفاده از تکنیک دلفی، با بیست نفر از صاحب‌نظران و مدیران قوه قضاییه و دادگستری استان تهران، به عنوان متولیان اجرایی حوزه توسعه قضایی، که به شکل تصادفی انتخاب شده‌اند، با استفاده از ابزار مصاحبه نیمه‌ ساخت‌یافته انجام شده است. مفهوم توسعه قضایی عبارتست از؛ کارآمدی قوه قضاییه جهت رسیدگی مستقل، سریع، دقیق و تخصصی به پرونده‌های قضایی، تلاش برای پیش‌گیری از وقوع جرم، گسترش عدالت و آزادی، ثبات ساختار و تشکیلات و تامین منابع انسانی و فیزیکی، نظارت بر حسن اجراء قانون و اصلاح و به‌روز رسانی رویه‌ها، نظارت و ارتقاء عملکرد ضابطان، تلاش برای مبارزه با فساد و حل بحران مشروعیت، توسعه دادرسی الکترونیک و فناوری‌ها و گسترش مشارکت‌های مردمی و به‌ کارگیری روش‌های غیر قضایی حل و فصل دعاوی. سرانجام توسعه قضایی بر اساس منطق علمی شاخص‌سازی در هشت بعد و بیست شاخص اصلی دسته‌بندی شد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Formulating the indicators and designing the model of judicial development model (Case study: Judiciary of Tehran province)

نویسندگان English

Mehdi Hajihosseini 1
khalil mirzaeei 2
hassan mohaddesi gilvaei 3
1 Deputy General Manager
2 Assistant Professor of Sociology
3 Assistant Professor of Sociology
چکیده English

With the aim of reviewing and identifying the indicators and designing a judicial development model, the current essay studies and explores the concept of judicial development. The method of study is qualitative and is performed in two stages, fist, in the form of a documentary and library study, second, using the Delphi technique for 20 experts and managers of the judiciary and justice administration of Tehran province as the executive administrators of judicial development field, who has been selected randomly, using a semi-structured interview tool. The concept of judicial development consists of the efficiency of the judiciary for independent, fast, accurate and specialized handling of judicial cases, efforts to prevent crime, development of justice and freedom, stability of structures and organizations and provision of human and physical resources, supervision of good Law enforcement and reformation and update of procedures, supervision and improvement of the performance of law enforcement officers, efforts to fight corruption and solve the crisis of legitimacy, development of electronic proceedings and technologies, and expansion of public participation and application of non-judicial methods of dispute resolution. Finally, judicial development was categorized into eight main dimensions and 20 main indicators on the basis of the scientific logic of indexing.

کلیدواژه‌ها English

judicial development
justice administration
judiciary
Efficiency
Collaborative development
فهرست منابع و ماخذ
کتب:
-افشارنیا، طیب و مبین حجت (1389). اطاله دادرسی و توسعه ی قضائی. تهران:انتشارات خرسندی.
- امین، سید حسین (1382).  تاریخ حقوق ایران، تهران، انتشارات دایره المعارف ایران.
-پرو، روژه(1384). نهادهای قضایی فرانسه. مترجم:ابراهیمی،شهرام و تدین،عباس، قم: نشر سلسبیل.
-زاهدی، محمد جواد(1393). توسعه و نابرابری .تهران:انتشارات مازیار.
- زندیه، حسن(1387) نخستین چالشهاى نظام کهن قضایى وتجارب عصر جدید (عصر حکومت سنتى قاجار/ عصر پیش از مشروطیت)،تهران: نشریه فرهنگ، پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی.
-قلی پور ،آرین(1395).جامعه شناسی سازمان ها . تهران: نشر سمت.
-عنبری ،موسی(1395).جامعه شناسی توسعه از اقتصاد تا فرهنگ. تهران: نشر سمت.
-گلشن فومنی،محمد(1390).جامعه شناسی سازمانها و توان سازمانی. تهران:نشر دوران.
-ندروین پیترز،جان(1395). نظریه توسعه. مترجم: محمدی، انور ، تهران: نشر گل آذین.
-هاشمی شاهرودی،سید محمود(1380) منشور توسعه قضائی(مجموعه سخنرانی ها). تهران:مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.
-اولین کنفرانس عالی قضائی(1337). تهران:آرشیو مرکز مطالعات راهبردی و مدیریت تحول.
-دومین کنفرانس عالی قضائی(1351). تهران:آرشیو مرکز مطالعات راهبردی و مدیریت تحول.
-عملکرد ده ساله ی قوه قضائیه(1398). تهران: مرکز مطالعات راهبردی و مدیریت تحول قوه قضائیه.
-منابع انسانی به روایت آمار تا پایان سال 97 (1398). تهران: معاونت منابع انسانی قوه قضائیه.
-مهندس مهدی شاهسوند، مجتبی خجسته بخت،سیستم مدیریت پرونده های قضایی(1388)، تهران: روزنامه رسمی
-توسعه قضایی،آرا و افکار راهبردی(1387). تهران، مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.
- یوسفی، یحیی (1397). اخلاق حرفه ای در نظام قضایی ایران، تهران، پژوهشگاه قوه قضائیه.
- علم، محمود(1384). دادگستری استاندارد در اسناد بین المللی، تهران، نشر میزان.
- مینا، محسن و سیاهپور، محمدرضا(1402). بایسته های قانون گذاری ایرانی، تهران، نشر میزان.
مقالات:
-ذبیحی، عاطفه(1401). شاخص های اتقان آرای قضایی مستند به اسناد بین المللی؛ با تأکید بر آرای دعاوی خانواده، تهران:مجله حقوقی دادگستری، دوره هشتادوششم شماره یکصدو بیستم.

-مرادخانی، فردین(1402). کوشش ایرانیان برای تاسیس شورای دولتی در عصر مشروطیت، تهران: مجله حقوقی دادگستری، دوره 87، تیرماه 1402

-رضا قلی،علی(1391).تاریخ توسعه و توسعه نیافتگی،تهران صفحه مجازی نگارنده.
- شهری،شهرزاد،(1380).سند همکاری برنامه عمرانی توسعه ملل متحد با معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه.
-فره وشی،فاطمه(1397)،نقش فن آوری در دادرسی.تهران: مرکز مطالعات راهبردی و مدیریت تحول قوه قضائیه.
-قاسمی،آمنه و دلبری، شهربانو(1394). تطبیق و واکاوی تاثیرات دادگستری و دادرسی در ایران باستان بر دادگستری نوین،تهران:فصلنامه علمی - پژوهشی فقه و تاریخ تمدّن.
-درویش زاده، محمد(1402). کارکرد توسعه سنجی و توسعه سازی در رای قضایی، تهران، دوفصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی.
-طهماسبی، فرهاد، گرجی، علی اکبر و یاور، اسدا...(1401). نقش نهادهای قضایی درتوسعه وامنیت اقتصاد سیاسی ایران، تهران: ماهنامه علمی جامعه شناسی ایران.
-نادری، قائم، عباسی، اصغر و اسماعیلی، مهدی(1399). سیاست­های جنایی مشارکتی، تهران: فصلنامه علمی جامعه­شناسی سیاسی ایران.
منابع خارجی:
- Bakolius , Maria(2000). Legal and Judicial Development: The role of civil society in the reform process, Fordham International Law Jornal , vol 24, Issue 6.
- C. Teehankee . Julio, Fellow, Senior(2003). Background paper on Access to Justice Indicators in Asia- Pasific Region, U.N.D.P.
E. Messick , Richard (1999). Judicial Reform and Economic Development: A Surevey of the Issues. The Word Bank Reserch Observer, Vol.14, no.1.
Leczykiewicz, Dorota (2019).  Judicial Development of EU Fundamental Rights Law in the Digital Era- A fresh look at the concept of ‘General Principlles’, Oxford Legal  studies research, no.54, London, U.K.
-Rudolf V.Van Paymbroeck(2001). Comprehensive legal and judicial development (Toward an agenda for a just and equitable socity in 21’st century,The Word Bank,Washington D.C,U.S.A.
- Sen, Amartya (2000). Role of Legal and Judicial Reform in Development, Word Bank Legal Conference ,Washington D.C,U.S.A.
دوره 88، شماره 127
پاییز 1403
صفحه 323-342

  • تاریخ دریافت 30 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 13 آبان 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 آذر 1403
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1403