مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

رویه قوه مقننه ایران در تعیین مراجع ملی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 دانشیار، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
بسیاری از معاهدات بین‌المللی به‌طور صریح یا ضمنی مستلزم تعیین مرجع ملی توسط هر یک از کشورهای متعاهد جهت اجرای تمام یا بخشی از تعهدات معاهده هستند و از این رو، بررسی فرایند تعیین مراجع ملی، حائز اهمیت است. در نظام حقوقی ایران تاکنون فقط قوای مقننه و مجریه در تعیین مراجع ملی نقش داشته‌اند؛ در این نوشتار به ‌منظور شناسایی نقاط ضعف و قوت رویه قوه مقننه ایران در تعیین مراجع ملی، به بررسی این رویه به شیوه توصیفی‌ ‌تحلیلی پرداخته‌ و نتیجه گرفته‌ایم که با توجه به عدم وضع ضابطه در قانون اساسی درباره تعیین مراجع ملی، قوه مقننه بر اساس صلاحیت عام قانون‌گذاری، اختیار تعیین مراجع ملی برای تمام معاهدات و نهادهای بین‌المللی را دارد. با وجود این، قوه مقننه در بسیاری از موارد، تعیین و تغییر مراجع ملی را به قوه مجریه واگذار کرده که موجب انتقاد است به‌ویژه با توجه به این‌که بعضی از این مراجع ملی، غیراجرایی هستند. در هر صورت آگاهیِ جامع از محتوای معاهده که لازمه تعیین مرجع ملی است، در زمان تصویب معاهده برای نمایندگان مجلس حاصل می‌شود و از این رو، مناسب‌ترین ابزار برای تعیین مرجع ملی، قانون تصویب‌کننده معاهده است، اما قوه مقننه در موارد بسیار نادر از این قوانین برای تعیین مراجع ملی استفاده کرده است. در ضمن، تصویب معاهده توسط قوه مجریه که در بعضی موارد مجاز شناخته شده است و همچنین تعیین مراجع ملی در متن معاهدات که مجلس اختیار تغییر آن‌ها را ندارد، سبب محدودیت اختیار قوه مقننه برای تعیین مراجع ملی شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Procedure of the Iranian Legislature in Determining the National Authorities

نویسندگان English

Abdolmajid Soudmandi 1
Mahmoud Abbasi 2
1 Assistant Professor, Faculty of Law and Social Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Research Center for Medical Ethics and Law, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
چکیده English

Many international treaties explicitly or implicitly require the determination of national authorities by the contracting parties in order to implement all or part of the treaty obligations, and therefore, it is important to study the process of determining national authorities. In Iran, only the legislative and executive branches have played a role in determining national authorities; In this article, in order to identify the strengths and weaknesses of the Iranian legislature's procedure in determining national authorities, we have analyzed this procedure in a descriptive-analytical way. The result of the study is that due to the silence of the Constitution regarding national authorities, the legislature has, based on the general competence of legislation, the authority to determine national authorities for all international treaties and institutions. Despite this, in many cases, the legislature has left the determination/changing of national authorities to the executive branch, which is critical, especially considering that some of these national authorities are non-executive. Anyway, comprehensive knowledge of the treaty, which is required to determine a national authority, is generally obtained for parliamentarians at the time of ratification of a treaty, and therefore, the most appropriate tool for determining the national authority is the Act ratifying the treaty, but the legislature in rare cases has used these Acts to determine national authorities. Meanwhile ratification of a treaty by the executive branch, which is allowed in some cases, and determination of national authorities in the text of the treaties, have limited the power of the legislature to determine national authorities.

کلیدواژه‌ها English

National Authority
International Treaties
Act Ratifying a Treaty
Act related to the Implementation of a Treaty
Act Determining Membership Fee in International Institutions
فهرست منابع
الف. فارسی
§        ایزدی، علی (1394)، «نگاهی تطبیقی به اجرای حقوق بین‌الملل در محاکم ملی»،  مطالعات حقوق عمومی، دوره 45، شماره 3.
§        بهادری جهرمی، علی و فتاحی زفرقندی، علی (1394)، «بررسی ابهامات صلاحیت مجلس شورای اسلامی در تصویب موافقت‌نامه‌های بین‌المللی با نگاه به نظرهای شورای نگهبان»، دانش حقوق عمومی، سال چهارم، شماره 12.
§        پورهاشمی، سیدعباس و سبحانی‌نیا، مجتبی (1399)، «جایگاه معاهده در نظام حقوقی ایران با نگاهی به نحوه اجرای معاهدات زیست‌محیطی در ایران»، علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره 22، شماره 9.
§        جنیدی، لعیا و کشاورزی، غزال (1396)، «تحلیل اجرای موقت معاهده منشور انرژی در پرتو رأی یوکاس و مقایسه با نظام حقوقی ایران»، مطالعات حقوق عمومی، دوره 47، شماره 4.
§        جوزف، سارا و شولتز، جنی و کسن، ملیسا (1395)، میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی؛ دعاوی، آموزه‌ها، تفاسیر، جلد نخست، برگردان: سیدقاسم زمانی و همکاران، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی.
§        حسینی، سیدابراهیم (1392)، «محدودیت‌های مجلس شورای اسلامی در قانون‌گذاری (موضوع اصل 71 قانون اساسی)»، حکومت اسلامی، سال هفدهم، شماره 4 (پیاپی 66).
§        ذبیحی، عاطفه (1401)، «شاخص‌های اتقان آرای قضایی مستند به اسناد بین‌المللی؛ با تأکید بر آرای دعاوی خانواده»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 86، شماره 120.
§        زاهدی، مهدی و عرفان‌منش، محمدحسین (1396)، «ارزیابی پیش‌نویس سازمان جهانی مالکیت فکری برای حمایت از طب سنتی»، حقوق پزشکی، سال یازدهم، شماره 42.
§        زمانی، سیدقاسم (1385)، «موازین بین‌المللی حقوق بشر و بازداشت محکومین مالی در ایران»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 35.
§        صادقی، آزاده (1402)، «فهرست‌بندی مواد مخدر و روان‌گردان در نظام عدالت کیفری ایران و ایالات متحده آمریکا»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 87، شماره 121.
§        ضیائی بیگدلی، محمدرضا (1395)، حقوق معاهدات بین‌المللی، چاپ ششم، تهران: گنج دانش.
§        ضیائی بیگدلی، محمدرضا (1401)، حقوق بین‌الملل عمومی، چاپ هفتاد و پنجم، تهران: گنج دانش.
§        عنایت، سیدحسین (1365)، «تنظیم معاهدات بین‌المللی در حقوق کنونی ایران و مطالعه تطبیقی آن با فقه اسلامی و حقوق بین‌الملل معاصر»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 7.
§        عنایت، سیدحسین (1368)، «تنظیم معاهدات بین‌المللی در حقوق کنونی ایران و مطالعه تطبیقی آن با فقه اسلامی و حقوق بین‌المللی معاصر»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 10.
§        فتحی، محمد و کوهی اصفهانی، کاظم (1397)، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به همراه نظرات تفسیری شورای نگهبان، تهران: پژوهشکده شورای نگهبان.
§        فلسفی، هدایت‌الله (1379)، حقوق بین‌الملل معاهدات، تهران: فرهنگ نشر نو.
§        قاسمی، غلامعلی (1395)، «تدابیر بازدارنده علیه مفاسد اقتصادی در پرتو کنوانسیون مبارزه با فساد و مقررات ایران»، حقوق تطبیقی، شماره 106.
§        کدخدایی، عباسعلی و ابریشمی‌راد، محمدامین (1395)، «رویه شورای نگهبان در خصوص اصول و ضوابط حاکم بر ابتکار قانون»، دانش حقوق عمومی، سال پنجم، شماره 13.
§        موسوی، سیدفضل‌الله و مسلمی بیدهندی، فرشته (1392)، «مهاجرت غیرقانونی از طریق دریا در پرتو حقوق بین‌الملل»، فصل‌نامه حقوق، دوره 43، شماره 4.
§        مهرپور، حسین (1383)، «یونسکو و رسیدگی به نقض حقوق بشر در ایران»، راهبرد، شماره 32.
§        هاشمی، حمید (1388)، «اجرای تعهدات بین‌المللی در نظام قضایی ایران: محدودیت‌ها و ظرفیت‌ها»، مجله پژوهش‌های حقوقی، شماره 15.
§        هاشمی، محمد (1377)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد دوم (حاکمیت و نهادهای سیاسی)، چاپ سوم، تهران: دادگستر.
ب. انگلیسی
§  Blackman, D. J. (1997), "The National and International Roles of the Competent Authority", International Journal of Radioactive Materials Transport, Vol. 8, No 3-4.
§  Bomberg, Elizabeth & Peterson, John (1998), "European Union Decision Making: the Role of Sub-national Authorities", Political Studies, Vol. 46, No. 2.
§  Committee of Legal Advisers on Public International Law (2001), Expression of Consent by States to be Bound by a Treaty: Analytical Report and Country Reports, Strasbourg: Council of Europe.
§  De Somer, S. (2017), "The Powers of National Regulatory Authorities as Agents of EU Law", ERA Forum, Published Online.
§  IAEA (2004), Regulations for the Safe Transport of Radioactive Material, 1996 Edition (As Amended 2003), Vienna: International Atomic Energy Agency.
§  Marek Szydło H. (2012), "National parliaments as regulators of network industries: In search of the dividing line between regulatory powers of national parliaments and national regulatory authorities", International Journal of Constitutional Law, Vol. 10, No. 4.
§  Sloss, David L. (2020), "Domestic Application of Treaties (Second Edition)", The Oxford Guide to Treaties (2nd ed.), Santa Clara Univ. Legal Studies Research Paper, available at SSRN https://ssrn.com/abstract=3650400 (Last visited 5/12/2023).
§  Venice Commission (2014), Report on the Implementation of International Human Rights Treaties in the Domestic Law and the Role of Courts, Strasbourg: Council of Europe.
دوره 88، شماره 127
پاییز 1403
صفحه 243-270

  • تاریخ دریافت 03 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 26 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 20 خرداد 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 آذر 1403
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1403