مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

بایسته‌های حقوقی حاکم بر هیأت‌های امنای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش ‌عالی با تاکید بر آراء هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش ‌عالی به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تولید علم، دانش و پشتیبان نظری برای کنش‌های اجتماعی، حقوقی، سیاسی و اقتصادی به‌شمار می‌آیند. کیفیت اداره و ضوابط حاکم بر آن‌ها از اهم مسائل است. از این رو قانون‌گذار طی فراز و نشیب‌های متعدد مبتنی بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، کیفیت تنظیم‌گری در دانشگاه‌ها را با تصویب ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور شناسایی کرده است، لیکن دامنه‌ صلاحیت هیأت‌های امنای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش‌عالی به عنوان یکی از ارکان کلیدی در تنظیم قواعد حاکم بر دانشگاه‌ها با ابهامات و نقیصه‌هایی همراه بوده است. در این میان ابزار تفسیر قضایی و نحوه مواجهه‌ دادرس ‌اداری (دیوان عدالت اداری) با عملکرد هیأت‌های امنای دانشگاه‌ها، راه‌گشای ارزیابی، رفع ابهامات و خلاء‌های قانونی است.
این نوشتار در پاسخ به این سوال که بایسته‌های حقوقی حاکم بر هیأت امنای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش ‌عالی در چهارچوب آراء هیأت عمومی دیوان عدالت اداری چیست، با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، مستندا به آراء هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به این نتیجه رسیده است که ضمن حفظ استقلال نهاد دانشگاه و مراکز آموزش‌ عالی جهت جلوگیری از تفسیرپذیریِ محدوده صلاحیت هیأت امناء، لازم است قواعدِ کلی و چهارچوب حاکم بر مصوبات این هیأت به صورت دقیق و شفاف مقرر شود و بایسته‌های حاکم بر آن مشتمل بر رعایت اصول قانون اساسی و اسناد بالادستی، قوانین خاص، عدم صلاحیت تفویض اختیار، منع فروش اموال غیرمنقول و قوانین تغییر کاربری اراضی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The legal requirements of the boards of trustees of universities and higher education institutions in the light of the votes of the General Assembly of the Court of Administrative Justice

نویسندگان English

ALI DEHGHAN BANADAKI 1
alimohammad fallahzadeh 2
1 phd student public law
2 دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده English

Universities and higher education institutions are considered as one of the most important centers of science, knowledge and theoretical support for social, legal, political, economic, etc. actions. The quality of the administration and the regulations governing them is one of the most important issues. For this reason, the legislator has recognized the quality of regulation in universities through the many ups and downs based on the constitution by approving Article (1) of the Law on Permanent Decrees of the Development Programs of the country. But The scope of competence of the Boards of Trustees of universities and research centers as one of the key pillars in setting the rules governing universities has been accompanied by ambiguities and shortcomings.In the meantime, the judicial interpretation tool and the way of dealing with administrative proceedings (administrative justice court) with the performance of the university trustees' boards are the way to evaluate, resolve ambiguities and legal gaps.This article answer the question, "What are the legal requirements governing the board of trustees of universities and higher education institutions in the framework of the decisions of the general board of the Administrative Court of Justice?"



This research has reached this conclusion by using the descriptive-analytical method, documenting the opinions of the general assembly of the Administrative Court of Justice; while maintaining the independence of the university and higher education centers in order to prevent the limited interpretation of the authority of the boards of trustees, the general rules and framework governing the approvals of the board of trustees should be established in a precise and transparent manner. The requirements governing the approvals of the board of trustees include compliance with the "principles of the constitution and higher documents", "special laws", "incompetence of delegation", "prohibition of sale of immovable property" and "laws of land use change".

کلیدواژه‌ها English

university
boards of trustees of universities
general assembly of the Court of Administrative Justice
higher education
فهرست منابع
الف. فارسی
* اداره کل روابط عمومی مجلس شورای اسلامی (1364)، صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی، جلد نخست، چاپ نخست، تهران: اداره کل روابط عمومی مجلس شورای اسلامی.
* استوارسنگری، کوروش (1400)، «رای وحدت رویه 792 مورخ 24/4/99 هیأت عمومی دیوان عالی کشور و تاثیر آن بر صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری و دادگاههای عمومی»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 85، شماره 115.
* آقایی طوق، مسلم و لطفی، حسن (1393)، «تمیز میان تفویض اختیار قانونگذاری و اعطای صلاحیت تخییری در آرای دیوان عالی آمریکا»، حقوق اداری، دوره دوم، شماره 6 .
* بنایی اسکویی، محمد (1394)، «جایگاه و قلمرو حقوقی مصوبات هیأتهای امنای دانشگاهها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی»، پژوهش حقوق عمومی، سال هفدهم، شماره 47.
* تیلا، پروانه (1387)، «درآمدی بر جایگاه بخشنامه در نظام حقوقی ایران»، نشریه اطلاعرسانی حقوقی، سال ششم، شماره 13.
* جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1378)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد پنجم، چاپ سوم، تهران: گنج دانش.
* جمعی از پژوهشگران (1399)، مشروح مذاکرات شورای نگهبان سال 1395 بخش اول (فروردین تا شهریور)، تهران: پژوهشکده شورای نگهبان.
* ذاکرصالحی، غلامرضا (1400)، حقوق آموزش عالی مفاهیم مسائل، جلد نخست، تهران: مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی.
* ذاکرصالحی، غلامرضا (1395)، «مطالعه تطبیقی ساختار مدیریت ورهبری دانشگاهی: مطالعه موردی هیأتهای امنا»، نشریه آموزش عالی ایران، سال هشتم، شماره 31.
* شریعت، بهاءالدین (1373)، «تحلیلی بر عملکرد هیأت امناء در نظام آموزش عالی کشور»، پژوهش و برنامهریزی در آموزش عالی، سال دوم، شماره 3 و 4.
* ضرغام، نصرتاله و همکاران (1376)، «تحلیلی بر وظایف و اختیارات هیأتهای امنا و شیوههای تامین منابع مالی دانشگاهها در ایران و کشورهای منتخب»، در: مقالات اولین سمینار هیأتهای امنای دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و مراکز تحقیقاتی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
* علمالهدی، حجت و مهرپور، حسین (1396)، «تحلیل امکان استناد دیوان عدالت اداری به قانون اساسی»، راهبرد، سال بیست و ششم، شماره 83.
* غفرانی، محمدباقر (1382)، «مسائل ساختاری نظام آموزش عالی ایران و راههای برونرفت ازآن در برنامه چهارم»، مجلس و راهبرد، سال دهم، شماره 41.
* کاتوزیان، ناصر (1387)، کلیات حقوق نظریه عمومی، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* گید، ام،ای (1373)، «هیأتهای امنا»، برگردان؛ عبدالحسین نفیسی، فصلنامه پژوهشی و برنامهریزی، شماره 7 و 8.
* فراستخواه، مقصود (1397)، دانشگاه و آموزش عالی، منظرهای جهانی و مسألههای ایرانی، تهران: نی.
* فراستخواه، مقصود (1382)، مقایسه شش الگوی دانشگاهی و تحولات مفهومی آن، تهران: گروه مطالعات تطبیقی و نوآوری، مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی.
* فلاحزاده، علیمحمد و نجفی، محمد (1400)، «تاملی بر معیارها و مرجع تشخیص باغ در رویه دویان عدالت اداری»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 85، شماره 113.
* قاضی شریعتپناهی، ابوالفضل (1388)، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، تهران؛ دانشگاه تهران.
* محمودی، جواد (1397)، نظام حقوقی دانشگاههای ایران (دولتی و غیر دولتی)، تهران: میزان.
* مولابیگی، غلامرضا (1388)، صلاحیت و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، تهران: جنگل.
* هداوند، مهدی (1397)، جزوه کلاسی درس نظارت بر اعمال حکومت، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
* نجابتخواه، مرتضی و فقیه لاریجانی، فرهنگ (1399)، «بازشناسی مفهوم مقررات و نظامات اداری با تاکید بر رویه قضایی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری»، دانش حقوق عمومی، دوره 9، شماره 127.
ب. انگلیسی
* Campbell, D, (2006), “Governance Structuers: Academic Senate and Trustee Boards”, p.2- Available at: http://www.asstudent.unco.edu/students/aeextra.
* Crisan,alina/Enache, Roxana (2011), designing customer oriented courses and curricula in higher education . a possible model, procedia social and behavioral sciences, vol 11.pp 235-239.
* Henard,f. and a. mitterle(2010), governance and quality guidelines in higher education . a review of governance arrangements and quality guidelines, oecd .paris.
دوره 88، شماره 125
بهار 1403
صفحه 331-361

  • تاریخ دریافت 17 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری 18 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 09 بهمن 1401
  • تاریخ اولین انتشار 18 شهریور 1402
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1403