چالش‌های تحقیقات مقدماتی جرایم اشخاص حقوقی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی‌، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 قاضی دادگستری، دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی‌، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده

با وجود اینکه در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مسئولیت کیفری برای اشخاص حقوقی به نحو روشن پیش‌بینی شده اما از سوی قانونگذار در قانون آیین دادرسی کیفری 1392 صرفاً نُه ماده برای جریان رسیدگی به جرایم این اشخاص اختصاص داده شده است. با توجه به اینکه سال‌ها در کشور ما جز در موارد معدود و اندک، مسئولیت کیفری برای اشخاص حقوقی به رسمیت شناخته نشده بود، لذا مسئله نحوه رسیدگی به جرایم این اشخاص نیز چالش بزرگی محسوب نمی‌شد. اما با تصریح شناسایی این مسئولیت برای اشخاص حقوقی، با توجه به انتزاعی بودن اشخاص حقوقی و همچنین رویکرد شخص حقیقی داشتنِ مقررات آیین دادرسی کیفری، چالش‌های زیادی از نقطه نظر شکلی در راه انجام تحقیقات مقدماتی درباره اتهامات انتسابی به این اشخاص ایجاد خواهد شد. چالش‌هایی مانند نحوه احضار و تبیین اتهام شخص حقوقی، انحلال ارادیِ شخص حقوقی در جریان تحقیقات مقدماتی، قرارهای تأمین کیفری و استفاده یا عدم استفاده از برخی نهادهای ارفاقی مانند بایگانی کردن پرونده یا تعلیق تعقیب درباره اشخاص حقوقی از این جمله هستند. این پژوهش تلاش دارد با روش توصیفی و تحلیلی و از رهگذر مطالعه منابعِ مرتبط ضمن طرح چالش‌ها، راه حل‌هایی نیز برای برطرف نمودن آن‌ها مطرح کند. تعیین ضمانت اجرای مناسب در صورت عدم حضور نماینده‌ی شخص حقوقی و الزامی شدن قرارهای تأمین کیفری در مورد اشخاص حقوقی و همچنین پیش‌بینی ضمانت اجرا در قبال نقض این قرارها از جمله پیشنهادات در جهت رفع چالش‌ها است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Challenges in Preliminary Investigation Regarding Crimes by Legal Persons

نویسندگان [English]

  • seyyed ebrahim ghodsi 1
  • Hossein Fazeli 2
1 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
2 Judge of Justice, PhD Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
چکیده [English]

Although the Islamic Penal Code (enacted in 2013) has clearly recognized criminal liability for legal persons, only nine articles have been adopted in the Criminal Procedure Code (enacted in 2015) to investigate these crimes. Since, for many years, criminal responsibility for legal persons was not adopted in Iran’s Law (except for some few cases), it was not a big challenge to deal with these crimes. After recognition of criminal liability for legal persons in the Islamic Penal Code, many challenges will arise from a formal perspective in conducting preliminary investigations into the allegations against them; given that legal persons are abstract in meaning and considering the fact that provisions adopted in the Criminal Procedure Code are essentially natural person-oriented. Presumably, these Challenges may include how to summon and prosecute a legal person, voluntary annulment of a legal person during preliminary investigations, issuance of judicial orders, and using certain favorable institutions such as filing a lawsuit or suspension of prosecution. The present study tries to analyze challenges through analytic-descriptive method and introduce recommendations to deal with them. These recommendations may include: Specifying suitable legal sanctions when legal person’s representative ignores presence in court; making judicial orders compelling; and consideration of legal sanctions to prevent violation of these orders.

کلیدواژه‌ها [English]

  • legal persons
  • Representative
  • Prosecution
  • Preliminary Investigation
  • The interrogator