جبران خسارت بزه‌دیدۀ مدعی تجاوز جنسی پس از تبرئۀ متهم در حقوق ایران

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 قاضی دادگستری، دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی (واحد گرگان)

2 استاد گروه حقوق دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران

چکیده

 جبران خسارت ناشی از تجاوز جنسی، از حقوق اساسی بزه‌دیدگان در فرایند رسیدگی کیفری تلقی شده و دارای جلوه‌های مختلفی در قوانین می‌باشد که مهرالمثل و ارش‌البکاره از جمله مهم‌ترین جلوه‌های جبران خسارت به شمار می‌رود. بررسی رویۀ قضایی نشان می‌دهد که ادعای تجاوز جنسی از سوی زنان، به‌لحاظ سختگیری در اثبات، اغلب منجر به تبرئۀ متهمان می‌گردد. بنابراین در پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی، امکان مطالبۀ خسارت بزه‌دیدۀ مدعی تجاوز جنسی، پس از تبرئۀ متهم در قانون مجازات اسلامی و رویۀ قضایی، در رابطه با جلوه‌های مختلف جبران خسارت مورد بررسی قرار گرفته است و با آوردن نمونه‌هایی از آراء قضایی، فروض مختلفی که دادگاه‌ها در جبران خسارت ناشی از ادعای تجاوز جنسی داشته‌اند، واکاوی شده است که با بررسی قوانین و رویۀ قضایی مشخص گردید در رویۀ قضایی ایران، استحقاق بزه‌دیده به دریافت خسارت، لزوماً منوط به محکومیت متهم به تجاوز جنسی نیست؛ زیرا در موارد متعدد، دادگاه‌ها با وجود برائت متهم، زن را مستحق مهرالمثل و ارش‌البکاره دانسته‌اند و محاکم، بین رضایتی که در حد قتل مدنظر قانون‌گذار است با رضایتی که بزه‌دیده را مستحق جبران خسارت می‌داند، تمایز قائل شده‌اند. بنابراین این مقاله ضمن بیان مفهوم رضایت واقعی و ظاهری و شاخصه‌های آن از دیدگاه فقهی و حقوقی، موضوع دوگانه‌بودن این مفاهیم را اثبات می‌کند که این امر موجب می‌گردد که نه‌تنها تبرئه از اتهام تجاوز جنسی، به معنای محروم‌شدن بزه‌دیده از خسارت نباشد، بلکه در مواردی که عدم رضایت واقعی احراز شود، زن مستحق دریافت خسارت باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Possibility of compensation of the rape victim after acquittal of defendant in Iran’s Law

نویسندگان [English]

  • Mahmod Espanlou 1
  • kiomars kalantarian 2
1 Judiciary
چکیده [English]

Abstract
Compensations for rape is considered to be the fundamental rights of the victims in the criminal justice process and has variety legal manifestation, such as virginity (arsh al-bakāra) and stipulated dower (mahr al-mithl) as two most important examples. Studies on judicial procedure show that rape victims' claim (particularly in women case), due to the strict process in proving the claim, results in acquittal of defendant. Thus, in this study using descriptive-analytical method, we examine the possibility of victim's appeal for compensation after acquittal in Islamic criminal law and judicial procedure in cases that the defendant is acquitted. Also, various assumptions that courts have had in the case of compensation of rape have been examined and analyzed by presenting various courts' verdicts on this issue. By analyzing criminal law and procedure we found that in Iran's criminal justice procedure, the victim's deservationto receive compensation is not necessarily based on the conviction of the defendant, because in many cases in spite of the exculpation of defendants, courts have found the woman deserving the compensation e.g. virginity (arsh al-bakāra) and stipulated dower (mahr al-mithl). The courts have discriminated between the victim's consent on the case of a murder Hadd punishment desired by the legislator and the victim's consent that they recognize the victim deserving the compensation. This paper describes the concept of real consent and pretending to consent and their characteristics from the jurisprudential and legal point of view, and proves the duality of these concepts, that makes it clear that not only acquittal of the rape charge does not mean that the victim deserves no compensation, but also in the cases that unreal consent is confirmed, the woman is entitled to damage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • rape claim
  • Compensations
  • virginity
  • stipulated dower
  • Damage
  • real consent