چالش‌های نظام حقوقی ایران در نقض داده‌های شخصی و حریم خصوصی در فضای سایبر

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد اصفهان)، اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل عمومی، دانشکدۀ حقوق، الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد نجف‌آباد)، نجف‌آباد، ایران

چکیده

 حریم خصوصی اشخاص تحت تأثیر توسعۀ فناوری اطلاعات و کاربردهای مختلف فضای سایبر قرار گرفته است و به‌دلیل تسهیل جست‌وجو و تسریع دستیابی به داده‌ها، در صورت عدم ساماندهی صحیح فضای سایبر، حریم خصوصی و داده‌های شخصی افراد در این فضا در معرض تهدید قرار می‌گیرد. لذا این امر دولت‌ها را بر آن می‌دارد که با برپایی نظام حقوقی کارآمد، از طریق اصلاح قوانین و مقررات داخلی موجود و وضع شیوه‌های خاص، به ساماندهی وضعیت نوپدید اقدام کنند. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌تحلیلی درصدد است تا با واکاوی قوانین و مقررات به این مسئله بپردازد که نظام حقوقی ایران در بازدارندگی از نقض حریم خصوصی و داده‌های شخصی در فضای سایبر با چه مشکلاتی مواجه است. یافته‌های پژوهش حاضر حاکی از این است که سیاست‌گذاران تقنینی به صیانت از این حق شهروندان توجه داشته‌‌اند و نظام حقوقی ایران در این زمینه، شاهد دستاوردهای مثبتی بوده است؛ اما با معضلاتی هم در این زمینه روبه‌رو می‌باشد که رفع آن‌ها مستلزم وضع قوانین و مقررات پیشینی و پسینی بهینه و مؤثر و متناسب با مقتضیات فضای سایبر است. بدون تردید این امر بدون تأثیرپذیری از قواعد بین‌المللی حقوق بشر و اقتباس از هنجارها و توصیه‌های اسناد بین‌المللی امکان‌پذیر نیست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Challenges of the Iranian Legal System in Violating the Personal Data and Privacy in Cyber Space

نویسندگان [English]

  • leila ‫raisi 1
  • flore ghassemzadeh liyasi 2
1 Associate Professor, Department of Law, Faculty of Humanities, Islamic Azad University (Isfahan Branch), Isfahan, Iran
2 PhD Student in General International Law, Faculty of Law, Theology and Islamic Studies, Islamic Azad University (Najafabad Branch), Najafabad, Iran
چکیده [English]

Development of information and communications technology and new functions of the cyber space have affected the right to privacy and they could be more harm ahead, due to faster searching, more access to data, and lack of correct organization of the cyber space. Therefor governments should establish an effective legal system by reforming the laws and regulations as well as creating special methods. The current research using an analytical-descriptive method is looking for the challenges which the Iranian legal system is facing, to prevent the violation of the privacy and personal data in cyber space. The findings of the research show that although the policy makers have an attention to the rights of the citizens, and could be assessed positively, but some challenges still remain. In order to remove these challenges, the government should enact appropriate and effective laws and regulations suitable for cyber space requirements. In enacting such laws and regulations, international human rights rules and international documents and norms need to be considered.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Privacy
  • Cyberspace
  • personal data
  • human rights
  • Iran
  • آقایی طوق، مسلم (1398)، «تدوین شکلی؛ حلقه مفقوده نظام تدوین و تنقیح قوانین و مقررات کشور»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 106.
  • انصاری، باقر (1391)، حقوق حریم خصوصی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت).
  • جعفری، علی و محمدرضا رهبرپور (1396)،«مسئولیت مدنی ناشی از نقض حریم خصوصی داده‌ها در فقه امامیه و حقوق موضوعه»، فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، شماره 18.
  • جلالی فراهانی،امیرحسین (1384)، پیشگیری از جرایم رایانهای، پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، تهران: گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه امام صادق.
  • راعی، مسعود (1389)، «حریم خصوصی و امر به معروف و نهی از منکر»، نشریه حکومت اسلامی، شماره 2.
  • ساریخانی، عادل و ایمان محترم قلاتی (1398)، «تعامل ضابطان دادگستری با حریم خصوصی خودروها»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 105.
  • طهماسبی، جواد و خیراله شاهمرادی (1397)، «چالش‌ها و خلاهای موجود در رسیدگی به جرایم سایبری»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 104.
  • عبدالهی، محبوبه و مرتضی شهبازی نیا (1388)، «سیستم اطلاعاتی مطمئن در قانون تجارت الکترونیکی»، مجله پژوهشهای حقوقی، شماره 16.
  • فتحی، یونس و خیراله شاهمرادی (1396)، «گستره و قلمرو حریم خصوصی در فضای مجازی»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 99.
  • مقامی، امیر و نادیا عطاران (1398)، «موازنه افشای حریم خصوصی خانوادگی چهره‌های مشهور در رسانه‌ها و آزادی بیان در رویه نهادهای قضایی»، فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، شماره 2.
  • نوری، محمدعلی و رضا نخجوانی (1383)، حقوق حمایت دادهها، تهران: کتابخانه گنج دانش.

غیرفارسی

  • Baihua, Wen (2016), “An Assessment of the Strategic Situation in Cyberspace”, International Strategic Relations and China's National Security, vol.2.
  • Choi, Jay Pil &others (2019), “Privacy and personal data collection with information externalities”, Journal of Public Economics, vol.173.
  • De George, Richard T (2018), privacy, “Public Space and Personal Information”, The Philosophical Foundations of Law and Justice, vol.8.
  • Grech, Victor, Hugo Agius-Muscat (2018), “WASP (Write a Scientific Paper): Data protection”, a guide for health researchers,vol,124.
  • Guinchard, Audrey (2010), Human Rights in Cyberspace, Available at:

<https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1694483>

(last visited on 21/10/ 2010).

  • Hyun Jin, Chang (2018), “Self-Concepts in Cyber Censorship Awareness and Privacy Risk Perceptions: What Do Cyber Asylum-Seekers have?”, Computers in Human Behavior,volume 80.
  • Laurent, Sébastien-Yves (2015), “Liberté et sécurité dans un monde anomique de données”, Commission nationale de contrôle des interceptions (CNCIS) de rapport d’activité 2013-2014 – 22e rapport.
  • Monshipouri, Mahmood (2017), “ Human Rights in the Digital Age: Opportunities and Constraints”, Public Integrity ,Volume 19, 2017 - Issue 2: Symposium on the Social Practices of Human Rights.
  • Santanen, Eric (2019), “The Value of protecting privacy”, Business Horizons, Volume 62, Issue 1.
  • Vatis, Michael A (2010), “The Council of Europe Convention on Cybercrime”, Proceedings of a Workshop on Deterring CyberAttacks: Informing Strategies and Developing Options for U.S. Policy.
  • Wat, Eliza (2017), The Role of International Human Rights Law in the Protection of Online Privacy in the Age of Surveillance, Available at:

<https://ccdcoe.org/sites/default/files/multimedia/pdf/Art%2006%20The%20Role%20of%20International%20Human%20Rights%20Law%20in%20the%20Protection%20of%20Online%20Privacy%20in%20the%20Age%20of%20Surveillance.pdf>

REPORTS OF JUDGMENTS AND DECISIONS (2008)-V, EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS