نگرش فازی در حوزۀ سن مسئولیت کیفری

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق جزا وجرم‌شناسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

10.22106/jlj.2019.104478.2626

چکیده

با وجود پذیرش سیاست کیفری افتراقی در حوزۀ جرائم اطفال و نوجوانان نسبت به بزرگ‌سالان و پذیرش افراد زیر 18 سال به‌عنوان گروه اطفال و نوجوانان در قوانین خاص داخلی و بین‌المللی، همچنان محدودۀ سن و آغاز مسئولیت کیفری محل تردید و مناقشه بوده است. اینکه آیا در خصوص سن آغاز مسئولیت کیفری، نگرش دفعی و جهشی (به‌طور مطلق در دختر 9 سال و در پسر 15 سال تمام قمری) پذیرفته شود یا شکل‌گیری مسئولیت کیفری و آمادگی پذیرش کیفر به صورت تدریجی و مرحله‌ای باشد که در هر مرحلۀ رشدی به تدریج مراتب کیفر از خفیف تا کامل شکل گرفته شود؟ این امر از نگاه نگارنده به دلیل غلبۀ دیدگاه منطق ارسطویی در نگرش قانون‌گذار می‌باشد که بنا به فرضیۀ این مقاله، پذیرش نگاه فازی و اعمال این نگرش در بحث سن مسئولیت کیفری می‌تواند مدرج‌سازی مسئولیت کیفری و پاسخ‌دهی و مجازات مرتکبین بر اساس رده سنی آنان را شکل داده و انسجام در عملکرد قانون‌گذار و قضات را به سمت اعمال سیاست کیفری افتراقی هدایت کند. نگارنده با انجام این پژوهش در وهلۀ اول درصدد بررسی قابلیت و چگونگی اعمال نگرش فازی در سن مسئولیت کیفری است که در صورت قابل‌اعمال‌بودن این نگرش و راهگشا‌بودن آن، قصد بررسی این موضوع وجود دارد که آیا این نگرش به ایجاد سیستم حمایتی اطفال و نوجوانان و یکپارچگی دادرسی کمک می‌کند یا خیر. لذا ضمن تبیین و توضیح نگرش فازی و ضرورت‌های به‌کارگیری آن در حوزه‌های مختلف، قواعد آن درخصوص سن مسئولیت کیفری با ترسیم نمودارهای فازی و سیستم استنتاجی فازی ارائه شده است تا در نهایت ضرورت به‌کارگیری نگرش فازی و نحوۀ اعمال محاسبات فازی در ترسیم رابطۀ سن با درجۀ مسئولیت کیفری و نوع مجازات و فواید این امر نشان داده شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


فارسی

  • ابوذری، مهرنوش (1396)، کاربرد منطق فازی در حقوق کیفری ایران، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
  • اردبیلی، محمدعلی (1393)، حقوق جزای عمومی، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
  • بوجادزیف، جرج (1381)، منطق فازی و کاربرد‌های آن در مدیریت، ترجمه سیدمحمد حسینی، چاپ اول، تهران: انتشارات ایشیق.
  • جنت‌مکان، حسین (1390)، حقوق کیفری عمومی، جلد دوم، تهران: نشر جنگل.
  • سمیعی، حسن (1333)، حقوق جزا، چاپ اول، تهران: چاپخانه شرکت مطبوعات.
  • شامبیاتی، هوشنگ (1380)، بزهکاری اطفال و نوجوانان، چاپ اول، تهران: نشر ژوبین .
  • عباسی، مجتبی (1394)، بزهکاری اطفال، چاپ اول، تهران: نشر مجد.
  • طاهری، محمود (1378)، آشنایی با نظریه مجموعه‌های فازی، چاپ اول، مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.
  • فقیه، نظام الدین، علمدار یولی، فرشاد (1386)، منطق فازی در آزمون‌های چندگزینه ای، چاپ اول، شیراز: نشر رخشید.
  • قاسمی، وحید (1389)، سیستم‌های استنباط فازی و پژوهش‌های اجتماعی، چاپ اول، تهران: انتشارات جامعه شناسان.
  • کاسکو، بارت (1386)، تفکر فازی، ترجمه علی غفاری، عادل مقصود پور، علیرضا پورممتاز، جمشید قسیمی، چاپ چهارم، تهران: نشر دانشگاه خواجه نصیر طوسی.
  • معظمی، شهلا (1388)، بزهکاری کودکان و نوجوانان، چاپ دوازدهم، تهران: نشر دادگستر.
  • مهرا، نسرین (1390)، عدالت کیفری کودکان و نوجوانان، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
  • منهاج، محمدباقر (1390)، محاسبات فازی، چاپ سوم، تهران: نشر دانش نگار.
  • میرسعیدی، سیدمنصور (1383)، مسئولیت کیفری، قلمرو و ارکان، تهران: نشر میزان .
  • نبی پور، محمد (1394)، درجه بندی عنصر روانی در قتل، چاپ اول، تهران: نشر مجد.
  • نجفی ابرندابادی، علی حسین، حمید هاشم بیگی (1377)، دانشنامه جرم شناسی، چاپ دوم، تهران: گنج دانش.
  • حسین‌زاده یزدی، مهدی (1387)، «جستاری در مبانی معرفتی منطق فازی»، فصلنامه پژوهشهای فلسفی- کلامی، شماره 36
  • سوادکوهی‌فر، سام؛ کاظمی، سیدعلی (1388)، «مسئولیت کیفری تدریجی دختران»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان، سال 12، شماره 45.
  • صبوری‌پور، مهدی؛ علوی صدر، فاطمه (1394)، «سن مسئولیت کیفری کودکان و نوجوانان در ق.م.ا. 92»، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال 6، شماره اول.
  • موسوی بجنوردی، محمد (1378)، «بلوغ»، پژوهشنامه متین، بهار، شماره 2.
  • موسوی شفائی، مسعود (1392)، «راهگشایی منطق فازی در تبیین رابطه نظریه و واقعیت»، فصلنامه سیاست مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 43، شماره 4
  • وکیلی، هادی (1383)، «الهیات فازی: روایت دیدگاه عرفانی امام خمینی»، پژوهشنامه متین، شماره 22، دوره 6.

انگلیسی

  • Hendrick, Ch. (2003), Child Welfare: Historical Dimensions, Contemporary Debate, Bristol: Policy Press.
  • Smith son, Michael, Oden, Gregg E (1999), Fuzzy Set Theory and Application in Psychology, Kluwer Academic Publisher.
  • Partington, M. (2001), Introduction to the English Legal System, Oxford University Press.
  • Zetenyi, T. (1988), Fuzzy Sets in Psychology, Amsterdom, North Holland.
  • Ahmadi, Amir, Amiri, Shrzad (2010), The Legal criminological analysis of Islamic Penal Law,Academia Arena ,2014, 6 (5).
  • Bartollas, Clemens, Schmallenger, Frank (2010), Juvenile Deliquency, Pearson Publisher.
  • Delmage, Enys (2013), “The Minimum Age of Criminal Responsibility: A Medico-Legal Perspective”, Youth Justice, SAGE Journals, vol. 13, NO 2.
  • Kushwaha, Govind, Kumar, Singh Sanja (2009), “Role of the Fuzzy System in Psychology Research”, Europe`s Journal of Psychology.
  • Taal, Amie, Sherer, James (2016), “Cognitive Computing and Prpposed Approches to Conceptual Organization of Case Law Knowledge Bases: A Proposed Model for Information Preparation Indexing and Analysis”, Artificial Inteligence and Law, 24 (4).
  • Zadeh, L. (1988), “Fuzzy Sets, Fuzzy Logic and Fuzzy Systems”, Selected Papers, World Science, 8.