تحلیلی تطبیقی بر حمایت حقوقی از حق بر شهرت یا تصویر تجاری ورزشی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق تجارت بین‌الملل و حقوق مالکیت فکری و فضای مجازی دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی

2 قاضی دادگستری، دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی

10.22106/jlj.2019.78707.1893

چکیده

حق بر شهرت یا تصویر تجاری ورزشی حقی است که به‌موجب آن ورزش‌کار، اختیار بهره‌برداری انحصاری از شهرت، تصویر تجاری و هویت خود را دارد و می‌تواند به دیگران نیز مجوز بهره‌برداری از آن را اعطا کند و از سویی مانع استفادۀ غیر‌مجاز دیگران از این حق گردد. این مقاله می‌کوشد تا با روشی توصیفی و تحلیلی، با مطالعه‌ در موازین بنیادین و رهیافت‌های سایر نظام‌های حقوقی، ضمن بررسی روند شکل‌گیری و به رسمیت شناخته‌شدن این حق برای ورزش‌کاران، دلایل وجودی و توجیهی آن و راهکارهای حمایت از آن در مقابل ناقضان این نهاد حقوقی را تحلیل نماید. در برخی نظام‌ها حق بر تصویر به‌عنوان یک حق مستقل به رسمیت شناخته شده و ارزش تجاری منضم به هویت ورزش‌کاران، با وجود برخی استثنائات، به‌لحاظ حقوقی تحت حمایت است. ثبت تصاویر به‌عنوان علامت تجاری، استفاده از ظرفیت‌های دعاوی پسینگ‌آف، بهره‌گیری از نظام اسرار تجاری و دعاوی تضعیف شهرت تجاری، به مدد ورزش‌کاران آمده‌اند تا حقوق خود در این حیطه را تضمین کنند. در حقوق ایران اگرچه وجود برخی مقررات پرابهام و ناقص در کنار قواعد عام، از جمله لزوم حمایت از حقوق ناظر به شخصیت افراد و موازین کلی مسئولیت مدنی تا حدود کمی می‌توانند راهگشا باشند، نتایج این نوشتار حاکی از معضلات جدی و ناکارآمدی و نامشخص‌بودن مقررات و ادبیات حقوقی ایران درخصوص حمایت کارآمد از حقوق ورزش‌کاران نسبت به شهرت و تصاویر خود است که ضرورت بهره‌گیری از قواعد تثبیت‌شده در این زمینه برای جبران خلأهای موجود و برطرف‌ساختن کاستی‌ها را عیان می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


فارسی

  • بادینی، حسن(1391)، «بررسی تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از رقابت نامشروع تجاری»، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 42، شماره 4، زمستان.
  • بابائی، المیرا (1393)، علامت تجاری و ضمانت‌اجرای مدنی، چاپ اول، تهران: انتشارات مجد.
  • بهروش، رسول (1393)، «بازگشت ستاره‌ها به شهر»، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره خبر 822322؛ قابل دسترس در:
http://www.donya-e-eqtesad.com/news/822272/#ixzz3hY6VNy59

  • جعفرزاده، میرقاسم (1385)، «مبانی فقهی مشروعیت حقوق فکری»، مجله تخصصی الهیات و حقوق، شماره 19.
  • جعفری، فیض‌الله و مختاری مهرناز (1395)، «مطالعه تطبیقی ماهیت حقوق تصویری ستارگان در تبلیغات تجاری»، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره 7، شماره 2، پاییز و زمستان.
  • رهبری، ابراهیم و لجم اورک، حسن (1395)، «تحلیلی بر ابعاد ویژۀ لیسانس علائم تجاری در ورزش»، مجله حقوق خصوصی، دوره5، شماره 1، بهار و تابستان.
  • صفایی، سید حسین و قاسم‌زاده، سید مرتضی (1387)، حقوق مدنی، اشخاص و محجورین، چاپ چهاردهم، تهران: انتشارات سمت.
  • صمدی، اعظم، (1387)، جایگاه تجارت شخصیت‌ها در حقوق مالکیت فکری، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، رشته حقوق مالکیت فکری، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
  • حکمت نیا، محمود و خوش نویس، امرالله (1388)، «مصادیق حقوق مالکیت فکری در صنعت ورزش»، حقوق اسلامی، شماره 23، زمستان.

انگلیسی

  • Badenhausen, Kurt (2017), Ronaldo Generates $176 Million In Value for His Sponsors on Social Media, Available at:
https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2016/06/08/ronaldo-generates-176-million-in-value-for-his-sponsors-on-social-media/#561e1c372348; Last visited, 25/8/2019.

  • Baker, Robert & Esherick, Craig (2013), Fundamentals of Sport Management, Uman Kinetics, USA.
  • Blackshaw, Ian (2005), “Protecting Sports Image Right s in Europe”, Business Law International, V. 6, N. 2.
  • Bogusz, Barbara et al (2007), The Regulation of Sport in the European Union, Edward Elgar Publishing, UK.
  • Boyes, Simon (2015), “Legal protection of athletes’ image rights in the United Kingdom”, Int Sports Law J, March.
  • Brookman, Adam (2014), Trademark Law, Aspen Publishers Online, USA.
  • Czarnota, Paul (2012), “The Right of Publicity In New York And California: A Critical Analysis”, Villanova Sports & Ent. Law Journal, Vol. 19.
  • Chanavat, Nicolas et al (2017), Routledge Handbook of Football Marketing, Taylor & Francis, UK.
  • Coors, Corinna (2015), “Are Sports Image Rights Assets? A legal, Economic and Tax Perspective”, Int Sports Law J, February.
  • Davis, Jennifer (2012), Intellectual property law, Oxford University Press, UK.
  • Davis, John & Hilbert, Jessica (2013), Sports Marketing: Creating Long Term Value, Edward Elgar Publishing, USA.
  • Drinkwater, W (2014), “Personality Beyond Borders: The Case For A Federal Right OF Publicity”, Mississippi Sports Law Review, Vol. 3:1.
  • Irwin, Richard et al (2008), Sport Promotion and Sales Management, Human Kinetics, USA.
  • Kalamadi, Sharada (2012),” Intellectual Property and the Business of Sports Management”, Journal of Intellectual Property Rights, Vol 17.
  • Konsky, Sarah (2005), “Publicity Dilution: A proposal for protecting publicity rights”, Santa Clara Computer & High Tech. L.J. Vol. 21, 2005L.J. Vol. 21.
  • Levinson, Holly (1997), “IMAGE IS EVERYTHING... But Not When It Comes to A Right of Publicity Infringment”, Entertainment & Ssports Law Review, Vol. 14:83.
  • McCarthy, Thomas & Anderson, Paul (2001), “Protection of the Athlete s Identity: The Right of Publicity, Endorsements, and Domain Names”, Marquette Sports Law Review, Vol. 1.
  • Miller, Kristi & Schoepfer, L (2017), Legal Aspects of Sports, Jones & Bartlett Learning, USA.
  • Nafziger, James & Ross, Stephen (2011), Handbook on International Sports Law, Edward Elgar Publishing, UK.
  • Neumeyer, Vicki (1990), “The Right of Publicity and its Descendibility”, MIAMi ENT. & SPORTS L. REV, Vol. 7.
  • Pedersen, Paul et al (2016), Strategic Sport Communication, Human Kinetics, USA.
  • Reichard, Jeffrey M & Sneed, Sam (2009), “The Famous Marks Doctrine: A Call for American Courts to Grant Trademark Rights to Famous Foreign Marks”, Wake Forest Intellectual Property Law Journal, Volume 9, Number 1.
  • Roberts, Gary (2005), Sports Law, Aspen Publishers, USA.
  • Scott, Tim (2015), Ben Hogan: The Myths Everyone Knows, the Man No One Knew, Triumph Books, USA.
  • Sharp, Linda (2017), Sport Law: A Managerial Approach, Taylor & Francis, UK.
  • Spengler, John et al (2016), Introduction to Sport Law with Case Studies in Sport Law, Human Kinetics, USA.
  • Thornton, Patrick et al (2011), Sports Ethics for Sports Management Professionals, Jones & Bartlett Publishers, USA.
  • Wall, Anne (1996), “Sports Marketing and the Law: Protecting Proprietary Interests in Sports Entertainment Events”, Marq. Sports L. J. Vol. 7.