حمایت دولت از بزه ‎دید‎گان در زمینه تأمین هزینه دادرسی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی

2 کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم‎شناسی دانشگاه شهید بهشتی، وکیل پایه یک دادگستری

10.22106/jlj.2019.35485

چکیده

مطابق قوانین داخلی، در جریان پرونده کیفری، از ابتدای تشکیل پرونده تا مرحله‌ اجرای احکام، هزینه‌هایی بر شاکی و بزه‌دیده تحمیل می‌شود.‌ این هزینه‌ها اعم از هزینه‌ دادرسی، هزینه‌های تشکیل پرونده، هزینه‌ ارجاع به کارشناس مربوطه و غیره است. مطابق با معیار‌های دادرسی منصفانه و نظریه‌های تبیین‎کننده‌ وظیفه دولت، مانند نظریه‌ قرارداد اجتماعی، نظریه‌ رفاه و همبستگی اجتماعی و نظریه‌ ضمان قهری دولت، تحمیل این هزینه‌ها بر بزه‌دیده، ناموجه است. در این راستا حق دسترسی بدون محدودیت به نظام عدالت کیفری و دادگستری، یکی از حقوق بنیادین بزه‌دیده است که در راستای سیاست‎های بزه‌دیده‎شناسی حمایتی، باید مورد توجه جدی قرار گیرد. این حق، همچنین یکی از معیارهای دادرسی منصفانه است که در اسناد بین‎المللی حقوق بشری مورد اشاره قرار گرفته است. بنابراین، تحمیل نمودن هزینه‌های دادرسی بر بزه‌دیده که یکی از مهم‎ترین موانع دسترسی عدالت کیفری است، صحیح نیست و به هیچ‎وجه با نظریه‌های مختلف درباره‌ وظیفه‌ حاکمیتی دولت در این باب و رهیافت‌های بزه‌دیده‎شناسی حمایتی سازگار نیست.

کلیدواژه‌ها


-       آشوری، محمد؛ خدادی، ابوالقاسم، «حقوق بنیادین بزه‌دیده در فرآیند دادرسی کیفری»، آموزه‎های حقوق کیفری، شماره 2، 1390.

-       ابراهیمی، پیمان، «بزه‌دیده به منزله شاکی و حقوق او در مقررات دادرسی کیفری ایران»، مجله حقوقی دادگستری، شماره‌های 52 و 53، 1384.

-       اردبیلی، محمدعلی، حقوق جزای عمومی، جلد یک، چاپ سی‌وششم، تهران، انتشارات میزان، 1393.

-       امامی، محمد؛ استوار سنگری، کورش، حقوق اداری، چاپ سیزدهم، تهران، انتشارات میزان، 1389.

-       بابایی، محمدعلی؛ انصاری، اسماعیل، «تحلیل هزینه‌های جرم»، نامه مفید، شماره 94، زمستان 1391.

-       بای، حسین علی، «مبانی پرداخت دیه از بیت‎المال»، مجله فقه و حقوق، شماره 5، 1384.

-       حاجی ده آبادی، احمد، «از جبران خسارت بزه‌دیده تا جبران خسارت توسط دولت»، مجله فقه و حقوق، شماره 9، 1385.

-       خالقی، علی، آیین دادرسی کیفری، چاپ پانزدهم، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‎های حقوقی شهر دانش،1390.

-       رایجیان اصلی، مهرداد، بزه‌دیده‌شناسی حمایتی، چاپ دوم، انتشارات دادگستر، 1390.

-       رضایی‌زاده، محمدجواد؛ کاظمی، داوود، «بازشناسی نظریه خدمات عمومی و اصول حاکم بر آن در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، نشریه علمی- پژوهشی فقه و حقوق اسلامی، شماره 5، 1391.

-       سوادکوهی‎فر، سام، «حمایت از قربانی جرم در فرآیند دارسی کیفری»، مجله دادرسی، شماره 38، 1382.

-       شیری، عباس، «رفتار کرامت‎مدار با بزه‌دیدگان دادخواهی»، فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم، شماره 4، 1386.

-       عزیزی، علی‌رضا، «پیشینه و مبانی حمایت از بزه‌دیده و متهم در فرآیند دادرسی کیفری»، نشریه گواه، شماره 14، 1388.

-       فرجیها، محمد؛ بازیار، ابوالقاسم، «جبران دولتی خسارت‎های بزه‌دیدگان در حقوق کیفری ایران و انگلستان»، مجله حقوق تطبیقی، شماره 2، 1390.

-       کاشانی، سیدمحمود، استانداردهای جهانی دادگستری، چاپ اول، تهران، انتشارات میزان، 1383.

-       کرمی، محمدباقر، «سیاست جنایی ایران در قبال بزه‌دیده»، فصلنامه دیدگاه‎های حقوق قضایی، شماره 4، 1375.

-       گلدوست جویباری، رجب، آیین دادرسی کیفری، چاپ دوم، تهران، انتشارات جنگل، 1393.

-       مقتدر، هوشنگ، «دولت و نظم عمومی»، مجله کانون وکلا، شماره‌های 143 تا 145، 1357.

-       منصورآبادی، عباس، «حق تجدیدنظر در فرآیند دادرسی عادلانه»، مجله حقوق خصوصی، شماره 8، 1384.

-       مهرپور، حسین، «تحولات قانون‎گذاری در امر تجدیدنظر»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 11، 1373.

-       میرکمالی، سیدعلیرضا، «جایگاه بزه‌دیده در قانون آیین دادرسی کیفری آلمان»، مجله آموزه‎های حقوق کیفری، شماره 2، پاییز و زمستان 1390.

-       نوبهار، رحیم، اصل قضایی بودن مجازات‎ها، چاپ اول، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‎های حقوقی شهردانش، 1389.

-       یوسفی مراغه، مهدی، «خدمات‎رسانی به بزه‌دیدگان در مرحله تحقیقات مقدماتی»، فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم، شماره 13، 1388.

 

-       Ashworth, Andrew, “Punishment and Compensation: Victims, Offenders and the State”, Oxford Journal of Legal Studies, Vol. 6, Issue 1, Spring 1986.

-       Buck, Katharina, “State Compensation to Crime Victims and the Principle of Social Solidarity”, European Journal of Crime, Criminal Law and Criminal Justice, Vol. 13, Issue 12, 2005.

-       Lopez, Gerard, Les Droits des Victims, 2eme Ed, Coll. Etat de Droit, Dalloz, 2007.