سیاست کیفری ایران بعد از انقلاب در تعزیرات

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه شهید بهشتی

2 عضو هیأت گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه تهران

3 دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه شهید بهشتی؛ رئیس شعبه دادگاه تجدید نظراستان تهران

10.22106/jlj.2018.33935

چکیده

سیاست کیفری در معنای مقابله با ارتکاب بزه با ابزار کیفر مانند تمامی سیاست‎های دیگر دولتی دارای الگوهای خاص می‎باشد. این سیاست کیفری در سه حوزه جرم‎انگاری، مسئولیت کیفری و کیفر قابل بحث بوده و هریک از این سه حوزه الگوها و مدل‎های خاص خود را دارند. هر کشور در قانون‎گذاری خود به طور معمول یک الگوی اصلی را انتخاب کرده و به طور موردی از الگوی دیگر نیز پیروی می‎نماید. مسأله مهم یکپارچگی این الگوها در قانون می‎باشد. اینکه در تصویب قانون از چه الگویی پیروی شود، ارتباط وثیقی با شرایط وضع قانون و ایدئولوژی حاکم دارد. نوشتار حاضر با رویکرد تحلیل گفتمانی قوانین پس از انقلاب، پس از معرفی الگوهای رایج کیفری درصـدد اسـت با تحلـیل کـارکردگرایانـه و ساخـتارگـرایانه قوانیـن کیـفری، به الگوهایی که در طی چهار دهه بر قوانین کیفری ایران در زمینه تخفیف کیفر و تشدید کیفر در تکرار جرم حاکم بوده است، دست یابد و چرایی تغییر در انتخاب الگو را به ویژه در دهه چهارم انقلاب و در قانون مجازات اسلامی 1392 تحلیل نماید. نوشتار حاضر که با رویکرد تحلیلی ـ توصیفی انجام شده است در پایان نتیجه‎گیری می‎نماید الگوی سه دهه اول انقلاب در تخفیف و تشدید مجازات در تکرار جرم، به دلیل پیروی از فقه سنتی، الگوی کیفردهی غیرالزامی اختیاری بوده و لیکن در قانون مجازات اسلامی 1392 با چرخش کامل، الگوی غیرالزامی مفروض، پذیرفته شده است. این امر باعث شده است تا سیاست کیفری ایران دارای انسجام و یکپارچگی مناسبی در زمینه الگوی کیفردهی در این دو زمینه شود.

کلیدواژه‌ها


-      آقایی جنت‌مکان، حسین، حقوق کیفری عمومی، جلد دوم، چاپ سوم، تهران، انتشارات جنگل، 1392.

-      اردبیلی، محمدعلی، حقوق جزای عمومی، جلد سوم، چاپ دوم، تهران، بنیاد حقوقی میزان، 1393.

-      الهام، غلامحسین؛ برهانی، محسن، درآمدی بر حقوق جزای عمومی (واکنش در برابر جرم)، جلد دوم، چاپ دوم، تهران، بنیاد حقوقی میزان، 1393.

-      تروپه، میشل، فلسفه حقوق، ترجمه مرتضی کلانتریان، چاپ دوم، تهران، نشر آگه، 1390.

-      حسینی، سیدمحمد، سیاست جنایی در اسلام و در جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول، تهران، سمت، 1383.

-   خمینی، روح‌الله، صحیفه امام (ره) (مجموعه سخنرانی‎ها، نامه‎‎ها، پیام‎های امام خمینی (ره))، جلدهای 15 و 17، چاپ چهارم، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، 1386.

-      رالز، جان، نظریه عدالت، ترجمه سیدمحمدکمال سروریان و مرتضی بحرانی، چاپ اول،تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، 1387.

-      لازرژ، کریستین، درآمدی به سیاست جنایی، ترجمه علی‌حسین نجفی ابرند آبادی، چاپ اول، تهران، میزان، 1382.

-      مهرا، نسرین، «کیفر و چگونگی تعیین آن در فرایند کیفری انگلستان»، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 45، 1386.

-      مهرپور، حسین، «سرگذشت تعزیرات»، مندرج در: دیدگاه‎های جدید در مسائل حقوقی، چاپ دوم، تهران، مؤسسه اطلاعات، 1374.

-      نوربها، رضا، «تعدیل شدت مجازات: تعدیل کیفر»، در نگاهی به قانون مجازات اسلامی، چاپ دوم، تهران، میزان، 1383.

-      Bagaric, Mirko, Punishment and Sentencing: A Rational Approach, London, Cavendish Publishing, 2001.

-      Champion, John, Sentencing: A Reference Handbook, California, ABC-CLIO, Inc, 2007.

-      Engen, Rodney, "Assessing Determinate and Presumptive Sentencing—Making Research Relevant", Criminology & Public Policy, vol. 8 (2), 2009.

-      Frase, R. S., Just Sentencing: Principles and Procedures for a Workable System, Chicago, Oxford University Press, 2013.

-      Reitz, K. R., The Disassembly and Reassembly of US Sentencing Practices. In: Sentencing and Sanctions in Western Countries, New York, Oxford University Press, 2001.

-      Ros, Nikolas; Miller, Peter, "Political Power beyond the State: Problematic of Government", the British Journal of Sociology, vol. 43 (2), 1992.

-            Van Zyl Smit, D.; Ashworth, A., "Disproportionate Sentences as Human Rights Violations", the Modern Law Review, vol. 67 (4), 2004.