نـوآوری‎های قـانون نحـوه اجـرای محکومیت‎هـای مالی مصوب 1394 در دعوای اعسار محکوم‌ٌعلیه

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی دانشگاه تهران

2 دانش‎آموخته دکتری حقوق خصوصی دانشگاه تهران

10.22106/jlj.2018.33928

چکیده

طریق اعمال ضمانت اجرای محکومیت‎های مالی به خصوص در باب اثبات اعسار و ساختار طرح دعوی در این زمینه همواره حائز اهمیت بوده است. تاریخ قانون‎گذاری، چندین مرحله وضع قانون پیرامون نحوه اجرای محکومیت مالی و اثبات اعسار در این خصوص را نشان می‎دهد. در این مسیر، مشکلات متعدد ناشی از اجرای قوانین متعدد، آخرین اراده قانون‎گذار را در جهت رفع برخی ایرادات مطروحه سوق داد و در نهایت منجر به تصویب قانون اخیرالذکر در سال 1394 گردید. مطالعه قانون جدید و مقایسه آن با قانون سابق، نوآوری‎ها و دستاوردهای جالب توجهی را نشان می‎دهد که در کنار برخی نواقص و ابهامات موجود، گویای رفع بسیاری از نگرانی‎های مرحله اجرای حکم مدنی است. بر این اساس مقاله حاضر به بررسی تغییرات ناشی از تصویب این قانون با تأکید بر نحوه اثبات اعسار و چگونگی طرح دعوا در این زمینه می‎پردازد. در نهایت نتایج کاربردی مهمی به دست آمده که برخی از دستاوردهای آن، تشریح نوآوری‎هایی همچون ضرورت و تکلیف شناسایی اموال محکوم‎ٌعلیه، اهمیت پیوست صورت اموال به دادخواست اعسار، توسعه شمول قانون جدید، تقسیم‎بندی محکوم‌ٌعلیهم پیرامون بار اثبات اعسار، بیان شرایط تقسیط محکومٌ‌به یا تعیین مهلت مناسب و نیز تبیین برخی ایرادات مانند عدم تعیین ضمانت اجرا برای تخلف مسئولان مراجع غیردولتی از دستورات مقام قضایی در خصوص شناسایی اموال محکوم‌ٌعلیه و همچنین تحلیل برخی ابهامات از جمله اثبات جریان حکم ماده 22 قانون خاص حمایت خانواده بر مهریه به عنوان دین خاص می‎باشد.

کلیدواژه‌ها


-    آیتی، سید محمدرضا؛ زرگوش‌نسب، عبدالجبار، «نقد و بررسی دلایل و آرای فقها پیرامون زندانی کردن بدهکار معسر»، فصلنامه فقه و تاریخ تمدن، شماره 27، 1390.

-    اسدی، لیلا، «آیا بدهکار مجرم است؟!»، ندای صادق، شماره 26 و 27، 1381.

-    اسماعیل‌آبادی، علیرضا، «مطالعه تطبیقی مهلت عادله»، اندیشه‎های حقوقی، شماره 11، 1385.

-    تقی‌زاده داغیان، مجتبی، «بررسی فقهی ـ حقوقی قانون نحوه اجرای محکومیت‎های مالی»، مجله تخصصی الهیات و حقوق، شماره 20، 1385.

-    رحمتی، محمد؛ میری، ایوب؛ فرحزادی، علی‌اکبر، «نقد رویه قضایی در بررسی دعوای اعسار»، حقوق خصوصی، شماره 2، 1392.

-    رهگشا، امیرحسین، نگرشی بر قانون نحوه اجرای محکومیت‎های مالی، انتشارات مجد، 1381.

-    شریفی، علیرضا، قانون نحوه اجرای محکومیت‎های مالی در نظم کنونی، انتشارات بهنامی، 1394.

-    شهری، غلامرضا، «نحوه اجرای محکومیت‎های مالی با توجه به قوانین جدید»، دیدگاه‎های حقوقی، شماره 17 و 18، 1379.

-    کاتوزیان، ناصر، اعتبار امر قضاوت شده در دعوای مدنی، میزان، 1392.

-    ــــــــ ، اعمال حقوقی، شرکت سهامی انتشار، 1389.

-    ــــــــ ، حقوق مدنی ـ نظریه عمومی تعهدات، میزان، 1391.

-    ــــــــ ، قانون مدنی در نظم کنونی، نشر دادگستر، 1377.

-    ــــــــ ، مـقدمه عـلم حـقوق و مطـالعه در نظـام حـقوقی ایران، شـرکت سهامی انتشار، 1376.

-      محسنی، حسن، اجرای موثر رأی مدنی (مفهوم، راهکارها و موانع)، فصـلنامه حقوق، شماره 42، 1391.

-      ــــــــ ، اجرای مـوثر رأی و آیـین اجرای محـکومـیت مـالی، شــرکت ســهامی انتشار، 1394.

-      مشکینی، محمدحسین، مجازات ممتنع از اداء دین و حکم اعسار در حقوق امامیه، کانون وکلا، شماره 81، 1341.

-      مؤمنی، عابدین؛ آهوار، امین، «حبس بدهکار از منظر فقه امامیه با نگاهی به فقه شافعی»، فروغ وحدت، شماره 28)، 1391.

-      یثربی، سید علی‌محمد، «قاعده اعسار مستند عمومی رخصت‎های قانون‎گذار و قانون نحوه اجرای محکومیت‎های مالی مصوب 1377»، پژوهش‎های دینی، شماره 3، 1384.