اصل تناسب در توقیف داده و سامانه در فرایند کیفری

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 قاضی دادگستری، دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد تهران شمال)، تهران، ایران

2 استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه تهران (پردیس فارابی)، قم، ایران

3 استادیار حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد تهران شمال)، تهران، ایران

چکیده

درک اصل تناسب در توقیف داده و سامانه در گرو فهم درست ماهیت داده و سامانه است. داده به‌عنوان اطلاعات یا هر نماد قابل‌ذخیره، انتقال و پردازش از طریق سامانه‌های رایانه‌ای و سامانه، بستری برای کنش‌ها و قابلیت‌های مرتبط با داده است. پیوستگی این دو به هم، بستر رایانه‌ای و سپهر فناوری اطلاعات و ارتباطات را شکل می‌دهد که اصل تناسب باید با توجه به همین ویژگی معنا شود. اصل تناسب در توقیف داده، به معنای برقراری توازن میان چهار عنصر ضرورت توقیف، اهمیت داده و سامانه، ارتباط داده یا سامانه با جرم و ارتباط داده یا سامانه با داده‌ها و سامانه‌های دیگر است. نوشتار حاضر با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و تصمیمات قضایی، به روش توصیف و تحلیل کوشیده تا نشان دهد، تناسب در توقیف داده و سامانه، با توقیف بستر فعالیت قابل‌مقایسه است و نه توقیف مال یا سند و به این نتیجه رسیده است که تناسب در توقیف داده‌ها و سامانه‌های رایانه‌ای علاوه بر اتکا به رویکردهای مبتنی بر بایستگی‌های فضای سنتی مانند اعمال اقدامات احتیاطی برای رعایت حقوق جامعه و بزه‌دیده و اقتضائات فضای سایبر مانند درک جایگاه فضای مبادلات رایانه‌ای در فعالیت‌های امروزین، به پاسداشت حقوق متهم نیز توجه داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The principle of proportionality in seizure of data and system in the criminal procedure

نویسندگان [English]

  • Sadegh Tabrizi 1
  • Hassan Alipour 2
  • Mohammadreza Elahi Manesh 3
1 Judge of Justice, PhD Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Humanities, Islamic Azad University (North Tehran Branch), Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, University of Tehran (Farabi Campus), Qom, Iran
3 Assistant Professor of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Humanities, Islamic Azad University (North Tehran Branch), Tehran, Iran
چکیده [English]

Understanding the principle of proportionality in data and system seizures depends on a correct understanding of the nature of data and systems. Data is used as information or any symbol that can be stored, transmitted and processed through computer systems and a system for data-related actions and capabilities. The connection between the two forms the computer platform and the sphere of information and communication technology, and the principle of proportionality should be interpreted according to this feature. The principle of proportionality in data seizure means balancing the four elements of the need for seizure, the importance of the data and the system, the relationship of the data or system to the crime, and the relationship of the data or system to the data and other systems. The present article, using library resources and judicial decisions, has tried to show in a descriptive and analytical way that the appropriateness of confiscating data and systems is comparable to confiscating the platform of activity and not confiscating property or documents and has reached this conclusion. The appropriateness of confiscating data and computer systems relies In addition to relying on approaches based on the requirements of traditional space, such as the application of precautionary measures to respect the rights of society and the victim and the requirements of cyberspace Like understanding the place of computer exchange space in today's activities, she has also paid attention to protecting the rights of the accused.

کلیدواژه‌ها [English]

  • data
  • system
  • preliminary research
  • data or system seizure
  • principle of proportionality
  • فارسی

    • انصاری، باقر (1399)، «حق دسترسی به اینترنت؛ مبانی و محتوا»، مجله حقوقی دادگستری، دورۀ 84، شمارۀ 112.
    • تدین، عباس (1391)، تحصیل دلیل در آیین دادرسی کیفری، چاپ دوم، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
    • تراب زاده، حسین (1388)، «بررسی صحنه‌های جرم الکترونیکی»، کارآگاه، دوره دوم، سال دوم، شمارۀ 6.
    • جلالی فراهانی، امیرحسین (1386)، «استنادپذیری ادله الکترونیکی در امور کیفری»، فصلنامه حقوق اسلامی، دورۀ 4، شمارۀ 15.
    • جلالی فراهانی، امیرحسین (1395)، درآمدی بر آیین دادرسی کیفری جرایم سایبری، چاپ دوم، تهران: انتشارات خرسندی.
    • رئیسی دزکی، لیلا و فلور قاسم‌زاده لیاسی (1399)، «چالش‌های نظام حقوقی ایران در نقض داده‌های شخصی و حریم خصوصی در فضای سایبر»، مجله حقوقی دادگستری، دورۀ 84، شمارۀ 110.
    • زندی، محمدرضا (1393)، تحقیقات مقدماتی در جرایم سایبری، چاپ اول، تهران: انتشارات جنگل.
    • فضلی، مهدی (1389)، مسئولیت کیفری در فضای سایبر، تهران: چاپ نخست، تهران: انتشارات خرسندی.
    • گاتن، آلن (1383)، ادله الکترونیکی، ترجمه: مصیب رمضانی، شورای عالی توسعه قضایی، تهران: شورای عالی اطلاع‌رسانی.
    • نوری، محمدعلی و رضا نخجوانی (1383)، حقوق تجارت الکترونیکی، تهران: کتابخانه گنج دانش.
    • وروایی، اکبر و سیدشمس الدین میرزکی (1390)، «بررسی عوامل مؤثر بر کشف جرم کلاهبرداری رایانه‌ای پلیس آگاهی تهران سال 1386-1387»، کارآگاه، دورۀ دوم، سال چهارم.

    انگلیسی

    • Fletcher, George, Political Theory and Criminal Law, Criminal Justice Ethics, Vol. 25, 2006.
    • ICC, The Appeals Chamber, Judgment on the appeal of the Prosecutor against the “Decision on the Prosecution’s Application for a warrant of arrest against Omar Hassan Ahmad Al Bashir”, No.: ICC-02/05/01/09-73, 3 Feb 2010.
    • ICC, Appeals Chamber, Judgment on the appeal of Mr. Thomas Lubanga Dyilo against the decision of Pre-Trial Chamber I entitled "Décision sur la demande de mise en liberté proviso ire de Thomas Lubanga Dyilo, 13 Feb 2007, No.: 01/04-01/06
دوره 86، شماره 117
فروردین 1401
صفحه 131-152
  • تاریخ دریافت: 23 خرداد 1400
  • تاریخ بازنگری: 19 مرداد 1400
  • تاریخ پذیرش: 14 مرداد 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 19 مرداد 1400