مدنی‌سازی حقوق کیفری در پرتو قانون کاهش مجازات حبس تعزیری

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 قاضی دادگستری، دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

10.22106/jlj.2021.137745.3724

چکیده

قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399، اصلاحات مهمی بر پیکرۀ قوانین کیفری ایران وارد کرده است. ارزیابی این قانون می‌تواند از دو جنبۀ عملی و نظری موضوع بحث باشد. ارزیابی نخست یعنی هدفی که قانون‌گذار از ایجاد این تغییرات داشته است (کاستن از جمعیت کیفری) باید در یک فرایند نتیجه‌محور پس از گذشت مدت زمان معقولی از اجرایی شدن آن صورت گیرد؛ اما در بُعد نظری این تغییرات می‌تواند دست‌مایۀ پژوهش‌های بنیادی‌تری باشد. بررسی قانون اخیرالتصویب نشان‌دهندۀ تغییر مفاهیم مهمی در این جریان اصلاح تقنینی است که در این پژوهش آن را جریان مدنی‌سازی حقوق کیفری نامیده‌ایم. مصادیق این جریان را می‌توان بدین شرح برشمرد: یکم، افزایش تعداد جرایم قابل گذشت. دوم، تأثیر مسلم کنش شاکی بر ماهیت جرایم. سوم، تأثیر احتمالی کنش شاکی بر زوال عنصر قانونی جرم. چهارم، منوط کردن بقا یا لغو مجازات‌های تکمیلی و تبعی به گذشت شاکی و پنجم، نقش شاکی در تعیین صلاحیت و حدود اختیارات مرجع رسیدگی‌کننده. در این پژوهش، با استفاده از روش تحلیلی، تغییر نگرش قانون‌گذار کیفری مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش اثبات‌کنندۀ فرسایش مرزهای حقوق کیفری و نزدیک شدن مفهوم شاکی به خواهان و به تبع آن شکوائیه به دادخواست است که در نتیجۀ تغییر دیدگاه قانون‌گذار به جایگاه بزه‌دیده در حقوق کیفری و تأثیرپذیری جرم کیفری از ضرر مدنی رخ داده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Privatization of Criminal Law in Consideration of Law on reducing the punishment of imprisonment

نویسندگان [English]

  • Mehrangiz Roustaie 1
  • hamed rahmanian 2
1 Assistant Professor of Law, Faculty of Literature and Humanities, Malayer University, Malayer, Iran
2 Judge of Justice, PhD in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Law on reducing the punishment of Taziri imprisonment was enacted in May 12, 2020. This law has made important amendments to the body of Iranian criminal law. It could be addressed in two aspects: theoretical and practical. The second one- legislator's mean to reducing the criminal population- should be considered in a result-based process after a reasonable period of time from its implementation. In theoretical view however these reforms can be the basis of more fundamental researches.
The study of the recent enacted law shows an important change of criminal concepts that we call it Privatization of Criminal Law. Examples of this flow can be enumerated as follows: first, increasing the number of forgivable crimes. Second, The obvious effect of complainant's action on the nature of crimes. Third The possible effect of the complainant's action on the disappearing of the legal element of the crime. Fifth, complainant's role in determining the jurisdiction and limits of the authority of the reviewing authority. In this study, using the analytical method, the change in the attitude of the criminal legislator has been investigated. The findings of the study prove that the boundaries of criminal law are eroded and the concept of complainant is closer to the plaintiff and consequently the complaint to the petition, which occurred as a result of changing the legislator's position to the victim's place in criminal law.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Law on reducing the punishment of imprisonment
  • Privatization of Criminal Law
  • fundamental distinction between criminal and civil law
  • Destruction
  • forgiveness
  • civil harm
  • فارسی

    • احمدزاده، رسول و مجتبی تام (1399)، ملاحظاتی دربارۀ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، چاپ دوم، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.
    • احمدزاده، رسول و زهرا مشایخی (1398)، «تحلیل حقوقی گذشت مشروط و آثار آن»، مجلۀ حقوقی دادگستری، دوره 83، شماره 106.
    • برایت ویث، جان (1395)، «عدالت ترمیمی و تنظیم‌گری پاسخگو»، در دانشنامۀ عدالت ترمیمی، مجموعه مقاله‌های همایش بین‌المللی عدالت ترمیمی و پیشگیری از جرم، تهران: نشر میزان.
    • توجهی، عبدالعلی (1378)، «سیاست جنایی حمایت از بزه‌دیدگان»، مجلۀ مجتمع آموزش عالی قم، شماره چهارم.
    • خدابخشی، عبدالله (1392)، تمایز بنیادین حقوق مدنی و کیفری، چاپ دوم، تهران: انتشارات شهر دانش.
    • رسولی زکریا، علی (1399)، شرح قانون کاهش مجازات حبس تعزیری؛ تفسیری-انتقادی، چاپ اول، تهران: انتشارات کتاب آوا.
    • عابدی، احمدرضا (1399)، نگرشی کاربردی به قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، چاپ دوم، قم: نشر طه.
    • فرهی، بابک (1399)، یادداشت‌هایی بر قانون کاهش مجازات حبس، چاپ اول، تهران: انتشارات کولاد.
    • فلچر، جرج پی (1387)، «جایگاه بزه‌دیدگان در نظریه سزادهی»، ترجمه مهرداد رایجیان اصلی، مجلۀ حقوقی دادگستری، شماره 62-63.
    • محمودی جانکی، فیروز (1394)، «جرم‌انگاری حق‌مدار؛ با تأکید بر نظریه آلمانی مصالح حقوقی»، مجلۀ پژوهش حقوق کیفری، سال سوم، شماره نهم.
    • مصدق، محمد (1399)، شرح قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، چاپ چهارم، تهران: جنگل.
    • میل، جان استیوارت (1392)، فایده‌گرایی، ترجمه مرتضی مردیها، چاپ سوم، تهران: نشر نی. 

    انگلیسی

    • Ashworth, Andrew (1993), Victim Impact Statement and Sentencing, Criminal Law Review.
    • Bibas, Stephanos (2007) Forgiveness in Criminal Procedure, Ohio State Journal of Criminal Law, Vol 4.
    • Dubber, Markus D, criminal law between public and private law.
    • Duff, Antony Robin (2016) Legal Moralism and Public Wrongs: The Phillosophy of MichaelS.Moore.
    • Exline, Julie Juola and others (2003), Forgiveness and Justice: A Research Agenda for Social and Personality Psychology, Personality and Social Psychology Review, Vol.7, No.4.
    • Grabosky, Peter, (1987), Victims, in G. Zdenkowski et al.; eds., The Criminal Injustice Systems, vol.2., Sydney: Pluto Press.
    • Hellerstein, D. R. (1989), Victim Impact Statement: Reform or Reprisal? American Criminal Law Review,
    • Miers, D. (1992), The Responsibilities and Rights of Victims, Comparative Law Review, 55.
    • Moore, Michael, Placing Blame: AGeneral Theory of the Criminal Law, Oxford: Oxford University Press.
    • Nelson, William E. (1988), Emerging Notions of Modern Criminal Law in the Revolutionary Era: An Historical Perspective, in American Law and The Constitutional Order, Friedman & Scheiber Eds.