جنبه‌های حقوقی مهندسی معکوس

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

اصطلاح مهندسی معکوس به معنی تجزیه و تفکیک فرایند یا کالا به اجزای سازنده آن برای تشخیص نوع و اندازه ترکیبات آن می‌باشد. این دانش ممکن است برای تولید مجدد محصول به کار رفته و در نتیجه مباحثی را از نظر حقوق مالکیت فکری، حقوق اقتصادی و رقابت ایجاد نماید. مقاله حاضر، پس از پرداختن به مفهوم مهندسی معکوس و بیان معایب و مزایای آن، به اختصار جنبه‌های مختلف حقوقی این نوع از فناوری را مورد بررسی قرار می‌دهد. در این مقاله، از جمله به این موضوع مهم پرداخته می‌شود که با توجه به عدم عضویت کشورمان در نظام بین‌المللی حمایت از حقوق مالکیت فکری، مهندسی معکوس نسبت به نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای خارجی می‌تواند ابزار مهم و کم‌هزینه‌ای برای پیشرفت اقتصادی باشد. در عین حال، چون محصولات داخلی مورد حمایت قوانین و مقررات مختلف هستند، مهندسی معکوس نسبت به آنها با محدودیت‌های جدی روبرو می‌باشد. هرچند که در رویه قضایی، گاه این نوع از مهندسی نسبت به محصول با «شبیه‌سازی محصول» اشتباه شده است، اما در هر حال می‌توان قواعد حمایتی و معافیتی مرتبط را از مجموعه مقررات، رویه قضایی و عرف تجاری استنباط کرد.

کلیدواژه‌ها


-     امامی، نورالدین، حق مخترع (مطالعه تطبیقی، فصلی از مالکیت فکری)، چاپ یکم، انتشارت دانشگاه تهران، 1350.

-   انصاری، باقر، «شرایط اثر قابل حمایت در نظام مالکیت ادبی و هنری (کپی‌رایت)»، مجله تحقیقات حقوقی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، شماره 45، بهار و تابستان، 1386.

-   باقری، محمود؛ و مریم گودرزی، «مقایسه نظام حمایتی اسرار تجاری و نظام حق اختراع»، فصلنامه حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، سال سی و نهم، شماره 1 (پیاپی 9)، بهار 1388.

-   جعفرزاده، میرقاسم؛ و اصغر محمودی، «شرایط ماهوی حمایت از اختراع در نگاه رویه قضایی و اداره ثبت اختراعات»، مجله تحقیقات حقوقی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، شماره 42، پاییز و زمستان 1384.

-     زرکلام، ستار، حقوق مالکیت ادبی و هنری، چاپ نخست، انتشارات سمت، تهران، 1387.

-      Behrens, Brian C. & Reuven Levary, , “Legal Aspects  ـ Software Reverse Engineering and Copyright: Past, Present and Future”, John Marshall Law Review, Vol. 31 (1), 1997-98.

-      Byrne, Edward. J, “A Conceptual Foundation for Software Re-Engineering”, ICSM Conference, November 1992.

-      Finkel, Evan, “Copyright Protection for Computer Software in the Nineties”, Santa Clara Computer & High Technology Law Journal, Vol. 7, 1991.

-      Ignatin, Gary R, “Let the hackers hack: Allowing the Reverse Engineering of Copyrighted Computer Programs to Achieve Compatibility”, University of Pennsylvania Law Review, Vol. 140, 1999. 

-      Lande, Robert H. & Sturgis Sobin, , “Reverse Engineering of Computer Software and U.S. Antitrust Law”, Harvard Journal of Law & Technology, Vol. 9, 1996.

-      Lederman, Eli, “Criminal Liability for Breach of Commercial Confidential Information  ـ Scope and Trend”, Emory Law Journal, Vol. 38, 1989.

-      Mahajan, Anthony J, “Intellectual Property, Contracts, and Reverse Engineering After ProCD: A Proposed Compromise for Computer Software”, Fordham Law Review, Vol. 67, 1999.

-      McGowan, David, Free Contracting, Fair Competition, and Article 2B: Some Reflections on Federal Competition Policy, Information Transactions, and “Aggressive Neutrality,” Berkeley Technology Law Journal, Vol. 13, 1998.

-      Moohr, Geraldine, “Federal Criminal Fraud and the Development of Intangible Property Rights in Information”, University of Illinois Law Review, 2000.

-      Ruhl, Christopher A., “Corporate and Economic Espionage: A Model Penal Approach For Legal Deterrence to Theft of Corporate Trade Secrets and Proprietary Business Information”, Valparaiso University Law Review, Vol. 33, 1999.

-      Simon, David R & Frank Hagan, White-Collar Deviance, Allyn & Bacon, Boston 1999.

Uhrich, Craig L., “The Economic Espionage Act--Reverse Engineering and the Intellectual Property Public Policy”, Michigan Telecommunications & Technology Law Review, Vol. 7, 2001