مسئولیت‌ مدنی اشخاص مراقب نسبت به اعمال افراد تحت مراقبت و لزوم توسعه آن با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان

چکیده

در مواردی شخصی به دلیل وضعیت جسمانی یا دماغی خود نیازمند است تا شخص دیگری از وی مراقبت و مواظبت به عمل آورد. به همین دلیل، قانون در نظام‌های حقوقی به برخی از افراد، این اقتدار را بخشیده تا به دلیل وضعیت جسمانی یا دماغی شخصی بر وی نظارت و کنترل داشته و از او مراقبت نمایند. در این موارد اگر شخص تحت مراقبت، خسارتی به خود یا دیگری وارد نماید، قاعدتاً شخص مراقب باید مسئول جبران خسارت باشد. در حقوق فرانسه، ماده 1384 ق.م.ف به مسئولیت والدین اشاره دارد. در حقوق ایران نیز ماده 7 ق.م.م به مسئولیت سرپرست مجنون و صغیر اشاره نموده است. می‌توان تصور نمود گاه افراد دیگری نیز، درعین‌حال که محجور نیستند، نیاز به مراقبت داشته باشند مانند افراد نابینا یا معلول و بیمار. در این موارد نیز شخص مراقب ایشان، اعم از حقیقی یا حقوقی باید مسئولیت اعمال آن‌ها را بر عهده داشته باشد. در برخی از نظام‌های حقوقی نیز به این امر اشاره شده ولی فعلاً در حقوق ایران با توجه به قواعد موجود، امکان جبران چنین خساراتی نیست. حال می‌توان این سؤالات را مطرح نمود که آیا در حقوق ایران، مسئولیت سرپرست، محدود به این است که فاعل فعل زیان‌بار، صغیر و مجنون باشد یا با تکیه بر قواعد کلی می‌توان چنین نظر داد که در هر موردی که شخصی نیازمند مراقبت است، شخصی که مراقبت از وی را بر عهده دارد، مسئول عمل وی است؟ آیا ماده 7 ق.م.م استثنائی است یا می‌توان دامنه این مسئولیت را به اشخاصی که مجنون یا صغیر نبوده، اما نیازمند مراقبت هستند نیز گسترش داد؟ به‌عنوان مثال آیا یک مؤسسة سرای سالمندان، مسئول عمل سالمندان نیست؟ زیرا گرچه ایشان مجنون یا صغیر نیستند، اما عرفاً نیازمند مراقبت هستند. به نظر می‌رسد در حقوق ایران می‌توان قاعده مسئولیت مراقب نسبت به اعمال افراد تحت مراقبت را طرح نمود که در این مقاله به شیوه تطبیقی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


- انصاری، شیخ مرتضی؛ المکاسب، مطبعه اطلاعات، چاپ دوم، 1375.

- بادینی، حسن؛ فلسفه مسئولیت مدنی، شرکت سهامی انتشار، 1384.

- جبعی العاملی، زین الدین؛ الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، جلد 2، مرکز النشر مکتب الاعلامی الاسلامی، چاپ هفتم، 1372.

- خدابخشی، عبدالله؛ جبران خسارت کارگران در نظام مسئولیت مدنی، شرکت سهامی انتشار، 1389.

- خزرجی، عروبه جبار؛ حقوق الطفل بین النظریه و التطبیق،دارالثقافه للنشر و التوزیع، عمان، 2009.

- ژوردن، پاتریس؛ تحلیل رویه قضایی در زمینه مسئولیت مدنی، ترجمه و تحقیق: مجید ادیب، میزان، 1386.

- سنهوری، عبدالرزاق احمد؛ الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید، جلد 1، منشورات الحلبی الحقوقیه، چاپ سوم، 1998.

- صفایی، سیدحسین؛ رحیمی، حبیب‌الله؛ مسئولیت مدنی( الزامات خارج از قرارداد)، سمت، 1389.

- غمامی، مجید؛ مسئولیت مدنی دولت نسبت به اعمال کارکنان خود، دادگستر، 1376.

- فرج توفیق‌حسن؛ جمال، مصطفی؛ مصادر و احکام الالتزام، منشورات الحلبی الحقوقیه، 2009.

- کاتوزیان، ناصر؛ حقوق مدنی، خانواده، جلد2، شرکت انتشار، چاپ سوم، 1372.

- __________؛ الزام‌های خارج از قرارداد، جلد1، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ هشتم، 1386.

- محقق داماد، سیدمصطفی؛ قواعد فقه، جلد1، نشر اندیشه‌های نو در علوم اسلامی،1370.

- موسوی خمینی، سیدروح الله؛ تحریرالوسیله، جلد 4، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوازدهم، 1373.

- نوری، شیخ فضل‌الله؛ قاعده ضمان‌الید، مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین بقم المشرفه، 1414.

- هدفیلد، ژ،آ؛ روان‌شناسی و اخلاق، ترجمه: علی پریور، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم، 1374 .

 

- Benabant, Alain; Droit Civil, Les Obligations Librairie général de droit et de jurisprudence, Montchrestien, 2005.

- Capitant, Henrie; "L'évolution de Droit de la Famille Depuis de Code Civil", dans: Le Droit civil français,Librairie de Recueil Sirey,1936.

- Chalus, Delphine; "La Responsabilité de l'Etat du Fait des Mineurs Délinquants", AJDA, 2008.

- Demante, A,M; Colmet de Santerre,E, Cours Analytiaue de Code Napoléon, T,5, Henri Plon Imprimeur- Éditeur, 1865.

- Dorsner-Dolivet, Annick; "Du Nouveau dans la Responsabilité des Parents du Fait de Leurs Enfants", Revue de Droit Sanitaire et Social, 1997.

- Fabre-Magan, Muriel; Les Obligations, Presses Universitaires de France, 2004.

- Flour, Jaques, et al; Droit Civil, Les Obligations, Le fait juridique, 13e éd, Sirey, 2008.

- Garé, Thierry; "Les Grands-Parents dans le Droit de la Famille : Réflexions Autour d'un Thème d'Actualité", AJ Famille, 2002 .

- Huc, Théophile; Commentaire Théorique et Pratique de Code Civil, T, 8, Librairie Cotillon, 1895.

- Jourdain, Patrice; "Droit À Réparation, Responsabilité Fondée sur la Faute , Applications de la Notion de Faute : Imprudences et Négligences ; Fautes Commises à l'Occasion d'un Contrat", Responsabilité Civile et Assurances, 2008.

- Jourdain, Patrice; "La Responsabilité des Père et Mère : Une Responsabilité Principale et Directe, Indépendante de Celle du Mineur", Recueil Dalloz, 2003 .

- Jourdain, Patrice; Les Principes de la Responsabilité Civile,7e éd, Dalloz, 2007.

- Lévy, Jean- Philippe, et André Castaldo; Histoire du Droit Civil, Dalloz, 2002.

- Maistre du chambon, Patrick, et Philippe Conte; La Responsabilité Civile Délictuelle, 3e éd, Presses Universitaires de Grenoble, 2000.

- Maistre du Chambon, Patrick; "Régime De La Réparation, Action en Réparation, Parties à l'Instance", Responsabilité Civile et Assurances, 1998.

- Malaurie, Philippe, et al; Droit Civil, Les Obligations, Editions juridiques associées, Défrenois, 2004.

- Malinvaud, Philippe; Droit des Obligations, 9e éd, LexisNexis, Litec, 2005.

- Martini, Philippe, et Karine Losfeld; Droit des Obligations, Librairie Vuibert, 2000.

- Mazeaud, Henri, et Jean Léon; Leçons de Droit Civil, T,2, volume primier, Obligations, 6e éd, par François Chabas, Montchrestien, 1978.

- Ponseille, Anne; "Le Sort de la Condition de Cohabitation dans la Responsabilité Civile des Père et Mère du Fait Dommageable de leur Enfant mineur", RTD Civ, 2003 .

- Radé, Christophe; "Le Renouveau de la Responsabilité du Fait d'Autrui", Recueil Dalloz, 1997.

- Starck, Boris; Droit Civil, Obligations, Librairies Technniques, 1972.

- Steinlé-Feuerbach, et Marie France, Droit des Obligations, Ellipses édition Marketing, S, A, 2008.

- Vignon-Barrault, Aline; Droit À Réparation, Responsabilité du Fait d'Autrui , Domaine, Responsabilité des Père et Mère, Responsabilité Civile et Assurances, 2008.

- Viney, Geneviève, et Patrice Jourdain; Traité de Droit Civil, Conditions de la Responsabilité, 2e éd, Librairie générale de Droit et de Jurisprudence, 1998.

- Viney, Geneviève; Traité de Droit Civil, Introduction à la Responsabilité, 2e éd, Librairie générale de droit et de jurisprudence, 1995.

- Radé, Christophe, "Droit À Réparation, Responsabilité du fait d'Autrui , Principe Général", Responsabilité civile et Assurances, 2005.