اصل نسبی بودن رأی حقوقی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

رئیس شعبه‌ی چهارم دادگاه عمومی حقوقی کرمانشاه

چکیده

پس از آنکه دادگاه رأی خود را انشاء و صادر کرد، بر این تصمیم قضایی آثاری مترتب می‌شود؛ رأی حجیت امر قضاوت شده می‌یابد؛ از نیروی امر قضاوت شده برخوردار می‌شود؛ گاهی نیز برای حکم نیرویی اجرایی حاصل می‌گردد؛ اصحاب دعوا از توان اثباتی آن بهره می‌برند. گاه آثار حکم محدود به اشخاصی است که در دادرسی منتهی به آن رأی دخالت داشته‌اند؛ گاهی دیگر آثار حکم به طرفین دادرسی سابق محدود نمی‌شود؛ نتیجه‌ی کار قضایی دادگاه به عنوان پدیده‌ای حقوقی، که با رعایت تشریفات خاصی به دست آمده است، در برابر عموم شهروندان قابل استفاده و استناد است. در مواردی که حکم دادگاه جز نسبت به اصحاب دعوا اثر ندارد، از اصل نسبی بودن رأی قضایی سخن می‌گوییم؛ فراتر از دادباخته و دادبرده که صاحبان دعوای منجر به آن رأی بوده‌اند، اصولاً شخصی دیگر نه سودی می‌برد و نه زیانی بر او وارد می‌شود.

کلیدواژه‌ها


الف- فارسی

1. اسکینی، ربیعا، حقوق تجارت، ورشکستگی و تصفیه امور ورشکسته، چاپ یازدهم، تهران، سمت، 1387.

2. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، دانشنامه حقوقی، جلد پنجم، چاپ چهارم، تهران، مؤسسه انتشارات امیرکبیر،1376.

3. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد اول، چاپ چهارم، تهران، کتابخانه گنج دانش، 1388.

4. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مقدمه عمومی علم حقوق، چاپ نهم، تهران، کتابخانه گنج‌ دانش، 1383.

5. شمس، عبدالله،‌ آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، چاپ چهارم، تهران، نشر میزان، 1382.

6. صفایی، سیدحسین، دوره مقدماتی حقوق مدنی، جلد دوم (قواعد عمومی قراردادها)، چاپ ششم، تهران، بنیاد حقوقی میزان، 1387.

7. صقری، محمد، حقوق بازرگانی، ورشکستگی، نظری و عملی، چاپ اول، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1376.

8. کاتوزیان، ناصر، اعتبار امر قضاوت شده در دعوای مدنی، چاپ ششم، تهران، نشر میزان، 1383.

9. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، چاپ دوم، تهران، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، 1376.

10. مالوری، فیلیپ، اندیشه‌های حقوقی، مترجم: مرتضی کلانتریان، چاپ اول، تهران، مؤسسه انتشارات آگاه، 1383.

11. متین دفتری، احمد، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، جلد دوم، چاپ دوم، تهران، چاپخانه دانشگاه تهران، 1342.

ب- عربی

12. اصفهانی، بهاءالدین محمدبن حسن (فاضل هندی)، کشف اللثام و الابهام عن قواعد الاحکام، جلد دهم، قم، مؤسسه النشر الاسلامی.

13. حلی، ابن‌منصور حسن بن‌یوسف بن‌مطهر (علامه حلی)، قواعد الاحکام، جلد سوم، چاپ اول، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، 1419.

14. سنهوری، عبدالرزاق احمد، الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید، المجلد الاول، الطبعه الثالثه الجدیده، بیروت لبنان، منشورات الحلبی الحقوقیه، 2000.

15. سنهوری، عبدالرزاق احمد، الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید، المجلد الثانیه، الطبعه الثالثه الجدیده، بیروت، لبنان، منشورات الحلبی الحقوقیه، 2000.

16. شافعی قرشی مطلبی، ابوعبدالله محمد بن ادریس، الام، الطبعه الاولی، مکه المکرمه، بیت الافکار الدولیه، 2004.

17. شوکانی، محمد بن علی بن محمد، نیل الاوطار شرح منتقی الاخیار، الطبعه الاولی، مکه المکرمه، بیت الافکار الدولیه، 2004.

18. صاوى، احمد، الوسیط فى شرح قانون المرافعات المدنیه و التجاریه، مصر، القاهره، المؤسسه الفنیه للطباعه، 2003.

19. طباطبایى، سیدمحمد مجاهد، المناهل‏، یک جلدی، قطع رحلی، چاپ اول، بی‌تا.

20. عاملی، زین‌الدین بن علی بن احمد، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، جلد سوم، چاپ اول، قم، کتابفروشی داوری، 1410. 

21. عمر، نبیل اسماعیل؛ خلیل، احمد، قانون المرافعات المدنیه، دراسه مقارنه، الطبعه الاولی، بیروت، لبنان، منشورات الحلبی الحقوقیه، 2004.

22. قضاه، مفلح عواد، اصول المحاکمات المدنیه و التنظیم القضایی، الطبعه الاولی، عمان، اردن، دارالثقافه للنشر و التوزیع، 2004.

23. ماوردی، ابی الحسن علی بن محمّد بن حبیب، الاحکام السلطانیه و الولایات الدینیه، الطبعه الثانیه، القاهره، مصر، مرکز النشر مکتب الاعلام الاسلامی، 1406 ق.

24. مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، المجلد الاول، الطبعه الثانیه، قم، مرکز النشر- مکتب الاعلام الاسلامی، 1415 ق.

25. نجفی، شیخ محمد حسن، جواهر الکلام، جلد چهل‌ام، الطبعه الثالثه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1362 ش.

 

ج- لاتین

26. Braudo, Serge, Dictionnaire du droit privé français , le Définition de Chose jugée, 2010-06-17

27. http://ancientlibrary.com/smith-dgra/ 2010-06-14

28. http://legal-dictionary.thefreedictionary.com/  2010-06-19

29. http://philovicto.free.fr/kant.htm

30. http://www.courdecassation.fr/  2010-06-19

31.http://www.dictionnaire-juridique.com/lexique-juridique.php    2010/06/12

32. http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/ 2010-06-14

33. http://www.droit-fiscalite-belge.com/article1080.html  2010-06-20

34.http://www.duhaime.org/LegalDictionary/P/PrivityofContract.aspx  2010-06-20

35. Kobayashi, Bruce H. ; Parker, Jeffrey S. , Civil procedure: General Economic Analysis, see: www.law.gmu.edu , 2010-06-20

36. Smith, Ancient Library, Dictionary of Greek and Roman Antiquities, 2010-06-14

37. Thomas E. W., The Judicial Process, Realism, Pragmatism, Practical Reasoning and Principles, United States of America by Cambridge University Press, New York, First published, 2005