تحلیلی دیگر از ماده‌ی 22 قانون ثبت اسناد و املاک

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

دادرس دادگستری مشهد

چکیده

بسیاری از انواع دعاوی مطرح شده در دادگستری، مستقیم یا غیر مستقیم ناشی از معاملات مربوط به املاک است. با وجود اهمیت این دعاوی و به رغم تلاش مقنن برای رفع ابهامات، آنچه در رویه‌ی قضایی مشاهده می‌شود، تعارض تصمیم‌ها و نامعلوم بودن سرنوشت معاملات مربوط به این اموال است. در رویه‌ی قضایی ایران، قابلیت پیش‌بینی دعاوی به طور نسبی، که از اوصاف نظام حقوقی توسعه یافته است، در دعاوی راجع به معاملات غیررسمی املاک، چندان جریان ندارد؛ فاصله‌ی رویکردهای حقوقی و قضایی نیز بسیار است؛ دادگاهی به بطلان می‌اندیشد و دادگاهی به صحت قرارداد عادی؛ در چنین وضعی جمع بین حقوق طرفین قرارداد و شخص ثالث، دشوار است. به باور ما مفهوم «غیر قابل استناد بودن قرارداد عادی» می‌تواند ضمانت اجرای متعادلی در روابط اشخاص باشد. امری که قرارداد را بین دو طرف مؤثر می‌داند، اما در رابطه با ثالث، نمی‌توان ادعایی را مطرح کرد؛ مگر اینکه ثالث از قرارداد عادی آگاه باشد. نوشتار حاضر به بررسی این نهاد و انعکاس آن در رویه‌ی قضایی می‌پردازد.

کلیدواژه‌ها


1. بحرانى، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، جلد بیست و یکم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه‌ی مدرسین حوزه علمیه قم‏، چاپ اول،‏ قم، 1405 هـ ‏.

2. خدابخشی، عبدالله، استقلال و پیوند حقوق مدنی و کیفری، انتشارات فکرسازان، چاپ اول، 1384.

3. سیفی مازندرانى، على اکبر، دلیل تحریر الوسیله- المضاربه، مؤسسه‌ی تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره، چاپ اول‌، تهران 1427 هـ.

4. شهیدی، مهدی، مجموعه مقالات حقوقی، نشر حقوقدان، چاپ اول، 1375.

5. شهیدی، مهدی، حقوق مدنی، اصول قراردادها و تعهدات، نشر عصر حقوق، جلد دوم، چاپ نخست، 1379.

6. صدر، سید محمد، ماوراء الفقه‏، جلد هشتم، دار الأضواء للطباعه و النشر و التوزیع‏، چاپ اول‏، بیروت، 1420 هـ .

7. عاملى، جواد بن ‌محمد‏، مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلاّمه، جلد هشتم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه‌ی علمیه قم‏، چاپ اول، 1419 هـ .

8. عاملى‏ کرکى، على بن حسین (محقق کرکی)، جامع المقاصد فی شرح القواعد، جلد هشتم، مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام‏، چاپ دوم‏، 1414 هـ.

9. عاملى‏ کرکى، على بن حسین (محقق کرکی)، جامع المقاصد فی شرح القواعد، جلد دوازدهم، مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام‏، چاپ دوم‏، 1414 هـ.

10. عاملى‏ کرکى، على بن حسین (محقق کرکی)، جامع المقاصد فی شرح القواعد، جلد بیست و سوم، مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام‏، چاپ دوم‏، 1414 هـ.

11. فاضل هندى، محمد بن حسن بن محمد‏، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام‏، جلد هشتم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه‌ی مدرسین حوزه‌ی علمیه قم‏، چاپ اول‏، قم‏، 1416 هـ‏ .

12. قبولی درافشان، سید محمد مهدی، «مفهوم و مبانی قابلیت استناد قرارداد»، فصلنامه‌ی حقوق، مجله‌ی دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، دوره‌ی 40، شماره‌ی 1، بهار 1389.

13. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی، معاملات معوض- عقود تملیکی، شرکت انتشار با همکاری بهمن برنا، چاپ ششم، 1376.

14. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد دوم، شرکت انتشار با همکاری بهمن برنا، چاپ چهارم، 1376.

15. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، شرکت انتشار با همکاری بهمن برنا، چاپ دوم، 1376.

16. مصطفوى، سید محمدکاظم، فقه المعاملات، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه‌ی مدرسین حوزه علمیه‌ی چاپ اول‌، قم، 1423 ه‍ .

17. موسوى‏ خمینى، سید روح‌الله، کتاب البیع، جلد دوم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چاپ اول‏، تهران، 1418 هـ ‏.

18. موسوى‏ خمینى، سید مصطفى‏، مستند تحریر الوسیله، جلد دوم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى‏، نرم‌افزار جامع فقه اهل بیت.

19. موسوی عاملى، محمد، نهایه المرام فی شرح مختصر شرائع الإسلام‏، ‏جلد اول، نرم‌افزار جامع فقه اهل بیت.

20. نجفى، محمد حسن بن باقر، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‏، جلد بیست و دوم، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ هفتم،‏ بیروت.

21. نجفى، محمد حسن بن باقر، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‏، جلد بیست و هفتم، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ هفتم،‏ بیروت.

22. نجفى، محمد حسن بن باقر، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‏، جلد بیست و نهم، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ هفتم،‏ بیروت.

23. مدرسی یزدى، سید عباس، نموذج فی الفقه الجعفری‏، کتابفروشى داورى‏، چاپ اول، قم،1410 هـ، ص 14.

24. Starck, Boris, Driot Civil, Obligations, Libraries Techniques, 1 édition, Paris, 1972.

25. Cane, Pete; Stapleton, Jane, The law of Obligations, Clarendon Press, Oxford, 1st Published, New York