معمای معافیت دولت از پرداخت هزینه‌ی دادرسی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری حقوق عمومی، دادیار دیوان عالی کشور

2 کارشناس ارشد حقوق خصوصی، مستشار دادگاه تجدیدنظر و معاون آموزش و تحقیقات دادگستری استان بوشهر

چکیده

حکم معافیت دولت از پرداخت هزینه‌ی دادرسی در قوانین موضوعه‌ی ایران با فراز و نشیب بسیار همراه بوده است؛ به رغم تصریح به چنین معافیتی در قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1318، در قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 ذکری از آن به میان نیامده است. با وجود صدور رأی وحدت رویه از سوی هیأت عمومی دیوان عالی کشور و تصریح به تکلیف دولت در پرداخت هزینه‌ی دادرسی، وجود برخی قوانین خاص مبنی بر معافیت بعضی نهادها و سازمان‌ها از پرداخت این هزینه‌ها و درج عباراتی ابهام برانگیز در قانون بودجه‌ی سال 1390 مبنی بر معافیت دعاوی راجع به حفظ بیت‌المال از پرداخت هزینه‌ی مذکور بر این ابهامات افزوده است؛ امری که اتخاذ موضع صریح از سوی قانونگذار را ایجاب می‌نماید.

کلیدواژه‌ها


1- باختر، سید احمد و رئیسی، مسعود، مجموعه‌ی کامل آراء وحدت رویه‌ی دیوان عالی کشور، انتشارات خط سوم، چاپ سوم، تهران، 1386.

2- زراعت، عباس، قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی ایران، انتشارات خط سوم، چاپ اول، تهران، 1383.

3- سلجوقی، محمود، «نسخ در قوانین»، مجله‌ی حقوقی دادگستری، شماره‌ی 14، آذرماه 1355.

4- شمس، عبدالله، آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، منشر میزان، چاپ اول، تهران، 1381.

5- قافی، حسین و شریعتی، سعید، اصول فقه کاربردی، جلد اول، انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، انتشارات مرکز تحقیق و توسعه‌ی علوم انسانی، چاپ سوم، تهران، 1387.

6- کاتوزیان، ناصر، فلسفه‌ی حقوق، جلد دوم (منابع حقوق)، شرکت سهامی انتشار، چاپ سوم، تهران، 1385.

7- محمدی، علی، شرح اصول فقه، جلد اول، انتشارات دارالفکر، چاپ سوم، قم، 1373.

8- معاونت حقوقی و توسعه‌ی قضایی قوه‌ی قضاییه، مجموعه‌ی تنقیح‌شده‌ی قوانین و مقررات حقوقی، جلد اول، انتشارات روزنامه‌ی رسمی کشور، چاپ دوم، تهران، 1388.

9- مظفر، محمدرضا، اصول فقه، جلد اول، ترجمه‌ی محسن غرویان، انتشارات دارالفکر، چاپ دوم، قم، 1382.

10- مهاجری، علی، مبسوط در آیین دادرسی مدنی، جلد چهارم، انتشارات فکرسازان، چاپ اول، تهران، 1387.

11- واحدی، قدرت‌الله، آیین دادرسی مدنی، جلد سوم، چاپ سوم، تهران، 1383.

12- سامانه‌ی اینترنتی شورای عالی حفظ حقوق بیت‌المال، به آدرس:

www.beytolmal.ir