نظریه‌ی عمومی مسؤولیت مدنی متبوع ناشی از عمل تابع در حقوق فرانسه و طرح آن در حقوق ایران

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

دکتری حقوق خصوصی، عضو هیأت علمی دانشگاه اصفهان

چکیده

در حقوق مسؤولیت مدنی، هدف جبران کامل خسارات زیان‌دیده است؛ در راستای این هدف تدابیری اندیشیده شده است که یکی از آن‌ها مسؤولیت مدنی ناشی از عمل غیر است. چنین مسؤولیتی دارای اقسامی از جمله «مسؤولیت مدنی متبوع ناشی از عمل تابع» می‌باشد. امروزه در حقوق مسؤولیت مدنی فرانسه، به جای مسؤولیت کارفرما ناشی از عمل کارگر که در ماده‌ی 1384 قانون مدنی فرانسه مطرح گردیده، نظریه‌ای کلی‌تر با عنوان مسؤولیت متبوع ناشی از عمل تابع مطرح شده است که به موجب آن نه تنها در روابط کارگر و کارفرما، بلکه هر کجا رابطه‌ی تبعیت و گماشتگی قابل احراز باشد، خسارت ناشی از عمل تابع بر متبوع نیز تحمیل می‌شود. در نظام حقوقی ایران با وجود پذیرش مسؤولیت کارفرما ناشی از عمل کارگر،  در ماده‌ی 12 قانون مسؤولیت مدنی و به رغم عدم تصریح به نظریه‌ی مسؤولیت متبوع ناشی از عمل تابع، به نظر می‌رسد امکان طرح و پذیرش نظریه‌ی اخیر فراهم باشد.

کلیدواژه‌ها


الف: فارسی

1- اردبیلی، محمدعلی، حقوق جزای عمومی، تهران: میزان، چاپ سوم، 1380.

2- اسماعیلی هریسی، ابراهیم، مبانی حقوق پیمان، تهران: جاودانه، چاپ چهارم، 1387.

3- بابایی، ایرج، «مبنای مسؤولیت کارفرمایان در ماده 12 قانون مسؤولیت مدنی»، مجله‌ی پژوهش حقوق و سیاست، سال سوم، شماره‌ی 5، 1380.

4- بابایی، ایرج، «مسؤولیت مدنی و بیمه»، مجله‌ی پژوهش حقوق و سیاست، سال سوم، شماره‌ی 4، 1380.

5- بادینی، حسن، فلسفه مسؤولیت  مدنی، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ اول، 1384.

6- خدابخشی، عبدالله، جبران خسارت کارگران در نظام مسؤولیت  مدنی، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ اول، 1389.

7- زراعت، عباس، شرح قانون مجازات اسلامی، بخش دیات، جلد اول، تهران: ققنوس، چاپ دوم، 1380.

8- شجاع‌پوریان، سیاوش، مسؤولیت  قراردادی پزشک در برابر بیمار، تهران: فردوسی، چاپ اول، 1389.

9- صفایی، سیدحسین؛ رحیمی، حبیب‌الله، مسؤولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، چاپ اول، 1389.

10- صانعی، پرویز، حقوق جزای عمومی، جلد دوم، تهران: گنج دانش، چاپ هفتم، 1376.

11- صفایی، سیدحسین، «مسؤولیت مدنی ناشی از فعل زیان‌آور صغیر و مجنون (مطالعه تطبیقی)»، در کتاب حقوق مدنی و حقوق تطبیقی، تهران: میزان، چاپ اول، 1375.

12- کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی، الزام‌های خارج از قرارداد، جلد اول، تهران:‌ دانشگاه تهران: چاپ هشتم، 1386.

13- لوراسا، میشل، مسؤولیت مدنی، مترجم: محمد اشتری، تهران: حقوقدان، چاپ اول، 1375.

14- محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه، بخش جزایی، جلد چهارم، تهران: مرکز نشر علوم انسانی، چاپ اول، 1379.

ب: عربی

1- حلی، محمدبن یوسف ‌بن یوسف اسدی (فخرالمحققین)، ایضاح الفواید فی شرح مشکلات القواعد، جلد اول، قم: مؤسسه‌ی اسماعیلیان، چاپ اول، 1387.

2- سنهوری، عبدالرزاق احمد، الوسیط  فی شرح القانون المدنی الجدید، جلد اول، بیروت: الحلبیه الحقوقیه، چاپ سوم، 1998.

3- عبدالله، هدی، دروس فی القانون المدنی، الاعمال غیر مباحه، المسؤولیه المدنیه، جلد سوم، بیروت: الحلبیه الحقوقیه، چاپ اول، 2008.

4- عوجی، مصطفی، القانون المدنی، المسؤولیه المدنیه، جلد دوم، بیروت: الحلبی الحقوقیه، چاپ چهارم، 2009.

ج: انگلیسی

1- Bowes Sayre, Francis, “Criminal Responsibility for the Acts of Another”, Harvard Law Review,Vol. 43, No. 5, 1930

2- Harpwood,Vivienne, Modern Tort Law, 5.th.ed, Eavendish Publishing Limited, 2003.

3- James, Michael, F., Construction Law, second.ed, Palgrave, 2002.

د: فرانسوی

1- Antonmettel, Paul-Henn; Raynard, Jacques; Seube, Jean-Baptiste, Travaux dirigé de Droit des obligations. Litec.4é.éd. 2002.

2- Bacache-Gibeil, Mireille, Droit civil, Les obligations, La responsabilité civile extracontractuelle, T.5, Economica:1é.éd, 2007.

3- Carbillac, Remy, Droit des obligations, Dalloz, 8é.éd, 2008.

4- Carbonnier, Jean, Droit civil,  Les  obligations, T.4 presses universitaires de France, 21é.éd, 1998.

5- Conte, philippe; Maistre du chambon, patrick, Droit pénal général, Armond colin, 4é.éd, 1999.

6- Defferrard, Fabrice, “Une analyse de l’obligation de sécurité à l’épreuve de la  cause étrangère “ Recueil Dalloz, 1999.

7- Delebecque, Philippe; Jérome pansier, Frédéric, Droit des obligations, Lexis Nexis, 4é.éd, 2008.

8- Fabre-Magan, Muriel, Les Obligations, Presses universitaires de France,1é.éd, 2004.

9- Fabre-Magan, Muriel; Droit des obligations, Responsabilité civile et auasi-contrats, Presses universitaires de France,1é.éd, 2007.

10- Flour, Jaques; Aubert, Jean-Luc; Savaux,  Eric, Droit Civil, Les Obligations, Le fait juridique, T.2, sirey.13 é.éd, 2008.

11- Jeannot – Pagès, Ghislaine, “DROIT À RÉPARATION, Responsabilité fondée sur la faute, Responsabilité des instituteurs”, Responsabilité civile et Assurances, 1999.

12- Jourdain, Patrice, Les  principen  de  la  responsabilité civile, Dalloz, 7é.ed, 2007.

13- Jourdain, Patrice, “La responsabilité des père et mère: une responsabilité principale et directe, indépendante de celle du mineur”, Recueil Dalloz, 2003.

14- Jourdain, Patrice, “Un syndicat n’est pas responsable des dommages causés par ses adhérents lors de manifestations sur le fondement de l’article 1384, alinéa 1er”, RTD Civ, 2007.

15- Jourdain, Patrice, “Le recours du commettant contre son préposé pourrait être fondé sur une faute dans l’exécution du contrat de travail”, RTD Civ, 2008.

16- Lerouge, Loïc; Musiala, Anna, “L’obligation de sécurité de l’employeur en Europe”, Revue de droit du travail, 2008.

17- Malaurie, Philippe; Aynes, Laurent; Stoffel-Munck, Philippe, Droit civil, Les obligations, Editions juridiques associées, Défrenois,  1 é.éd, 2004.

18- Malaurie, Philippe; Aynés, Laurent, Obligations, Responsabilité délictuelle, Edition cujas, 11é.éd, 2002.

19- Malinvaud, Philippe, Droit des obligations, Lexis Nexis, Litec, 9é.éd, 2005.

20- Martini, philippe; Losfeld, karine, Droit des obligations, librairie vuibert, 1é. éd, 2000.

21- Mazeaud, Denis; Borghetti, Jean – Sébastien, “Imputation du dommage causé à autrui”, in Pour une réforme de droit de la responsabilité civile, Dalloz, 1é.éd, 2011.

22- Mazeaud, Henri, Léon, Jean, Leçons de droit civil. Obligations, T.2, volume primier, par françois chabas, Paris:  Montchrestien, 6éd.éd, 1978.

23- Poumaréde, Matthieu, Droit des obligations, Montchrestien, Lextensoéditions,1é.éd, 2011.

24- Outin - Qdam, Anne, “Responsabilité des employeures et salarié”, in Pour une réforme de droit de la responsabilité civile, Dalloz, 1é.éd, 2011.

25- Radé, Christophe, “Le renouveau de la responsabilité du fait d’autrui”, Recueil Dalloz, 1997.

26- Radé, Christophe, “DROIT À RÉPARATION, Responsabilité du fait d’autrui, Domaine: responsabilité des commettants”, Responsabilité civile et Assurances, 2007.

27- Radé, Christophe, “Contrat de travail: l’obligation de sécurité de l’employeur plus forte que le pouvoir de direction”, Revue des

contrats,  n° 4, 2008.

28- Renault – Brahinsky, Corinne, Droit des obligations, Gualino édition, 2é.éd, 2007.

29- Starck, Boris; Roland, Henri; Boyer, Laurent, Obligations, Responsabilité civile, T.1, Librairie de la cour de cassation, 5é.éd, 1996.

30- Starck, Boris, Droit civil, Obligations, Librairies technniques, 1é.éd, 1972.

31- Steinlé – Feuerbach, Marie, France, Droit des obligations, Ellipses édition Marketing, S.A, 1é.éd, 2008.

32- Terré, François; Simler, Philippe; Lequette, Yves, Droit Civil. Les Obligations, Dalloz, 9.é.éd, 2005.

33- Toulet, Valérie, Droit civil. Obligations.Responsabilité civile. Centre de publications universitaires, 1é.éd, 2001.

34- Tourneau, Philippe, Droit de la responsabilité et des contrats, Dalloz, 8é.éd, 2011.

35- Viney, Genevieve; Jourdain, Patrice, Traité de Droit civil, Les conditions de la responsabilité civile, Librairie générale de Droit et de Jurisprudence, 2é. Ed, 1998.

36- Viney, Geneviève, Traité de droit civil, Introduction à la responsabilité, librairie générale de droit et de jurisprudence, 2é.éd, 1995.

37- Viney, Genevieve, Traité de Droit Civil, Les obligations, La responsabilité, librairie générale de droit et de jurisprudence, 1 é.éd,1988.

38- Weill, Alex; Terré, François, Droit  civil, Les  obligations, Dalloz, 2é.éd, 1975.

Williatte - pellitteri, Lina, Contribution à l’élaboration d’un droit civil des éléments aléatoires dommageables, -39 .L.G.D.J lextenso édition, 1é.éd, 2009.