بررسی تطبیقی مبنا و حدود مسؤولیت ناشی از عیب تولید در حقوق ایران، فرانسه و دستورالعمل جامعه‌ی اروپا

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

چکیده

عنوان «مسؤولیت ناشی از عیب تولید»، ناظر بر مجموعه‌ی مقرراتی است  که تولیدکننده را مسؤول زیان‌های جسمی و مادی می‌داند که بر اثر استفاده‌ی از کالا برای مصرف‌کننده و سایر اشخاص به وجود می‌آید. به رغم آن‌که در نظام‌های حقوقی مختلف تلاش شده است تا چهره‌های مختلف حقوقی، اقتصادی و اجتماعی این قسم از مسؤولیت، در بستر سنتی طرح و بسط آن، نشان داده شود و دکترین و رویه‌های قضایی همواره به تحلیل و چگونگی بسط آن توجه کرده‌اند، وضعیت صنعتی و حقوقی- اقتصادی، ایجاب می‌کند که مقررات و قواعد حاکم بر این نوع مسؤولیت، شکل مدون گرفته و مرزهای آن به درستی ترسیم شود. بررسی دستورالعمل مسؤولیت ناشی از تولید 1985 جامعه‌ی اروپا و مسؤولیت ناشی از تولید  1998 فرانسه و تطبیق آن‌ها با قانون حمایت از حقوق مصرف‌کننده ایران، نشان می‌دهد که حقوق ایران در این زمینه‌، متضمن نقص‌هایی جدی است. قانون اخیر با تعریف مصرف‌کننده به خریدار، مسؤولیت تولیدکننده در مقابل خریدار را بر مسؤولیت قراردادی مبتنی دانسته، هرچند مسؤولیت تولیدکننده در قبال اشخاص ثالث را مسؤولیت مدنی تلقی نموده است؛ چنین تفکیکی صحیح نبوده و موجب شده است مصرف‌کننده نتواند از حمایت‌های لازم قانونی برخوردار شود.

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی، نصرالله، «مسؤولیت تولید کالای معیوب و حمایت از مصرف‌کنندگان (تحلیل حقوقی در سه نظام حقوقی برتر دنیا)»، تهران: پژوهش‌نامه‌ی حقوق و علوم سیاسی، سال دوم، شماره‌ی 5، 1386.

بزرگ‌مهر، داود، «مسؤولیت مدنی تولیدکنندگان کالا»، تهران: مجله‌ی حقوقی و قضایی دادگستری، شماره‌ی 54، 1385.

جعفری‌تبار، حسن، «مسـؤولیت مدنی کالاها»، تهران: دادگـستر، چاپ اول، 1389.

صادقی، محسن، «مسـؤولیت ناشی از کالای معیوب: مطالـعه تطبیقی در حقوق سوئیس و ایران»، تهران، فصل‌نامه‌ی پژوهش‌ها‌ی بازرگانی، شماره‌ی 44، 1386.  

عادل، مرتضی؛ غفاری فارسانی، بهنام، «حق مـصرف‌کنندگان در برخـورداری از محصولات ایمن»، تهران: فصل‌نامه‌ی پژوهـش‌نامه‌ی بازرگانی، شـماره‌ی 51، 1388.

عبدی‌پور، ابراهیم؛ پرتو، حمیدرضا، «قانون حمایت از مصرف‌کنندگان، حرکتی رو به جلو یا بازخوانی قواعد سنتی»، تهران: نامه‌ی مفید (حقوق تطبیقی)، شماره‌ی 85، 1390.

کاتوزیان، ناصر، «حمایت از زیان‌دیده و مسؤولیت تولیدکننده در حقوق فرانسه»، مجله‌ی دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، شماره‌ی 68، 1384.

کاتوزیان، ناصر، «مسؤولیت ناشی از تولید و عرضه سیگار»، تهران: فصل‌نامه‌ی حقوق، دوره‌ی 37، شماره‌ی 3، 1386.

کاتوزیان، ناصر، «مسؤولیت ناشی از عیب تولید»، تهران: دانشگاه تهران، چاپ سوم، 1390.

مددی، صادق، «مسؤولیت مدنی تولیدکنندگان و فروشندگان کالا»، تهران: میزان، چاپ اول، 1388.

Ausness, Richard C., Product Category Liability: ACritical Analysis, 24 N. Ky.l., Rev., 1997.

Bell, David, French Tort Law, OxfordUniversity Press, 6th.,2001.

Borger, William, The Harmonization of European Products Liability Law, in: Product Liability in Practice, Sweet and Maxwell, 2007.

Brian, George; Deborah, Carlin, Brian and Deborah  on Tort, Sweet and Maxwell, 2009.

Cadiet, L., Sur le faits et les mefaits de l`idelologie de la reparation de le juge deux millenaires, Melanges Offerts a Pierre Drai. Dalloz, 2000.

Clark, A.M., Product Liability, London: Sweet & Maxwell, 1989.

Debouze, M. Oliver; Por, M. David, Recent Evolution and Foreseeable Trends of French Product Liability Rules, in: Revue international de droit compare. Vol. 54, 2002.

Epstein, Richard, A., A Theory of Strict Liability, in: Philosophy of Law: Classic and Contemporary readings, ed. Larry May and Jeff Brown, Wiley – Blackwell, 2009.

Fairgrieve, Duncan, L eception francaise? The French Law of Product Liability, in Product Liability in Comparative Perspective, edited by Duncan Fairgrieve, 1st. ed. Cambridge, 2005.

Fletcher, George P., Fairness and Utility in Tort Theory, in: Philosophy of Law: Classic and Contemporary readings, ed. Larry May and Jeff Brown, Wiley – Blackwell, 2009.

Howells, Geraint, Product Liability – A History of harmonization, in: Product Liability in Comparative Perspective, Edited by Duncan Fairgrieve, Cambridge, 2005.

Levmore, Saul, Foundations of tort law, OxfordUniversity press, 1994.

Malinvaud, Philip, La responsibilite civil du Fabricant en droit Francais, La Gazette du Palais, 2 semestre, Juillet – Aout, 1973.

Moore, Michael J. W. Kip Viscusi, Product Liability, Entering the Twenty-First Century, Brookings Institution Press, 2001.

Sheroow, Victoria, Product Liability, Chelsea hose Publisher, 2010.

Van Boom, Willem H; Lukas, Meinhard; Kissling, Christa, Tort and Regulatory Law, Springer-Verlag/Wien, 2007