بررسی تطبیقی مسؤولیت مطلق کیفری در حقوق ایران با نگرشی بر نظام حقوقی کامن‌لا

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

دادیاز دادسرای عمومی و انقلاب تهران

چکیده

ظهور انقلاب صنعتی در سده‌ی نوزدهم میلادی، گذشته از تحولات اقتصادی جوامع پیشرفته، تغییر و یا اصلاح برخی نهادها و مفاهیم رایج کیفری را به همراه داشت. از جمله‌ی این تغییرات بنیادین، پاسخ منفی بدین پرسش بود که آیا در خصوص جرایم جدید ناشی از زندگی صنعتی و ماشینی، باید هم‌چنان به مانند گذشته بر ضرورت احراز عنصر معنوی تأکید ورزید؟ نتیجه‌، جرم‌انگاری اعمالی بود که مسؤولیت مرتکب آن بر احراز عنصر معنوی جرم اعم از عمد یا تقصیر جزایی مبتنی نبوده، یا آن که وجود عنصر مذکور مفروض تلقی و دادستان دیگر تکلیفی به اثبات آن نداشت، بلکه همانند مسؤولیت مدنی اثبات ورود خسارت، ارتکاب رفتار زیان‌بار توسط متهم و احراز رابطه‌ی سببیت بین آن دو مؤلفه برای محاکمه و مجازات مرتکب کافی بود. به این گونه جرایم، «جرایم مادی» و یا «جرایم مبتنی بر مسؤولیت مطلق کیفری» اطلاق می‌شود. نتیجه‌ی حاصل از این نوشتار بیانگر آن است که در نظام حقوقی ایران ادعای تقریر چنین جرایمی از سوی قانونگذار، مقرون به واقع نبوده و از پشتوانه‌ی علمی چندانی برخوردار نمی‌باشد

کلیدواژه‌ها


آلتمن، اندرو، درآمدی بر فلسفه حقوق، مترجم: بهروز جندقی، قم: مرکز انتشارات مؤسسه‌ی آموزشی، پژوهشی امام خمینی، چاپ اول، زمستان 1385.

اردبیلی، محمدعلی، حقوق جزای عمومی، جلد نخست، تهران: میزان، چاپ سوم، پاییز 1381.

باهری، محمد، حقوق کیفری اختصاصی (جرایم بر ضد تمامیت جسمانی اشخاص)، تهران: رهام، چاپ اول، 1381.

ثروت، جلال، نظریه الجریمه المتعدیه للقصد، بیروت: منشورات الحلبی الحقوقیه، چاپ اول، 2003.

جبعی عاملی، زین الدین بی علی (شهید ثانی)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، قم: داوری، چاپ اول، 1410.

حسنی، محمود نجیب، نظریه العامه للقصد الجنایی، بیروت: دارالشرق، چاپ اول، 1967.

حلبی، ابن زهره، غنیه النزوع الی علم الاصول و الفروع، قم: مؤسسه‌ی امام صادق (ع)، چاپ اول، 1417.

حلبی، ابوالصلاح، الکافی فی الفقه، اصفهان: مکتبه امیرالمومنین علیه‌السلام، چاپ اول، 1403.

خویی، ابوالقاسم، مبانی تکمله‌ المنهاج، دوره‌ی سه جلدی، جلد دوم، قم: لطفی و دارالهادی، چاپ اول، 1407.

صابری تولایی، علی، توجیه کیفر در حقوق اسلامی و حقوق عرفی معاصر، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، 1386.

علی‌آبادی، عبدالحسین، موازین قضایی، جلد اول، تهران: حسینیه ارشاد، چاپ اول،1363.

میرمحمد صادقی، حسین، جرایم علیه اموال و مالکیت (کلاهبرداری، خیانت در امانت، سرقت و صدور چک پرداخت‌نشدنی) مطالعه تطبیقی، تهران: میزان، چاپ نهم، 1378.

Andrew Ashworth, Principles of Criminal Law, Oxford University Press, fifth Edition, 2006.

Bagaric, M.; Amarasekara, K., The Errors of Retributivism, Melbourne University Law Review, Printed in: http://ww.austlii.edu.au.//au/journals/mulr/2000/5.html

Civil Liberties Australia (ACT), Submission to Act Legislative Assembly  Standing  Committee on Legal Affairs Inquiry into  the Use and Creation of Strict and Absolute liability  Offences, 3 APRIL 2006.

Clarkson, C.M.V., Understanding Criminal Law, Sweet & Maxwell, London: 2005.

Duff, Anthony, Legal Punishment, StandfordUniversity, Standford Encyclopedia of Philosophy, Apr 14, 2008. Printed in: http://www.plato.standford.edu/entries/legal- punishment/=LegPunJus.

Elliot, Catherine; Quinn, Frances, Criminal Law, Pearson Education Limited, London: Third edition, 2000.

Leonard, Grald, Towards a Legal History of America Criminal Theory: Culture and Doctrine from Blackstone to the Model Penal Code, Buffalo Criminal Law Review, Vol. 6, 2003.

Rawls, john, Two Concepts of Rules, The Philosophical Review, Vol. 64, No. 1, 1969.

Singer, Richard, The Model Penal Code and Two (possibly only One) Ways Courts Avoid Mens Rea, Buffalo Criminal Law Review, Vol. 4, 2000.

Strict Liability (Criminal) visited on 25/1/2009, Printed in: http/en.wikipedia.org/wiki/ Strict-liability- criminal)

Strict Liability (Criminal), visited on 25/1/2009, Printed in: http://www.crim.cam.ac.uk/research/cpt/liability

Strict Liability (principles), visited on 25/1/2009, printed in: http://sixthformlaw.info/01-modules/mod3a/3-10-principles/16_principles-strict-liability.htm