مبنا، روش و جایگاه استدلال قضایی

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

چکیده

استدلال قضایی استنتاجی است که دادگاه از وقایع موضوع مورد رسیدگی و از خلال دلایل ابراز شده توسط طرفین دادگاه به عمل می‌آورد. از این تعریف چند نتیجه به دست می‌آید: نخست این‌که، این شیوه شباهت تامی با روشی منطقی دارد که در آن با موضوع و محمول که مقدمات قضیه هستند، استنتاج حاصل می‌شود؛ ثانیاً، استدلال قضایی دارای مبانی انکارناپذیری است که تمام مراحل دادرسی را معطوف به خود می‌داند و هر گزاره‌ای بدون عبور از مسیر استدلال را مطرود به شمار می‌آورد؛ ثالثاً، استدلال قضایی محصول روشی است که از علم منطق کمک می‌گیرد و بر اساس ابزارهای موجود در علم منطق، قضایای مجهول را کشف می‌کند؛ رابعاً، معرفت و شناخت هر خواسته‌ای در دعوی، معطوف به استدلال است؛ و خامساً، علم قاضی معطوف به معرفت از طریق استدلال است، نه علم حضوری. موضوعات پیش‌گفته، خطوط بحث این مقاله را تشکیل می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


آخوندی، محمود، آیین دادرسی کیفری - کاربردی، جلد پنجم، تهران: میزان، 1382.

آخوندی، محمود، جزوه‌ی آیین دادرسی کیفری، دوره‌ی کارآموزی قضایی، 1378.

چالمرز، آلن اف، چیستی علم، برگردان: سعید زیباکلام، تهران: سمت، 1379.

خندان، علی‌اصغر، منطق کاربردی، تهران: سمت، 1384. 

خوانساری، محمد، منطق صوری، تهران: آگاه، 1359.

دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، جلد بیستم، زیر نظر: محمد معین و سید جعفر شهیدی، تهران: دانشگاه تهران، چاپ نخست، 1373.

راسل، برتراند، علم ما به عالم خارج، برگردان: منوچهر بزرگمهر، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، چاپ دوم، 1359.

رفیع‌پور، فرامرز، کندوکاو و پنداشته‌ها، تهران: شرکت سهامی ‌انتشار،1380.

سیمر، اوکاشا، فلسفه‌ی علم، برگردان: هومن پناهنده، تهران: معاصر، چاپ نخست، 1387.

الشریف، محمدمهدی، «صورت‌گرایی در استدلال حقوقی»، فصل‌نامه‌ی حقوق،  تهران: دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، سال37، شماره‌ی 2، 1386.  

شمس، عبدالله، آیین دادرسی مدنی، جلد سوم، تهران: درّاک، 1387.

شیبم. پرلمان، استدلال قضایی و منطق حقوقی، برگردان: حسن حبیبی، مجله‌ی دادنامه شماره‌ی 1، 1388.

صدر، محمدباقر، مبانی منطقی استقراء، برگردان: محمدعلی قدس‌پور، تهران: یمین، چاپ نخست، 1382.

طاهری نسب، سید یزدالله، رابطه علیت در حقوق کیفری ایران و انگلستان، تهران: دادگستر، چاپ نخست، 1388.

طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، جلد هفدهم، قم: بوستان کتاب، چاپ نخست، 1372.

http://www.ghadir.ca/multimedia/ebooks/almizan/Fehrest.ht

قراملکی، فرامرز، منطق1، تهران: دانشگاه پیام‌نور، چاپ سوم، 1384. 

قربانی، زین‌العابدین، اسلام و حقوق بشر، قم: سایه، چاپ سوم، 1383.

کاتوزیان، ناصر، اثبات و دلیل اثبات، میزان، تهران: چاپ نخست، 1380.

کاتوزیان، ناصر، فلسفه‌ی حقوق، جلد سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ دوم، 1381.

نعمتی، سکینه، معرفت‌شناسی، روزنامه‌ی رسالت، شماره‌ی 6046، 5/10/1385.

Jacob A. Stein, Legal Reasoning: What Is It?, in: jstein@steinmitchell.com

Lind, Douglas, The Art of Legal Reasoning, in: www.proedgroup.com 

www.hassanjafaritabar.ir

http://iec-md.org/maaref/esteghraa_khosropanah.html

http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2