رویکردی انتقادی به حقوق بشر بین‌الملل در پرتو نظریه‌ی عدالت جهانی جان رالز

نوع مقاله: پژوهشی

نویسنده

چکیده

مقاله‌ی حاضر با این پیش فرض که صرف بیان ادعایی ذیل عنوان «حق» در اسناد بین‌المللی، دلیلی بر موجه بودن ادعای مذکور نیست، در پرتو نظریه‌ی عدالت جهانی رالز، به ارائه‌ی رویکرد موجه به حق‌های مندرج در اسناد بین‌المللی می‌پردازد. پرسش پژوهش حاضر این است که «کدام یک از ادعاهای مذکور در اسناد بین‌المللی به عنوان حق واقعی بشر موجه است» و تلاش نویسنده بر تفکیک حق‌های واقعی از ادعاهای ناموجه در قالب مفهوم حق است. پاسخ به سؤال مذکور نیازمند فهم ویژگی‌های حقوق واقعی بشر و تعیین معیارهایی برای تشخیص آن است. این معیارها عبارتند از: ضروری بودن، جهانی بودن و حداقلی بودن. نتیجه آن‌که، برخی از حق‌های ادعایی در اسناد بین‌المللی، موجه و قابل دفاع نیستند، بلکه مطلوباتی هستند که با توجه به آموزه‌های جامع، در هر جامعه مورد قبول اعضا بوده و طبق برداشت مشترک آن‌ها از عدالت، قابل طرح و پی‌گیری است. در پایان نیز به ضرورت ایجاد معیارهای شکلی و ماهوی بین‌المللی برای به کارگیری مفهوم حقوق بشر و پیامدهای منفی «تورم حق‌ها» اشاره خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


استاینر، هیلل، «مفهوم عدالت»، برگردان: محمد راسخ، تهران: مجلس و پژوهش, جلد 38، 1382.

امیر ارجمند، اردشیر، «مجموعه اسناد بین‌المللی حقوق بشر»، جلد نخست، تهران: دانشگاه شهید بهشتی، چاپ نخست، 1381.

ایده، آسبیورن و کراوزه، کاتارینا و روساس، الن، «حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی»، برگردان: اردشیر امیر ارجمند. تهران: مجد، چاپ نخست، 1389.

بشیریه، حسین، «فلسفه عدالت»، در: حقوق بشر و مفاهیم مساوات، انصاف و عدالت، تهران: دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، چاپ نخست، 1383.

بیتام، دیوید، دموکراسی و حقوق بشر، برگردان: محمدتقی دل‌فروز، تهران: طرح نو، چاپ نخست، 1383.

تاموشات، کریستیان، حقوق بشر، برگردان: حسین شریفی طرازکوهی، تهران: میزان، چاپ نخست، 1386.

راسخ، محمد، «تئوری حق و حقوق بشر بین‌الملل»، مجله‌ی تحقیقات حقوقی، تهران: دانشکده‌ی حقوق دانشگاه شهید بهشتی، جلد 41، بهار و تابستان 1384.

سروش، عبدالکریم، «اخلاق عارفان»، در: اخلاق زیبای عارفان (سروش سخن 8)، تهران: موسسه‌ی فرهنگی صراط، 1380.

شایگان، فریده و محمدرضا، گلشن پژوه و مستقیمی، بهرام و مولایی، یوسف، تقویت همکاری‌های بین‌المللی در زمینه حقوق بشر، زیر نظر: جمشید ممتاز، تهران: دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران: چاپ نخست، 1382.

فریمن، مایکل، «حقوق بشر: رویکردی میان رشته‌ای»، برگردان: محمد کیوان‌فر، تهران: هرمس، چاپ نخست، 1387.

قاری سید فاطمی، سید محمد، حقوق بشر در جهان معاصر، در آمدی بر مباحث نظری، مفاهیم، مبانی، قلمرو و منابع، تهران: شهر دانش، چاپ نخست، 1386.

قاری سید فاطمی، سید محمد، حقوق بشر در جهان معاصر، جستار‌هایی تحلیلی از حق‌ها و آزادی‌ها، تهران: شهر دانش، چاپ نخست، 1389.

کلی، جان، تاریخ مختصر تئوری حقوقی در غرب، برگردان: محمد راسخ، تهران: طرح نو، چاپ نخست، 1382.

گلدینگ، مارتین پی، مفهوم حق(1): درآمد تاریخی، در: حق و مصلحت، برگردان: محمد راسخ، تهران: طرح نو، چاپ سوم، 1387.

والدرون، جرمی، «فلسفه حق»، در: حق و مصلحت، برگردان: محمد راسخ، تهران: طرح‌نو، چاپ سوم، 1387.

Alston, P.,. “A Third Generation of Solidarity Rights: Progressive Development or Obfuscation of International Human Rights Law?”, Netherlands International Law Review, Vol: 29, 1982.

Alston, P.,. “Conjuring up New Human Rights: A proposal for Quality Control”, American Society of International Law, Vol. 73, No. 3, 1984.

Blacke, M.,. “Distributive Justice, State Coercion, and Autonomy”, Philosophy and Public Affairs. Vol. 30, No. 3, 2001.

Donnelly, J.,. “International human rights: a regime analysis”, International Organization. Vol. 40, No. 3, 1986.

Dworkin, R.,. “The Mater of Principles”, Cambridge : MA Harvard University Press, 1985.

Freeman, S.,. “The law of Peoples, Social Cooperation, Human Rights, and Distributive Justice”, Social Philosophy and Policy., Vol. 23, No. 1, 2006.

Galtung, J. and Wirak, A.,. “On the Relationship between Human Rights and Human Needs”, UNESCO Doc. SS-78/CONF.630/4. 1978.

Hart, H. L. A.,. “Are There Any Natural Rights?”,  The Philosophical Rewiev, Vol. 46, No.2, 1955.

Hayek, F. A.,. “Law, Legislation and Liberty, A New Statement of the Liberal principles of Justice and Political Economy: Law, Legislation and Liberty”, London : Routledge & Kegan Paul Ltd. 1982.

Jones, p., “Rights”, Basingstoke: the Macmillan Press LTD, 1994.

Kuper, A.,. “Rawlsian Global Justice: Beyond the Law of Peoples to a Cosmopolitan Law of persons”, Political Theory,Vol. 28, No. 5, 2000.

Martin, F. F; Schnably, S. J; Simon, J. S; Tushnet, M. V. and, Wilson, R. J;. “International Human Rights and Humanitarian Law: Treaties, Cases, and Analysis” New York : Cambridge University Press. 2005.

Nozick, R.,. “ Anarchy, State, and utopia”, Oxford : Blackwell, 1974.

Pogge, T.,. “Priorities of Global Justice”, Metaphilosophy, Vol. 32, 2001.

Rawls, J.,. “A Theory of Justic”, Cambridge, MA : Harvard University Press, 1971.

Rawls, J.,. “Justice as Fairness, A Restatement”, Harvard : Harvard University Press, 2001.

Rawls, J.,. “Political Liberalism”, New York : Colombia University Press, 1993.

Rawls, J.,. “The Law of Peoples”, Cambridge : Harvard University Press, 1999.

Raz, J.,. “Human Rights Without Foundation”, Oxford Legal Studies, 14, 2007.

Reidy, D.,. “Rawls on International Justice: A Defence”, Political Theory, Vol.32, 2004.

Smith, R. K. M.,. “Textbook on International Human Rights”, 2nd ed., Oxford: Oxford University Press, 2005.

Steiner, H.,. “An Essay On Rights”, Oxford: Blackwell, 1994.

Steiner, H., “Human Rights and the Diversity of Value”, Presented at a conference in honour of Peter Jones, The Value and Limits of Rights, February 2010: http://www.socialsciences.manchester.ac.uk/disciplines/politics/about/themes/mancept/workingpapers/documents/SteinerHumanRightsJonesconference.pdf.

Walzer, M.,. Just and Unjust Wars: A Moral Argument With Historical Illustrations, New York : Basic Books, 1977.

Walzer, M.,. “On Toleration”, New Haven : Yale University Press, 1997.

Walzer, M.,. “Spheres of Justice: A Defense of Pluralism and Equality”, New York: Basic Books, 1983.

Walzer, M.,. “Thick and Thin: Moral Argument at Home and Abroad”, Notre Dame: University of Notre Dame Press, 1994.

Wellman, C.,. “Solidarity, the Individual and Human rights”, Human Rights Quarterly, Vol. 22, 2000.

Wenar, L.,. “Why Rawls is Not a Cosmopolitan Egalitarian”, in Rawls’ Law of Peples:A Realistic Utopia?”, Martin, R. and Reidy, D., Malden : Blackwell, 2006.

http://www.ssa.gov/policy/docs/progdesc/ssptw, accessed on 5 May 2011