کارکرد منافع ملی حیاتی در حوزه‌های انسانی حقوق بین‌الملل: حقوق بشردوستانه

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

چکیده

حقوق بین‌الملل، بارها توسط بسیاری از دولت‌ها به بهانه و با استناد به منافع ملی حیاتی و امنیتی، به عنوان سپری در مقابل موازین حقوقی و سازوکاری برای فرار و رهایی از تعهدات قانونی به کار گرفته شده است؛ آن‌گونه که دولت‌ها بر قواعد حقوق بین‌الملل به ویژه حقوق بشردوستانه، محدودیت‌هایی را اعمال نموده و در عین حال با قانونی جلوه دادن اقدامات خود، مدعی رعایت حقوق بین‌الملل می‌شوند. از این رو، منافع عالی حیاتی و امنیتی و مفاهیم مشابه، از موانع و چالش‌های اصلی در راه توسعه و پیشرفت موازین حقوق بین‌الملل بشردوستانه در جهت جهان شمولی تلقی می‌شود؛ چرا که می‌تواند باب سوء‌استفاده‌ی خودسرانه دولت‌ها را باز گذارد. هنجارهای حقوق بشردوستانه نیز به‌گونه‌ای خاص چالش‌هایی جدی‌ بر منطق بنیادین نظام دولت‌های برخوردار از حاکمیت و منافع ملی وارد می‌کند. با توجه به وجاهت مقدم موازین انسانی در حقوق بین‌الملل، منافع ملی حیاتی تنها در سایه‌ی حقوق بین‌الملل و با رعایت قواعد آن می‌تواند مبنایی برای مشروعیت عملکرد دولت باشد. از این رو دولت‌ها باید همواره تلاش نمایند تا توسل به منافع ملی حیاتی را به نوعی تفسیر کنند که به ارزش‌های حقوقی عام‌الشمول بین‌المللِ حقوق بشردوستانه خدشه‌ای وارد نشود.

کلیدواژه‌ها


البرزی ورکی، مسعود، «نقد و بررسی نظر مشورتی دیوان بین‌المللی دادگستری راجع به تهدید یا توسل به سلاح‌های هسته‌ای»، مجله‌ی حقوقی، تهران: دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران، شماره‌ی 31، پاییز 1383.

پارک، سوهیون، «جامعه مشترک جهانی و همکاری بین‌المللی»، برگردان: حسین شریفی طرازکوهی، مجله‌ی راهبرد، شماره‌ی 19، بهار1380.

پیری، حیدر، منافع ملی حیاتی در حقوق بین‌الملل با تأکید بر رویه‌های قضایی بین‌المللی، پایان‌نامه‌ی کارشناس ارشد حقوق بینالملل، تهران: دانشگاه تربیت مدرس، 1390.

پیری، حیدر، «نقض موازین حقوق بشر به بهانه مبارزه با تروریسم»، در: تروریسم و مقابله با آن، تهران: مجمع جهانی صلح اسلامی و کنفرانس بینالمللی ائتلاف جهانی علیه تروریسم برای صلح عادلانه، 1390.

دلبروک، جوست، «حمایت بین‌المللی از حقوق بشر و حاکمیت دولت»،‌ در: حقوق بشر در پرتو تحولات بینالمللی، برگردان: حسین شریفی طراز کوهی، تهران: دادگستر، بهار 1377.

دوسوالد بک، لوئیس، «اجرای حقوق بشردوستانه بین‌المللی در جنگ‌های آینده»، برگردان: حسین شریفی طراز کوهی، مجله‌ی سیاست دفاعی، تهران: شماره‌ی 34، 1380.

راجرز، آنتونی؛ ‏مالرب، پل، قواعد کاربردی حقوق مخاصمات مسلحانه، برگردان: کمیته‌ی ملی حقوق بشردوستانه، تهران: امیرکبیر، 1382.

سواری، حسن؛ پیری، حیدر، «منافع ملی حیاتی دولت‌ها در پرتو معاهدات خلع سلاح و کنترل تسلیحات»، فصل‌نامه‌ی روابط خارجی، تهران: سال چهارم، شماره‌ی 3، پاییز 1391.

شریفی طرازکوهی، حسین و ساعد، نادر، «ارزیابی تحلیلی تهاجم به عراق از منظر حقوق بین‌الملل»، مجله‌ی راهبرد دفاعی، تهران: پیش شماره‌ی اول، تابستان 1372.

شهبازی، آرامش، «چالش مفهوم رزمنده در مبارزه با تروریسم»، مجله‌ی پژوهشهای حقوقی، تهران: شهر دانش، شماره‌ی 14، پاییز و زمستان 1387.

غرایان زندی، داوود، «چشم انداز امنیت انسانی در خاورمیانه»، فصل‌نامه‌ی مطالعات راهبردی، تهران: شماره‌ی 3 (پیاپی 41)، پاییز 1387.

گرینوود، کریستوفر، حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه، ویراسته دیتر فلک، به اهتمام: سیدقاسم زمانی و نادر ساعد، تهران: شهردانش، 1387.

ممتاز، جمشید و رنجبریان، امیرحسین، حقوق بین‌‌‌الملل بشردوستانه: مخاصمات مسلحانه داخلی، تهران: میزان، 1384.

میرزایی ینگجه، سعید، تحول مفهوم حاکمیت در سازمان ملل متحد، تهران: وزارت امور خارجه، 1373.

Alexander R. J. Murray, “The Use of Combat Drones in Current Conflicts – A Legal Issue or a Political Problem?”, Gottingen Journal of International Law, Volume.3., No.3, 2011.

Barile, G. “The Protection of Human Rights in Article 60”, Paragraph 5 of the Vienna Convention on the Law of Treaties, International Law at the Time of its Codification, Essays in Honor of Roberto Ago, Volume II, 1987.

Bekker, Peter. “Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons”, Advisory Opinion. American Journal of International Law, Vol. 91, No.1, January 1997.

Boisson, Laurence. International Law, International Court of Justice and Nuclear Weapons, Cambridge University Press, 1999.

Brownlie, Ian. Principles of Public International Law, Oxford, Clarendon Press, 1998.

Christian, Reus-smit, “Human Rights and the Social Construction of Sovereignty”, Review of International Studies, No 27, 2001.

Christopher, Greenwood. “The Advisory Opinion on Nuclear Weapons and the Contribution of the International Court to International Humanitarian Law”, International Review of the Red Cross, 1997, No.316.

Damrosch, Lori Fisler & Oxman, Bernard H. “ICJ Advisory Opinion on Construction of a wall in the Occupied Palestinian Territory”, Editors’ Introduction, American Journal of International Law, Vol.99, No.1.

Dinstein, Yoram. The Conduct of Hostilities under the Law of International Armed Conflict, Cambridge University Press, 2004.

Falk, Richard A. “Nuclear Weapons, International law and the World Court: A Historic Encounter”, American Journal of International Law, Vol. 91, No.1, January 1997.

Fennimore, Martha. National interest and International Society, New York, Cornell University Press, 1996.

Henkin, Louis. “International Law and National Interest”, Columbia Journal of International Law, Vol.25, No.1, 1986.

Kirgis, Frederic L. “Some Proportionality Issues Raised by Israel’s Use of Armed Force in Lebanon”, American Society of International Law,  August 17, 2006, Volume 10, Issue 20.

Kretzmer, David, “The Advisory Opinion: the Light Treatment of International Humanitarian Law”, American Journal of International Law, Vol.99, No.1, 2005.

Kretzmer, David, The Occupation of Justice: the Supreme Court of Israel and the Occupied Territories, Quoted in: Pengon: Stop the Wall in Palestine, Palestine, 2003.

Leslie, Green. The Contemporary Law of Armed Conflict, New York: Juris Publishing, Inc., 2008.

Morgenthau, Hans J. Politics among Nations, 5thed, New York: Knopf, 1973.

Morgenthau,H.J. In Defense of the National Interest, New York, Alfred A. Knopf. 1951.

Roberts, Adam. “Humanitarian Issues and Agencies as Triggers for International Military Action”, International Review of the Red Cross, Vol. 82 No. 839, 2000.

Sachadev, A.K, “Surface to Surface Missiles and International Law”, Research Fellow, Strategic Analysis, Volume 23, Issue 3, June 1999. 

Simma, Bruno, “From Bilateralism to Community Interests in International Law”, Recueil des Cours de L’academie de Driot International, 1994.

Steinberger, Helmut. “Sovereignty”, In: Rudolf Bernhardt (ed.), EPIL, Vol.10, 1987.

Werner, Levi, “The Vital National Interest and International Law”, The International Review, No.1, January- April, 1997.

Y. Sandoz, “Commentary on the Additional Protocols of 8 June 1977 to the Geneva Convention of 12 august 1949”, Geneva 1987.

ICJ Reports, Case Concerning Oil Platforms, Islamic Republic of Iran V. United states of America, 2003.

ICJ Reports, Corfu Channel Case, Judgment of April 9, 1949.

ICJ Reports, Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory, Advisory Opinion, July 2004.

ICJ Reports, Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, Advisory Opinion, 8 June, 1996.

ICJ Reports, Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua (Nicaragua v. United States of America), Merits Judgment, 1986.

ICJ Reports.Armed Activities on the Territory of the Congo, (Democratic Republic of the Congo v. Uganda), 19 December 2005.

ICTY, Prosecutor v. Dario Kordic, Case No. IT-95-14/2-T, Judgment 2001.

International Covenant on Civil and Political Rights, 1996.    

International Law Commission, Draft Articles on Responsibility for Internationally Wrongful Acts, Adopted by the ILC at its Fifty–Third Session, 2001.

PCIJ Reports, Mavrommatis Palestine Concessions, Judgment 1924 Series A, 1924.

PCIJ Reports, The S.S Lotus (France v. Turkey), 1927.

UK Ministry of Defense, The Manual of the Law of Armed Conflict. Oxford University Press, 2004.